Þjóðviljinn - 26.01.1980, Blaðsíða 9

Þjóðviljinn - 26.01.1980, Blaðsíða 9
Laugardagur 26. janúar 1980 ÞJÓDVILJINN — SIÐA 9 i'r verksmiðju Noröurstjörnunnar li.f. i HafnarfirOi. unni og þar meö forsenda söl- unnar. Meiri agi, stjórnun og eftirlit — Hvaö veldur þeim erfiðleik- um, sem komiO hafa upp i lag- metisi&naði hér á landi? — Framleiðsla lagmetis er fyrir það fyrsta vandmeðfarin. Þetta er tegundarvara og þarna er um að ræða viðkvæm matvæli. Ég býst við að það megi slá þvi föstu að það mætti og hefði mátt rikja meiri agi innan atvinnu- greinarinnar. Með meiri aga, meiri stjórnun og meira og harð- araeftirlitiværi hægt að ná betri árangri og Sölustofnunin hlýtur að taka miö af reynslunni í þess- um efnum. Sem leiðandi matvælafram- leiðsluland, eins og Island ætlar sér að verða, getum við ekki sætt okkur við annað en að við fram- leiöum á öllum tlmum fyrsta flokks vöru. Það er ófrávíkjan- leg krafa. Þvi verður verulega að auka aga, stjórnun og eftirlit, ef sá árangur á að nást. Andvígur úrsögn Norður- stjörnunnar — Svo við vikjum að úrsögn Norðurstjörnunnar f Hafnar- firði úr Sölustofnuninni. Er það stefna stjórnvaida að sundra Sölustofnun lagmetis? Ert þú sjálfur ekki f einkennilegri stöðu sem fulltrúi Framkvæmdasjóðs i stjórn Norðurstjörnunnar og jafnframt formaður stjórnar Sölus tofnunar innar ? — Ég var og er andstæður þeirri yfirlýsingu sem stjórn Norðurstjörnunnar gaf um úí- sögn. Norðurstjarnan er hluta- félag og hefur sina stjórn. Það er þvi kannski rétt að ræða um stefnu stjórnvalda. Norður- stjarnan hefur sjálfstæða stjórn ogmeirihlutihennar er skipaður af Framkvæmdasjóði rlkisins. Hlutabréf eru þó ekki alfarið I eigu Framkvæmdasjóðs, en að miklum meirihluta. Ég býst við að þaö sjónarmið sem lagt var til grundvallar sé aðmiklir óvissutimar hafa verið ríkjandi i þessari atvinnugrein, sem er óneitanlega rétt. Lögin eru lika þannig, að aðilar eru bundnir I eitt ár fr á úrsögn miðað við almanaksár. Noröurstjarn- an hefði þvi verið bundin i tvö ár frá sl. desember, hefði þessi ákvörðun ekki verið tekin af meirihluta stjórnar. Og ég geri ráð fyrir að það sé þaö meginat- riði sem stjórnin hafði til hlið- sjónar þegar ákvörðun um úr- sögn var tekin. Það er hins vegar mln bjarg- föst trú að Norðurstjarnan muni starfa áfram sem virkur aðili að Sölustofnun lagmetis. — Er það rétt að Norður- stjarnan hafi falið norskum aðila að sjá um sölumál sin? — Nei, það er rangt. Það var gerður mjög stór samningur við dótturfyrirtæki norsks fyrir- tækis I Bandarikjunum. Sá samningur var gerður af Sölu- stofnun lagmetis með aðild Norðurstjörnunnar nú I lok siðasta árs og aðild þáverandi dótturfyrirtækis Sölustofnunar lagmetis i Bandarikjunum. Sölustofnunlagmetis gerði þvi þennan samning ásamt Norður- stjörnunni, sem skrifaði undir samninginn við þetta fyrirtæki, sem heitir Kristian Bjelland & Co. i New Jersey i Bandarikjun- um. Það er sjálfstætt hlutafélag, en norskt fyrirtæki er stór eignaraðili að þvi. Samskiptin við þetta fyrirtæki, bæði I Noregi og Bandarikjunum, eru jafn gömul Norðurstjörnunni, þvi þetta fyrirtæki er hluthafi I Norðurstjörnunni, en á að visu mjög Htinn hlut. Norðmenn vantar hráefni Þetta er býsna stór samning- ur og hugsanlegt er að hann verði þáttur i umboðssamning- um á Bandaríkjamarkaði. Astæöanfyrir þvlaðþetta norsk- bandaríska fyrirtæki leitar frek- ar hingað en til Noregs, er sú að Norðmenn hafa ekki nóg hráefni. Og þeir Hta jafnvel svo á, að islenska varan sé sllk gæöavara, að þeir vilja borga meira fyrir hana heldur en kanadlska vöru. — Hefur Norðurstjarnan ekki notið góðs af Sölustofnun lag- metis, t.d. árið 1977 þegar verk- smiðjan hætti framleiðslu vegna þess að hún gat ekki komið vöru sinni á markað? — Alveg hiklaust, og ég held að forráðamenn Norðurstjörnunn- ar skilji það og viti betur en nokkur annar. — Ef viö vikjum að lokum að skipulagi Sölustofnunar lag- metis. Er hún ekki samtök fram- leiðenda með aðild rikisins og einnig þróunarsjúour fyrir lag- metisiðnaðinn? — Sölustofnunin er nokkurs konar sjálfseignarstofnun með aðild rikisins. Rlkisvaldið skip- ar minnihluta stjórnar. Aður veitti rlkið beint framlag til stofnunarinnar, en gerir það ekki núna, og þá hafði rikisvaldið meirihluta i stjórn. Framleiðendur hafa þvi meiri- hlutavald,! stofnuninni. Framhald á bls. 17. Hjörleifur Guttormsson um tilraunir til myndunar vinstri stjórnar Viljann vantadi er á reyndi Viðræður um myndun vinstri stjórnar hafa ekki leitt til jákvæðrar niður- stöðu. Eftir stjórnarmynd- unartilraun Svavars Gestssonar liggur skýrt fyrir,aðekki var pólitískur vilji fyrir hendi hjá forystumönnum í Alþýðu- flokki og Framsóknar- f lokki að koma til móts við sjónarmið Alþýðubanda- lagsins til að einhver von væri um samkomulag. Viðbrögð þessara flokka við tillögum okkar Alþýðubanda- lagsmanna hafa valdið sárum vonbrigðum hjá vinstri kjósendum i landinu sem væntu að þessi siðari tilraun til að mynda vinstri stjórn skilaði árangri. Formaður Fram- sóknarflokksins segist að visu har ma það ef vins tr i s tjór n er úr sögunni, en I Alþýðublaðinu varpar ritstjórinn öndinni léttar og telur nú réttlætingu fengna fyrir brotthlaupi Alþýöuflokks - ins úr rikisstjórn siöastliðiö haust. I leiöara hans i Alþýðu- blaðinu siðastliöinn miövikudag, stendur m.a.: „Það þurfti ekki nema tveggja daga umfjöllun áöur en bæði Framsóknar- flokkur og Alþýöuflokkur höfnuðu þessum tillögum". Hver var ástæðan ? Þetta voru viðbrögðin viö skýrum tillögum Alþýðubanda- lagsins, sem að mati Þjóðhags- stofnunar hefðu skilað verðbólgu niöur i 27-33% fyrir lokþessa árs án þess að gera þyrfti ráð fyrir kjaraskerðingu, sem var hins- vegar kjarninn i tillögum hinna flokkanna. Jafnframt gerðu til- lögur Alþýðubandalagsins ráð fyrir 9 miljörðum króna auka- lega til félagslegra aðgerða og aukinnar samneyslu á árinu 1980 og 1981, m.a. til að greiða þannig fyrir lausn kjarasamninga. Til aö ná þessum markmiðum var ráðgerð um 11 miljarða króna tekjutilfærsla og rlkis- sjóði ætlað að létta undir I fyrstu lotu meö þvl að frestaö yrði greiðslu á 8.5 miljarða króna skuld við Seðlabankann. Þetta getur ekki talist há upphæð miðað við þann mikla árangur sem um var að ræða til að ná niður verðbólgu úr 50-60% nú I um 30% innan árs. Engar gagntillög- ur komu fram Tillögur Alþýðubandalagsins um tekjuöflun og einstakar niðurfærsluaðgeröir voru settar fram sem umræðugrundvöllur en sérstaklega óskað eftir gagn- tillögum er skilað gætu s vipuðum árangri til að draga úr verð- bólgu. Engar slikar formlegar gagntillögur komu fram hjá Framsóknarflokki eða Alþýðu- flokki i viðræðunum, aðeins úrtölur varðandi flesta þætti til- lagna Alþyðuhandalagsins með staðhæfingum um að þetta og hitt væri ekki raunsætt eða fram- kvæmanlegt. Það er þessi almenna afstaða sem sýnir þaö skýrar en nokkuð annað að póli- tiskur vilji var ekki til staðar hjá liðsoddum þessara flokka þótt afstaða Alþýðuflokksins væri ósveigjanlegri en hjá Fram- sóknarmónnum. Svo virðist nú sem fyrr að hvorugur þessara flokka vilji láta á neitt annað reyna I glimunni við verðbólguna en kjör hins almenna launamanns. Þeim á að þrýsta niður en við milliliöum má ekki hrófla og á ríkiss jóð má helst ekkert reyna I þessu samhengi. 10.8 milljarða greidsluafgangur Ekki var þó harðar gengið að rikisfjármálunum en svo samkvæmt endurskoðuðu mati I athugasemdum Þjóöhagsstofn- unar frá 20. janúar aö miöaö við fjárlagafrumvarp Tómasar Árnasonar frá s.l. hausti yrði greiðsluafkoma rikissjóðs jákvæð sem nemur 10.8 miljörðum króna (I stað 14.3 miljarða) og þrátt fyrir frestun á greiðslu til Seðlabankans yrði ekki rekstrarhalli á rlkissjóði. Þetta álit lá fyrir á viðræðufundi flokkanna siðastliðinn sunnu- dag, en samt klifar ritstjóri Timans i leiöara 23. janúar á „bullandi halla rlkissjóðs" og sér fyrir sér „holskeflu óða- verðbólgunnar að ári liðnu". Neikvæð afstaða talsmanna Framsóknarflokksins til tillagna okkar, gagnstætt því sem við væntum, birtist einkar skýrt I þessum leiðara Timans þar sem látiö er að þvi liggja, að af hálfu Alþýöubandalagsins hafi „viðræðurnar verið leikur i áróðurskák á hendur umbóta- öflunum i landinu", eins og það er orðað. Hjörleifur Guttormsson: Engar formlegar gagntillögur AlþýOu- flokks og Framsóknarflokks komu fram, þó aO eftir þeim væri sérstaklega óskaO. Alþýðubandalagið hefur vissulega engan áhuga á að setja ríkissjóð i sérstakar kröggur. Þar þarf aðgæslu við með tilliti til útgjalda og þensluáhrifa, án þess þó að kreppa óeðlilega að samneyslu og brýnum fram- kvæmdum. En aö okkar mati er það eðlilegt að beita rikissjóði með i byrjun viö niðurfærslu- aðgerðir og skapa nokkurt svig- rúm með þvl að fresta endur- greiðslu skulda við Seðla- bankann frá árunum 1975-1976. Meginhugsunin á bak við hinar almennu niðurfærsluaðgerðir er eins og segir i tillögunum: ,,að allir helstu þættir efnahags- lifsins leggi sitt af mörkum til aðgerðanna gegn verðbólgu. Þannig verði tryggt að niður- færsla verðlags nái til rikissjóðs og opinberra aðila, til einkaaðila i atvinnurekstri og þjónustu- störfum og til sem flestra aðila sem áhrif hafa á verðlags- kerfið". Hvað vildi forysta Framsóknar ? Afstaða málsvara Alþýðu- flokksins til tillagna Alþýðu- bandalagsins var sannarlega neikvæð er upp var staðið, en þeir kváðu ekki upp úr með þá skoðun opinberlega á meðan viðræðurnar stóðu yfir. Framsóknarmenn höfnuöu með öllu ýmsum þáttum tillagnanna og á meðan á stjórnarmynd- unarviðræðunum stóð létu tals- menn flokksins i ljós neikvæöa Framhald á bls. 17. Verður stofnaður ordabanki? Islenskmálnefnd gekkstnýlega fyrir umræðu- og kynningafundi með u.þ.b. 20 fulltrúum orða- nefnda sem vinna aö söfnun og út- gáfu nýyrða og nýyrðasmið á ýmsum sviðum. Fundarmenn voru einhuga um nauðsyn þess að koma á fót ejns konar orðabanka eða miðstöð' tölvutæku nýyrða- safni sem orðanefndir, stofnanir og einstaklingar gætu leitað til. haft bein not af fræðiheitasafni úr allt annarri átt. Fyrrnefndar orðanefndir hafa aldrei haft teljandi samvinnu sín á milli og jafnvel ekki vitað hver af annarri. Sú elsta (nefnd raf- magnsverkfræðinga) hefur starf- að siðan 1941. Eðlilegast var talið aö Islensk málnefnd annaðist rekstur orða- bankans enda i samræmi við reglur um starfsemi hennar. A fundinum kom fram, að vöntun miðstöðvar af þessu tagi stæði orðanefndunum beinlinis fyrir þrifum. Ofteruengin tök á aðafla vitneskju um hvaða nýyrði hafa Fulltrúar orða- nefnda bera saman bækur sinar þegar verið mynduð og jafnvel komist i notkun sem sérfræðiorð, en reynslan hefur sýnt að sér- fræðingur i einni fræðigrein getur haft beinnot af fræðiheitasafni úr allt annarri átt. t Islenskri málnefnd eru nii Baldur Jónson dósent, Bjarni Vil- hjálmsson þjóðskjalavórður og Þórhallur Vilmundarson prófess- or, en varamaður er Jónas Krist- jánsson, prófessor. — GFr

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.