Þjóðviljinn - 26.01.1980, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 26.01.1980, Blaðsíða 6
6 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 26. janúar 1980 Guömundur Hallvarðsson Sigrún Hjartardóttir Eirikur Guöjónsson Hildur Jónsdóttir Umsjón af hálfu Þjóðviljans": Ingibjörg Haralds- ^VkNft'v 1 dót+ir Ingibjörg Haraldsóttir Konur 02 sósíalismi Fundaröð Alþýðubandalags- ins um Konurog sósialisma fór vel af stað s.l. þriðjudag. Salur- inn að Grettisgötu 3 var full- skipaður, og einsog vænta mátti vorukonur i miklum meirihluta meðal fundargesta. Adda Bára Sigfiísdóttir hafði framsögu um efni þessa fyrsta fundar, sem var „Konur og stjórnmaT', og er nánar sagt frá framsöguræð- unni annarsstaðar á siðunni i dag. Mjög góður rtímur var gerður að framsöguræðunni og spunn- ustfjörugar umræöurum margt af því sem þar kom fram. Ef lit- ið er á umræðurnar i heild og þær skoðanir sem þar voru viðr- aðar, liggur nokkuð ljóst fyrir að fólk skiptist i tvo hópa: ann- arsvegar þá sem vilja jafnrétti lýðræðisins vegna fyrst og fremst, og eru þvi hlynntir þeim „þverpólitisku samtökum" sem Adda Bára talaði um, og hins- vegar þá sem telja að jafnréttis- baráttan sé óaðskiljanlegur hluti af stéttabaráttunni. Þeir siðarnefndu telja að litið sé unn- ið með þvi að koma konum á þing ef þær starfa þar fyrir flokka sem beinlinis stefna að órréttlæti i þjóðfélaginu. Kona sem fer á þing fyrir slikan flokk getur ekki verið góður baráttu- maður fyrir jafnrétti, einsog Stefán Karlsson orðaöi það á fundinum, og getur jafnvel dregið til sin atkvæði frá öðrum flokkum, aðeins vegna þess að hún er kona. Varðandi þverpólitisku sam- tökin benti Guðriin Glsladóttir réttilega á, aö þau eru þegar fyrir hendi. Kvenréttindafélag Islands er einmitt slik samtök, og i stjórn þess sitja konur sem eru beinlinis fulltniar þing- flokkanna fjögurra. Nýr liðsmaður Ólafur Ragnar Grimsson var á móti hugmyndinni um þver- pólitísk samtök og vildi setja kvennabaráttuna i beint sam- hengi við stéttabaráttuna. Kom það viðstöddum Rauðsokkum skemmtilega á óvart, að Ólafur skykii með þessum hætti lýsa yfir stuðningi við stefnu Rauð- sokkahreyfingarinnar i þessum Fjörugur fundur hjá Alþýðu- bandalaginu málum,og Silja Aðalsteinsdótt- irbrá sér í pontu og bauð Ölaf velkominn i hreyfinguna. En mergurinn i máli öláfs var sá, að nauðsynlegt væri að flétta saman hugmyndafræði sðsíal- ismans og framsæknar hug- myndir um stöðu konunnar I þjóðfélaginu. Hann efaðist um að hægt væri að taka upp þver- pólitiskt samstarf án þess að fórna stétarhagsmunum lág- launakvenna. Hann sagði lika aö ef leiftursóknin fræga hefði sigrað I siðustu kosningum hefðu margar konur komist á þing fyrir Ihaldið — en hefði það verið sigur fyrir jafnréttis- sinna? Það hélt ólafur ekki. Að lokum benti hann á, að konur ættu að stefna fast að auknum áhrifum I sveitar- stjórnum og i verkalýðshreyf- ingunni. Karlmenn, en ekki sósíalistar Svava Jakobsdóttir sagði að alþingiskvennatalið, sem Adda Bára lagði fram á fundinum bæri þess vitni að sósi'alistar þyrftu þrýsting utanfrá til þess að þeir færu að bjóða fram konu tilþings. I ræðu öddu Báru hafði komið fram, að konur væru fyrst og fremst boðnar fram þegar að þætti vænlegt til atkvæðaveiða. Sagði Svava, að þetta vekti spurninguna um það, hvort jáfnréttissjónarmið- in væru jafninnbyggð i Alþýðu- bandalagsmönnum einsog þeir vildu veraláta. Stefnuskrá Abl. er gegnsýrð af jafnréttissjónar- miðum, sagði Svava, en i mál- flutningi flokksmanna gætir oft nokkurs ruglings. Kraf an um f leiri konur á þing er sjálfsógð lýðræðiskrafa, sagði Svava, og ætti að setja hana ofar flokkspólitikinni. Hún sagðist viss um að Rauðsokka- hreyfingin gæti haft samstarf við Kvenréttindafélagið um viss grundvallarmál, og hefði slikt samstarf gengið vel á Norður- löndum, þar sem jafnréttismál- in væru mun lengra á veg komin en hér. Svava benti Hka á það, að þörf væri á einhverskonar úttekt, sögulegriog sálfræðilegri, á því sem gerist þegar kvennahreyf- ingin er i lægð. Hversvegna tekst ekki að halda uppi þeim áhuga, sem lifnar alltaf öðru hverju? Hún sagði að bað skipti miklu máli hvernig kvenna- hreyfingin starfaði á þessum lægðartimabilum, hvernig mál- flutningur hennar væri. Að lokum sagðist Svava harma það, hve sóslalistar i Abl. væru litlir jafnrétussinnar. „Þegar að stjórnsýslu kemur, flokka þeir sig til karlmanna, ekki sósialista", — sagði hún. 80-90% útilokun Ýmsir fleiri tóku til máls á fundinum, og t.d. töluðu Guðriín Helgadóttir og Vilborg Harð- ardóttir um að konur ættu ekki að stefna að þvi að verða einsog karlar. „Ef kynin væru eins skipti auðvitað engu máli hver sæti á þingi" — sagði Guðriin. Þær Guðrún og Vilborg voru einnig sammála um að mjög margar konur væru i raun úti- lokaðar frá þátttöku i stjórn- málum, vegna félagslegra að- stæðna og þess fjölskyldu- munsturs sem bindur konuna við heimilið og börnin. Sagði Guðrún að 80-90% kvenna væru þannig settar að þær gætu ekki stundað opinbert lif, þótt þær vildu. Við þessu hafði Stefán Karls- son svar á reiðum höndum: þá þarf að ýta þvi fastar á þessi 10-20% sem geta það og eru reiðubúnar. Þessi fundur var upphafið að heilli fundaröð, einsog áður sagði, og ekki við þvi að búast aðneinar endanlegar niðurstöð- ur lægju fyrir eftur fundinn. Mikíu fremur ber að lita á hann sem byrjun á umræðum, sem vonandi eiga eftir að verða Wn- ar gagnlegustu. —ih Hvers vegna hafa konur á al- þingiislendinga aldrei verið fleiri en þrjár talsins I senn eða 5%, þótt annarsstaðar á Norðurlönd- um séu þær um 25% þingmanna? Þetta v'ar spurning sem Adda Bára Sigfúsdóttir varpaðifram i upphafi framsöguerindis slns um „Konur og stjórnmál", um Ieið og hún visaði til 500 blaðs iðna bókarinnar „Alþingismannatal" sem nær fram til 1975 og lagði á móti fram hálfrar blaðsfðu ,,AI- þingiskvennatal" fram að 1979, sem telur aðeins tólf konur kjörnar á þing frá upphafi. Adda Bára rakti þann þátt sem samtók kvenna hafa átt i að koma konum á þing. Fyrsti kvenþing- maðurinn, Ingibjörg H. Bjarna- son, var kosin af lista, bornum fram af konum 1922, en siöan hef- ur kvennalisti ekki komið fram. Sfðar gekk Ingibjörg til liðs viö Ihalds flokkinn og sat á þingi til 1930 er Guðnín Lárusdóttir tók við af henni, fyrir Sjálfstæðis- flokkinn og sat til 1938. Þá kom löng eyða fram til 1946, að Katrín Thoroddsen varkosin á í>ing, en hún var i baráttusæti á Þurfiim að finna nýjar baráttu- aðferðir I sagöi Adda Bára og lagdifram hálfrar siðu „AlþingiskvennataV lista Sósialistaflokksins og vann það. Kvennasamtökin höfðu gert kröfu um eina konu fyrir hvern flokk 1943, en aðeins sOsIalistar brugðust þarna við og minntist Adda Bára forsíðu Þjóðviljans á kosningadegi með glæsilegri ræðu Katrínar þar sem hún legg- ur ma. áherslu á að Sósialista- flokkurinn einn hafi virt þessa kröfu kvenna. Etv. olli krafa kvenna þvi, að flokkurinn fór að svipast um eftir konu I framboö, en þar fyrir utan var Katrln mjög gott framboð, dáður og dugandi læknir og gjörvileg' og snjöll kona. Katrln hætti 1949, þá var flokkurinn i þrengingum kalda striösins, og 4. sætið tap- aðist. Ekki er gott að fullyrða um þátt Kvenréttindafélagsins I framboði þeirra tveggja kvenna sem þá komust á þing, Rannveigar Þor- steinsdóttur, sem sagði fjárplógs- starfsemi stríð A hendur og varð fyrsti þingmaður Framsóknar i Reykjavik, og Kristinar L. Sig- urðardóttur fyrir Sjálfstæðis- flokk, en hún var kvenréttinda- kona og átti til að greiða atkvæði með kommum i ákveðnum mál- um. Mikil pólitisk valdaátök voru i KRFí á þessum árum og haft á orði að fleiri gætu svarað kröfum kvenna en kommar. Ragnhildur Helgadóttir, ung kona sem fyrst ogfremst tilheyrði flokknum, en ekki KRFl, kom á þingfyrir Sjálfstæðisflokkinn 1956 og Auður Auðuns, þekkt kvenrétt- indakona, 1959. Aratuginn 1960-70 kemur engin ný kona inná þing og kvenréttíndahreyfingin er í lægð, en upp úr þvi er risandi alda kvennahreyfingar og 1971 skynja sósialistar enn sinn vitjunartima og finna, einsog 1946, konu sem er mjög gott f ramboð, þegar Svava Jakobsdóttir er kosin á þing fyrir Alþýðubandalagið. Konur þurfa aðveramjög góöframboð i sjálfu sér til að koma til greina, minnti Adda Bára á, þótt sama krafa sé ekki gerð til allra karla. Sigurlaug Bjarnadóttir kom á þing 1974, f yrsta kona kosin utan- af landi, Alþýðuflokkurinn komst á blað 1978 með Jóhönnu Sigurð- ardóttur og 1979 eru þær kosnar, Guðrún Helgadóttir og Salome Þorkelsdóttír. í Sveitarstjórnarmenn 1970—1978 Kjörnir fulltrúar 1970 Karlar Konur fjöldi % fjöldi % Kaupstaðir.............. 121 (93) 9 (7) Kauptúnahr............. 214 (95) 12 (5) 011 sveitarfélög.......... 1125 (98) 28 (2) 1974 Karlar Konur fjöldi % fjöldi % 154(9115(9) 187 (95) 10 (5) 1095 (96) 42 (4) 1978 Karlar Konur fjöldi % fjöldi % 176 (9n 18 (9 175 (92) 15 (8) 1076 (94) 71 (6) Alþingiskvennafal IngibjörgH.Bjarnason. .. GuðrúnLárusdóttir ..... KatrlnThoroddsen...... KristínL.Sigurðardóttir . Rannveig Þorsteinsdóttir Ragnhildur Helgadóttir. . Auður Auðuns....... Svava Jakobsdóttir..... SigurlaugBjarnadóttir .. Jóhanna Sigurðardóttir . . Guðrún Helgadóttir..... SalomeÞorkelsdóttir ...

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.