Þjóðviljinn - 13.01.1980, Blaðsíða 14

Þjóðviljinn - 13.01.1980, Blaðsíða 14
14 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagurinn 13. janúar 1980. LEW POLUGAEVSKY: Afbrigöið mitt Nýlega kom út hjá Skák bókin „Afbrigöiö mitt, og hvernig rann- saka á biöskák" eftir sovéska stórmeistarann Lev Poluga- evsky. 1 þessaribok lýsir höfund- ur þroskaferli sinum á einstak- lega skemmtilegan hátt, von- brigöum sinum og gleöi i þróun afbrigöis þess í Sikileyjarvörn sem kennterviöhann.Þ.e I.e4c5 2. Rf3 d6 3. d4 cxd4 4. Rxd4 Rf6 5. Rc3 a6 6. Bg5 e6 7. f4 b5!? Seinni hlutinn fjallar sioan um rannsóknir á biöskákum og ætti enginn sem teflir kappskákir aö láta hann fram hjá sér fara. Hér á eftir fer kafli úr bókinni og segir hann meira en mörg orð um þessa sérstæou, og um leiö frábæru bók. Gildra Ég man hve ég fann fyrir mikl- um Iétti og hve sú tilhugsun var mér mikiö gleðiefni þegar mér varö ljóst aö Afbrigðið ætti að fá að lifa. En þetta hamingjurika timabil varö ekki langvinnt. Ariö 1961 komu fram nýjar flækjur og fræðimenn tóku enn á ný að viöra þær skoðanir aö Afbrigðið væri veikbyggt — ao visu ekki dauövona en samt þungt haldið. 1 janúar mætti ég D. Bronstein t 8. umferð meistaramóts Sovét- rikjanna, en hann er sennilega einn skarpskyggnasti stór- meistari heims. Fyrstu leikir skákarinnar vöktu þegar furðu mina: Bronstein, sem fprðaðist þessa byrjun vanalega, gaf mér nii kost á að beita Afbrigðinu. Málum var sannarlega á þann veg fariö aö ég gat alls ekki hafn- að áskoruninni, þvi þá hefði ég um langa hrið álasað sjálfum mér fyrir istöðuleysi og hugleysi. Bronsteinlékfyrstuleikina hratt: I.e4c5 2. Rf3d6 3.d4cxd4 4. Rxd4 Rf6 5. Rc3 a6 6. Bg5 e6 7. f4 b5 8. e5 dxe5 9.fxe5Dc7 10. exf6De5+ 11. Be2 Dxg5 hugsaði sig sfðan um stundarkorn, leit á mig skelmsk- ur á svip og flutti drottningu sína yfír á d3. Síöan stóð hann upp frá borðinu og af andliti hans mátti lesa (eða kannski ég hafi bara sjálfur túlkað það þannig): „Jæja, reyndu nú að ráða fram úr þessu karlinn!" Bronstein hafði hitt naglann á höfuðið! — Hversu mjög sem ég hafði rannsakað Afbrigðið áður, hafði mér aldrei dottið i hug að hvitur ætti nokkurt færi þessu likt. Einhvern veginn hafði leikurinn 12. Dd3 aldrei verið tek- inn til meöferðar Núna viröist hann einfaldur, jafnvel uppá- þrengjandi, en á þessum árum, þegar ég var rétt að byrja að nálgast sannleikann, voru af- leiöingar hans f jarri þvl að vera ljósar. Svo ég gri'pi nú svolltið fram i fyrir sjálfum mér, langar mig að skyra frá því aö eftir skákina sagði Bronstein mér frá þvl að hugmyndin að þessum leik væri ekki frá sér komin. Hún tilheyrði gömlum vini hans meistaranum H. Mutsjnik, en Bronstein hafði það fyrir vana að rannsaka ávallt með honum byrjanakerfi sem vöktu athygli hans. En snúum okkur aftur aö skák- inni. begar upp kom á borðinu ÍWONA ÞUSUNDUMf Gód reynsla þeirra fjölmörgu sem auglýsa reglulegaí þjónustuauglýsingum Vísis er til vitnis um ágæti þeirra og áhrifamátt. 1 Liftlmi Þionus ^* *v wifí Si£ igæsfö Efþú býður þjónustu af einhverju tagi er smáauglýsing í Vísi sterkasti vettvangurinn til viðskipta, þar eru þær lesnar af tugþúsundum og þjóna þúsundum. *SP 86611 smáauglýsingar leikurinn 12. Dd3 skildi ég strax að nú lá ég i' þvi. Ég þekkti of vel til þess hvernig andstæðingur minn hagaði undirbúningi sfnum. NU varð ég bókstaflega að stirðna á staðnum og einbeita mér gjör- samlega. Ég minntist þess lfka hversu ég reyndi að láta sem ekk- ert væri, að sýna það með öllu andlitinu að ekkert óvenjulegt hefði gerst. Þó held ég ekki að hið ytra jafnvægi mitt hafi blekkt Bronstein hið minnsta. Það kann að virðast undarlegt að þegar ég lagðist I rannsóknir yfir borðinu á nýjum vandamál- um sem mjög svo óvænt höfðu komiö upp, byrjaði ég ekki á þvi aðreikna út leiðir og framhald af þeim. Mitt fyrsta verk var að roa hugann, reyna að koma á andlegu jafnvægi. Ég hugsaði eitthvað i þessa veru: „Hve miklum tima hef égekki eytt i þetta einasta Af- brigði, hversu oft hef ég ekki fundið vörn fyrir svartan! Það er einfaldlega óréttlátt ef öll sú vinnaerunninfyrir gýg.Eitfhvað hlýt ég að finna við 12. Dd3 lika. Nú er að leita og leita!" Er ég hafði róað sjálfan mig á þennan hátt — og tfminn sem fór I það var skemmri en tekur að lesa þessar Hnur — hdfst ég handa um að greina úr flækju mögulegs áframhalds. Hugmyndin að baki 12. Dd3 var einstaklega ljós: að leika Rc3-e4, éf svartur hindrar það ekki en þó öllu fremur að undirbiia langa hrókun. Tækist það, mundu hótanirnar á d-lln- unni vaxa að styrkleika hröðum skrefum og verða mun erfiðari viðfangs en ef hrókað yrði stutt. Ég man þvi miður ekki hversu miklum tima ég varð að sjá af i leit að réttri áætlun. En ég mun aldrei gleyma þvl siðan, að eftir skákina leið „útreikningsvél- inni", eins og ég var kallaður stundum i þá daga, llkt og hiin hefði verið i ársuppgjöri án nokk- urs undirbúnings... Hvað sem öðru leið varö svar mitt nul2. — Dh4 + Það er ekki auðvelt verk að henda reiður á jafn ójarðbundnu fyrirbrigði i skákinni og eðlis- ávisunin er, en einhverra hluta vegna var ég sannfærður um að hefði Bronstein athugað þessa skákun áður, þá hefði hann ein- ungis gert það mjög yfirborðs- kennt og stuttlega. Mér var þá orðið ljóst að nauðsyn bæri til að taka peðið á f6 en i hvers þágu yrði opnun löngu hvltu skáklin- unnar? Varla værihægt að vonast til þess að hrókurinn á hl yrði hvitreitabiskupsvarts að bráð, en alla vega var skákin á h4 gefin! Núna, ér ég lit til baka ofan áf hæðum liðinna ára, skil ég, að hugur minn hafði upplifað svo margt með Afbrigðinu, ég tníði svo innilega á lífskraft þess að mér tdkst yfir borðinu að feta ein- stigi, þar sem hætturnar, gjárnar og hyldýpið voru ekki einungis á hönd svarts heldur llka á hönd hvlls. Skák okkar telfdist þannig: 13. g3-Dxf6 13. De4- Nú eyddi Bronstein einnig all- miklum ti'ma I umhugsun, en leikurinn sem hann valdi var ef til Vill ekki sá gæfulegasti. Svörtum tekst nii að gera.þrýsting hvíts að engu og nær sjálfur nokkrum undirtökum. 14. — Ha7 15. Hhfl-Dg6! Upphaf taktiskra aðgerða svarts, sem öll vörn hans byggist á. Hvítur áleit að brottför hróks- ins af 8. röð gæfi sér tilefni til viðamikilla hótana, en sem svar við 16. Df4-Rbd7 17. Rc6 — kom 17. — e5! Og skyndilega mátti greina samræmi svörtu mannanna (jafnvel þeirra sem staðsettir voru fjarri hvor öörum eins og Dg6 og Ha7), hve þeir þjónuðu allir einum og sama tilgangi: að hafa tök á miðborðinu en standa jafnframt vörð um kóng sinn. Þaö má I rauninni segja að i þessari samræmdu virkni mannanna, sem kom smám saman I ljós eins og ljósmynd á ljósmyndapappir, að I þessum aðdáunarverðu gagn- kvæmu tengslum birtist sjálft eðli Afbrigðisins yfir höfuð. 18. Rxe5-Rxe5 19. Dxe5+-De6 og hvitur á engan list skárri en að skipta upp á drottningum, þvi að eftir 20. Db8 kæmi 20. — Bc5, siðan 21. — 0-0 og hvitu drottning- unni mundi finnast eins og hún ætti hvergi heima. 20. Dxe6+-Bxe6 21. 0-0-0-Be7 22. Rd5-Bg5+ 23. Kbl-0-0 24. h4-Bd8 25. Rf4-Bc8 og biskupar svarts hafa snúið aftur til heimastöðvanna, en munu fyrr eða siðar láta heyra frá sér á ný. Það er enginn vafi á þvi að svartur hefur örlitla, en þd raunhæfa yfirburði. 26. Bf3-g6 27. Bd5---- Um leiö og hann lék þessum leik bauð Bronstein jafntefli — nokkuð óvænt bæði fyrir áhorfendur og aðra þatttakendur þáði svartur tilboöið. Augljóst er aö svartur getur leikið Kg8-g7, Bc8-f5, Bd8-c7-b8 og Hfc8 sem hefði tryggt honum frumkvæðiö. Hins vegar hafði ég eytt miklum kröftum í byrjunarstig skákar- innar og ég hafði þegar haft eins mikia ánægju af þessari skák og unnt var. Barnið mitt hafði komist I gegnum enn eina eld- raunina óskaddaö! David Bronstein var ekki i skapi til að spauga eftir skákina. Það var með ólikindum að hafa leitt andstæðinginn I heimatil- búna gildru, en geta samt ekki unnið skakina, og það sem meira var, nýjungin var glötuð! „Ég tniði Mútsjnik," sagöi hannn og hristihöfuðið. ,,Leikurinn 12. Dd3 virðist I fyrstu góöur, en hann leiðir alls ekki til vinnings." Ég hef þegar rætt um gleði mína á þessari stundu, en a leið- inni heim á hótel settist að mér kvfði. Égeyddinóttunnivið skák- borðiö: Er það virkilega svo, aö hægt sé aö hrekja 12. Dd3, eða hrekur þessi leikur allt Afbrigð- ið? Eða kannski er það á hvorug- an veginn fariö? Það er rétt að Bronstein hefði I stað 14 De4 getað leikið þeim leik sem ég óttaðist mest meðan á skákinni stóð, 14. Hfl. Þá ætti hvitur I fórum slnum sem svar við 14. — Dg6 leikinn 15. Df3 og allar þær leikjaraðir sem ég athugaði féllu svörtum Htíð i geð. Nauðsyn væriað hörfa eitthvað annað með drottninguna — 14. — De5. Eftír 15. 0-0-0 á svartur 15. — Bc5 og hvaða framhald sem hvit- ur velur, t.d. 16. Rdxb5 eða 16. Rxe6, þá á svartur alltaf milli skák með drottningunni á e3. Ég róaðist þvi. En slðan, um það bil sólarhring eftir næstu umferð, lagðist efinn aftur aðhjarta mér. Allan tfmann er svartur ekki nema hársbreidd frá hyldýpinu. Stæðihvlti kóngur- inn til hliðar á bl, þá væri hægt að Framhald á bls.21

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.