Þjóðviljinn - 02.11.1971, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 02.11.1971, Blaðsíða 6
g SÍBA — IÞUÖÐVliUmN — Þriðjudaguir 2. nóvemiber 1071. Leikfélag Reykjavíkur: Eftir EDWARD BOND Leiksfióri Pétur Einarsson J>v!i verður ekki neitað að „Hjálp" er dónalegt, æsandi og í margra augiuim hneyikslanlegt verk, en þó ýmsuim kostum bú- ið. Það greinir á raunsæjan og hrottalegan hátt frá svívirði- legu athæfi afbrota- og vand- ræðaunglinga, í einu af fá- tækrahverfum Lundúna, sýnir manninn á læsta stigi, ungling- ar þessir virðast gersneyddir mannlegum kenndum, líkastir villidýrum. Orðbragð, buigisan- ir og allir tilburðir þeirra eru eins ruddalegir og verða má. Leikritið kom fram í London árið 1965 og var óðara bann- að, en sýnt í Royal Court-leik- húsirau tveimur árum síðar, og eftir það viða erlendis. Það olli deilum, hneykslun ýmissa frómra sálna, miótmæluirn og jafnvel ta-jigaáfalli, en hlaut yfirleitt góða dóma. Ástæðan til bannsins var sú framar öllu: kornabarn í wagni er pínt á sviðinu af viðbjóðsleg- um kvalaralosta, og síðast grýtt og drepið; faðirinn sjálf- ur veitir því banahögg. Það var Laurence Olivier sem fremstur manna studdi Ed- ward Bond og hið fyrirdæmda verk hans með ráðum og dáð, og er stuttorðrar en skeleggrar greiruar hans réttilega minnzt í .sTsránni: Laurence Oliver bendir meðal annars á þá 6- mótmælanlegu staðreynd að hrottalegri atburðir gerist í sumum verkum Shakespeares sjálfs, en þá hluti þekikir hinn mikli leikari öðrum betur Sá dómur verður ekki vefengdur; í annan stað þykir mér snill- ingurinn fraegi hæla leikriti Bonds um sikör fram. En eitt verd ég að taika skýrt fram: ég hneykslast ekki á „Hjálp" og tel hið hispurslausa og ber- sögia verk ekki siðspillandi á nakkuim hátt. Um verðleika hins unga, af- kastamikla höfundiar get ég ekki dæmt, ég hef ekki kynnzt síðari leikritum hans. „Hjálp" ber ekki vitni um rika skiáld- gáfu, sum hinna mörgu atriða eru fremur daufleg eða stagl- kennd, en önnur sýna hug- kvæmni, kíimnigáfu og ótvá- ræða hæfileika. Ég ætla að- eins að benda á hið kostulega atriði þegar Len er að gera við sokka hinnar harðfullorðnu en manngjörnu húsmóður sinn- ar og fer á fjörurnar við hana um leið. og á ágætt samtal Lens og hins langþjáða eigin- manns henraar undir lokin, en þá fyrst tekur bann í raun- inni til máls og Iýsir prýðilega reynslu sinni á vígvöllunum og herstjórnarlist sinni á hinu róstusama og óþolandi heimili. Pam heitir dóttirin á heim- ilinu. myndarleg, skaphörð, harðlynd og manngjöm, en leikurinn hefst á því að bún hittir Len, hinn umkomulausa pilt, býður honum iheirn og veit- ir honum blíðu siina eina nótt. Síðan sparkar hún bonum og svívirðir leynt og Ijóst, Iæ+- ur hinn vörpulega foringja bófaflokksins Fred sofa hjá sér leynt og ljóst, eignast með honum króa sem hún skeytir ekkert um, og virðist - standa á sama þótt hann sé drepinn, en Fred segir skilið við hana, tekur gér nýja frillu. f annan stað elskar Len þessa misik- unnarliarjsu kvensnift, gerist leigjandi á beimilinu og víkur ekki þaðan. Len er raunar eina torskilda söguhetjan í þessum hrottafengna leik hæglátt, barnelskt góðmenni og bjart- sýnismaður, en eins grófyrtur og hinir og ekki allur þar sem hann er séður Síðasta atriíSið er iþögult og sýinir að allt ír við það saima, það er eins og F.v. Siguröur Karlsswn, Guðmundur Magnússon, Ilarald llaralds J6n Þórisson og Borgar Grarðarsson. ekkert hafi gerzt. En þess verð- ur að minnast að viðgerð Lens á brotna stólnum er táknræn á einhvern hátt samikvæmt ná- kvæmum lýsingum skáMsins á stellingum bans og eiga vist að sýna einsikonar píslarvætti, en þau mál lætur leikstjórinn sig litlu skipta, fer sínar eig- in leiðir. Leikstjórinn er Pétur Ein- arsson, hinn þakkti og vinsæli leikari og befur ekki ráðizt í eins stórt og vandasamt verk- efni áður. Um sviðsetninigu hians og leikstjórn má margt gott segja, og þó að atriðin heppnist ekki alltaf nógu vel, , má bæði vísa til skáldsins og leikendanna ungu um þa'ð efni. Ofsi siá og hryllingur sem í leikritinu eru flalin birtast ekki til fullrar Mítar; annars var reyndar ekki að vænta. Sviðs- myndir Steinþórs Sigurðssonar eru eins einf aldar og haganleg- ar og bezt verður á kosið. og ætti ekki að taka neima ör- skotsstund að breyta til, en ís- lenzkir sviðsmenn virðast ótrú- lega svifaseinir og á ekki síð- ur við Þjóðleikhúsið, það ætti blátt .áfratm að þjálfa þá bet- ur. Leikstjórinn lætur spila popptónlist tvívegis og í táu mínútur alls; sýningin er lengri en efni standa til. Þýð- ingin er eflaust ærið vanda- verk, en ég fæ ekki annað séð en Úlfur Hjörvar hafi komizt mjög vel úr þeirri raun, orð- svör hans éru hnittileg, hæfi- lega grófsrerð. rituð af smekk- vísi og góðri málkennd. ,,Hjálp" er eflaust eigi sizt flutt til þess að veita ungum leikendum tækifæri til að þrosikast, stæla krafta sína; Mutverkin eru tíu og átta þeirra verða ekki túlkuð nema af ungu fólki. Útlit og fram- ganga Kjartans Ragnarssonar virðist hæfa Len, hann er hæfi- lega barnalegur, góðmannleig- ur og á báðúm áttum. Kjavt- an talar sikýrt og hressilega á stundum, en alltof oft svo ó- greinilega að torvelt reynist að skilja hann; hinn ungi en sviðsvani ¦ leikari verður blátt áfram að þjálfa framsöign sína stórum betur. Athyglin beindist ef til vill mest að Hrönn Steingrímsdóttur sem leikur Pam, hún virðist reynd- ar ekki sú hóra sem Pam á að vera, en er myndarleg. rösk og ákveðin — kornung efnileg leikkona. Hrönn hefur góða rödd, en bann ekki enn að beita henni sem skyldi, en úr því mun henni fljótlega auð- velt að bæta. Guðmundur Magnússon er ágaetur Fred, hávær í tali samvizkuilaus með öllu, laglegur og á vísa hylli kvenna — leikari á greinilegri uppleið. Afbrotaunglingarnir félagar hans gera allir sikyldu sína, óhugnanlegur hópur. Þeir eru Borgar Garðarsson, hæfi- lega andstyggilegur og dónaleg- ur, Sigurður Karlsson. Hafald G. Haraldsson sem leikur vel hinn kynvillta Pete, og loks Jón Þórisson, sem er sam- diauna þesisum ljóta félagsskan. Þá bregður Hrafnhildi Guð- mundsdóttur aðeins fyrir í lokin og er nákvæmlega eins og hún á að vera. Hjónin eru falin hinum vin- Kjartan Kagnaraspn öe ^taan SteinE3?íœsdótttr í lUutvcrkum sinum. sælu og aUounnu leikendium Sigríði Hagalin og Guðmundi Pálssyni, þau eru fyrir löngu hætt að talast við, en rífast þó ærið óihugnanlega í einu atriðinu, konan ætlar næstum að drepia mann sinn í æðis- kasti, og er það atriði eitt hið minnisverðasta í leiknum. Sig- ríður Hagialín lætar ekki sitt eftir liggjia óbærilegt skass og vart í húsum hæft, útlit og framganga með ágaatpm.) Guð-.f' mundur Pálsson er ef til vill ekki nógu beygjulegur og gam- all, en túUcar hlutverls., sitt af.. góðri kiímni og öryggi, traust og eðlileg mannlýsing. Þessir alfeunna og hæfu leikendur bera af öðrum sem vænta má. Gtímmd og ofbeldisihneigð hefur fylgt mannkyninu frá örófi alda og enn stöndum við í svipuðum sporum þrátt fyr- ir allar framfarir og aukma menningu, og þá staðreynd leiðir Edward Bond okkur skýrt fyrir sjónir. Viðtökur á frumsýninigu voru góðar frá uppbafi til enda, hvað sem ýmsir gestanna hafa hugsað að lokum. „Hjálp" er réttilega bönnuð börnum. en góða aðsókn og vinsældir leiksins dreg ég ekki í efa. Á. Hj. Neytendahkðið er komið út Neytendablaðið 3. tbl. er ný- komið út. Utgefandi eru Neyt- emdasamtöikin. Þetta töluiblað fjajllar meðal annars um' starf- semi Neytemdasamitakainina er- lendis og þá lærdóma sem af henni má draga fyrir Islend- iiniga. 1 framhaldi af því eru í blaðinu settar fram tillögur um neytendastarfsemi á Islandi og er lagt til að hún verði stór- efld, meíri samvinnu komið á milli þeirra ýmsu aðila, sem eðlilegt er að fjali um neyt- endamál, og þátttaka ríMs- valdsinis í neytendamálum verði stióraukin. I því sambandii verði sett á stofn sérstakt neytenda- ráð. Einnig er í blaðinu sagt frá rannsókn á aíborgunarviðslkipt- um. sem Neytendasamtölkin eru að láta framkvæma, en frekar mun verða fjallað um þá rannsiákn í næsta tbl. Neyt- endablaðsios. Þess er getið að raunveirulegir vextir vegna af- borgunarviðskipta á Beykjavík- ursvæðinu í dag séu ylirleiivt 20 til 80%, og er þá miðað við ársvexitL Greinar eru um viðsikipti neytenda við opimber yfirvöld og um björgunaraðferðir vegna rafmagnsslysa. 1 blaðinu ér, yfirlit um verðmerkingar í búð- argluiggum í Reykjavílí, en Neytendasamtökin hafa gert könnun um það efni. Tefcin voru sýniáhorn — atlhugaðar voru verzlanir í Bankastræti, Lækjairgötu, Austurstræti og Hafnarstræti aMs 55 verzlanir. I blaðinu er sérstök tafla um niðurstöður en eru í stórum dráttum þessar: Greinileg verðmerkiriig fyrir neytendur á öllum útstilltum vörum var í 6 verzlunum, sæmilega læsilegur verðmerk- ingarmiði á stamgli, þe. aðeinsá sumum útstilltum vörum var í 10 verzlunum. A útstilltum vörum var verðmerking, en hún lítil og augsýnilega fyrst og fremst fyrir afgreiðslufólk í 14 verzlunum, og alls engar verðmerkingar á útstilltum vör- um í 31 verzluii. • Ýmislegt fleira er í blaðinu. Ritstjórar eru Björn Baldurs- son og Gísli Gunnarsson.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.