Þjóðviljinn - 22.07.1982, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 22.07.1982, Blaðsíða 8
8 StÐA — ÞJÓÐVILJINN Fimmtudagur 22. júll 1982 Fimmtudagur 22. júll 1982 ÞJ6ÐVILJINN — StÐA 9 NOG Þessa dagana er þingað um hvalveiðimál á ráð- stefnu Alþjóða hvalveiði- ráðsins í Brighton í Eng- landi og virðist geta brugðið til beggja vona, hvort allsherjarhvalveiði- bann verði samþykkt, en friðunarþjóðum hefur mjög vaxið fiskur um hrygg á síðustu misserum og staða þeirra styrkst til muna innan Alþjóða hval- veiðiráðsins. Hvalveiðivertíðin á (slandi er í f ullum gangi og engan bilbug að finna á starfsemi Hvals hf., en fyrirtækið hefur gert út á hval síðan 1948, og hefur í ár fengið leyf i til að veiða 194 langreyðar, 87 búrhvali og 100 sandreyðar. Hvalur hf. hefur i öll þessi ár gert úr fjóra hvalbáta, en mikil breyting hefur orðið á vinnslunni á þessu timabili. Liðið er nú hátt á annan áratug siðan að öll framleiðsla stöðvarinnar fór að fara til mann- eldis, ef undan er skilið mjöl og lýsi. Innanlandsmarkaðurinn hefur verið i sókn á siðustu árum og vinsældir hvalkjöts að aukast hjá landanum og rengið er ómiss- andi á hverjum Þorrabakka, þegar búið er að sjóða það og súrsa. Samkvæmt skýrslum Hagstofu Islands, voru seld 4.924 tonn af frystu hvalkjóti úr landi á siðasta ári og nam útflutningsverðmæti þess 67.062.000 kr. Fóru afurð- irnar að mestu til Japan, en 26 tonn skiptust á Noreg, Færeyjar og Luxemborg. Til Spánar og Italiu voru seld á siðasta ári 1.740 tonn af hvalmjöli, að verðmæti um 4.882 þús. kr. og rúm 2.118 tonn af hvallýsi til Noregs fyrir um 10 miljónir kr. Samtals nam þvi útflutnings- verðmæti hvalafuröa Islendinga á siðasta ári um 82 miljónum kr. og er það um 1.3% af heildarút- flutningi landsmanna á siðasta ári. -áþj Llfsbaráttunni á höfunum er lokið og leiðin liggur I aðgerð hjá þessu stærsta spendýri jarðar. Mikið af hval út af Látrabjargi — segir Sigurbjörn Arnason, skipstjóri á Hval-8 Sigurbjörn Arnason byrjaði sem háseti á hvalveiðibátunum árið 1955 og hefur að mestu leyti starfað við hvalveiðar síðan, nú siðast sem skipstjóri á Hval 8. Blm. Þjóðviljans gömaði hann augnablik á bryggjunni I Hval- firði og lagði fyrir hann nokkrar spurningar um hvalveiöimál. — Eru hvalveiðar þýðingar- mikil atvinnugrein fyrir tslend- inga? „Þessar veiöar skapa náttur- lega útflutningsverðmæti. Ég held að það verði að nota það sem býðst, að sjálfsögöu á skynsaman hátt, á timum þegar fiskveiðar eru að dragast saman og sam- dráttur er almennur i atvinnulifi þjóöarinnar." — Hvernig viltu réttlæta þessar veiðar með tilliti til vaxandi fylg- is friðunarsjónarmiða? „Ég tel að hvölum hafi ekki fækkað. Sú veiði sem verið hefur undanfarin ár virðist ekki hafa haft minnkandi áhrif á hvala- stofnana." — Nú eru Sovétmenn og Japan- ir með miklu stórtækari veiðar en við. En ekki mikil hætta á að þeir gangi of nærri stofnunum? ,„Að visu er það rétt, En hins vegar eru þessar veiöar undir eft- irliti Alþjóða hvalveiðiráðsins og mér þykir mjög óliklegt að þessar þjóðir fari að láta Monakó-búa og einhverja landkrabba segja sér fyrir verkum i hvalveiðimálum." — Hvað stendur vertiðin lengi hjá ykkur? „Það er nú nokkuð misjafnt, hún er þetta 3-4 mánuðir, en svo er mikið viðhald á hvalveiðiskip- unum, þannig að yfirmennirnir hafa atvinnu við þetta allt árið. Hásetarnir hjá okkur eru yfir- leitt ungir menn sem eru i skólum á veturna og komast hér I rifandi vinnu yfir sumarmánuðina. Það eru margir námsmennirnir sem hafa kostað skólagöngu sina með þvi að vinna á hvalbátunum." — Hvernig gekk túrinn hjá ykk- ur? « „Hann gekk vel svona undir lokin. Við fórum i könnunarleið- angur út af Garðskaganum, en höfnuðum að lokum út af Látra- Sigurbjörn Arnason, skipstjóri á Hval 8. Mynd.: —gel. bjargi. Þar var mjög mikið um hval, einna mest sem ég hef séð á siðari árum." — Hvað voruö þið lengi i túrn- um? „Við vorum um tvo sólarhringa i túrnum. útstimið er þetta 14 — 15 timar, en svo tekur alltaf nokk- uð lengri tima að sigla inn. Það gekk vel á landstiminu hjá okkur núna. Við fengum fyrirtaks veður og vorum u.þ.b. 18 tima á leiðinni, en það eru sett nokkuð skörp timamörk á hvalina, það mega ekki liða meira en 26 timar frá þvi að þeir eru skutlaðir og þar til þeir fara i skurð." -áþj „Forðast að taka beina afstöðu til hval friðunarumræðu" — segir bandarískur vísindamaður, Richard Lambertsen. Skeggjaður náungi, alvarlegur á svip og með myndavél á mag- anum, stóð og fylgdist grannt með, þegar langreyðarnar, sem Hvalur 8 kom með voru skornar. Blm. Þjóðviljans lék forvitni á að vita hvað hann væri að gera og tók þvi manninn tali. Hann kvaðst heita Richard Lambertsen og starfa við Flor- Idaháskóla i Bandarikjunum. Væri hann staddur hérlendis til að rannsaka sjúkdómseinkenni hjá þeim hvölum sem komið væri með i stöðina, en það væri liður i rannsóknum til að skilja betur dauðatiðni hvalastofnanna. Sagði Richard, að þetta væru sjálfstæðar visindarannsóknir og væri þetta þriðja sumarið sem hann væri hér á Islandi. Aðspurður um hvar hann stæði I hóp varðandi hvala-friðunarum- ræður, sagðist hann forðast að taka beina afstöðu til þeirrar um- ræðu, sem nú væri i gangi. Hins vegar hefði hann mikla trú á þvi starfi sem Alþjóðahvalveiðiráðið ynni, til að tryggja viðgang stofnsins. Hann taldi einnig Grænfriðung- ana þjóna mikilvægu hlutverki, á þann hátt að halda almenningi vakandi i þessum málum, þ.e. þeir gerðu fólki grein fyrir þvi um Richard Lambertsen, bandarisk- ur vlsindamaður sem stundar sjáifstæðar rannsóknir i Hval- stöðinni. Mynd.: — gel. hvað hvalveiðimálin snérust, og virkuðu sem mótvægi gegn Al- þjóða hvalveiðiráðinu." -áþj. „Orðinn heimavanur" segir Kristinn Björnsson, eftir tíu sumur í hvalskurði „Ég byrjaði hérna '68 og er bú- inn að vera flest sumur siðan", sagði Kristinn Björnsson (32), einn af starfsmönnum Hvals lif., er blm. Þjóðviljans spjallaði stuttlega við hann. — Hvernig kanntu við þig hérna? „Ég kann bara ágætlega við að vinna hér, enda má segja að ég sé orðinn heimavanur. Þetta er náttúrlega mikil vinna, þetta 12 timar á sólarhring alla daga vik- unnar og helgar lika." — Gott kaup? „Þetta er sæmilega vel borgað, ekkert meira, miöað við. þessa miklu vinnu." — Með hverjum stendur þú I hvalafriðunarumræðunum? „Ég er með hvalveiðum, ann- ars ynni ég ekki hérna. Hins veg- ar verður að stunda þessar veiðar af skynsemi, og ég er á móti allri rányrkju, i hvaða mynd sem hún er. En ég vil nýta hvalastofn- ana." W^% M * :" mmm ¦ ^ ¦ m 13 j : 1. 1 ^00^9Wt % lÉk. /^^^há. • ¦ '•'¦k '¦^mm^ ¦ H|P^~ < m* ¦ : 1 i £ \ í*-***** ^r ; m ta*. ¦ t\\ \ ' || HPP^ y Kristinn Björnsson er búinn að vinna I 11 valstööinni flest sumur siðan '68. mynd: — gel. — Er þetta erfiö vinna? „Já, þetta getur verið erfitt og hálf draslaralegt á stundum. Það óþrifalegasta er sjálfur hval- skurðurinn, en þá má segja, I orðsins fyllstu merkingu, að mað- ur sé á kafi ofan I þessu". -áþj „Maður kippir sér ekki upp við hvers- dags- lega hluti" Rabbað við Magnús D. Olafsson, verkstjóra hjá Hval hf. ,,Það er mikið að gera I túrisma og öllu öðru hér", sagði Magnús D. Ólafsson, verkstjóri Hvals h.f., þegar við Þjóðviljamenn litum við i Hvalfirði á dögunum. Kvaðst hann búinn að vera i 32 ár hjá Hval hf. á skurðarplani, þar af verkstjdri i 21 ár, og ætti þvl að vera orðinn inngróinn i þetta starf og ekki kippa sér upp við hvers- dagslega hluti. — Við spurðum hann út I vertlð- ina og veiðimiðin. „Hvalbátarnir hafa verið á veiðum norð-vestur af Snæfells- nesi, noröur af Látrabjargi og suð-vestur af Reykjanesi siðustu dagana, en mest af hvalnum, sem veiddur hefur verið i sumar, hef- ur fengist djúpt út af Snæfellsnesi og i Faxaflóa. Vertiöin stendur i þetta 90— 100 daga, að öllu jöfnu nú orðið. Veið- arnar hófust i ár 19. júni, sem er 9 — 10 dögum seinna en i fyrra, vegna gangs kjarasamninga i ár." — Hvað eru þetta margir hvalir að meðaltali, sem eru veiddir á ári? „Það er nú nokkuð misjafnt. I fyrra voru veiddir 396 hvalir; 254 langreyðar, sem var kvótinn, 100 sandreyðar og 42 búrhvalir. I ár er langreyðakvótinn skorinn nið- ur og það má ekki veiða fleiri en 194. Þegar hafa verið veiddar 98 langreyðar og tvær sandreyðar það sem af er þessu ári, og að öllu óbreyttu ætti okkur að takast að veiöa upp i kvóta." — Hvert eru hvalafurðirnar seldar og til hvers eru þær notað- ar? „Það má segja að svo til allt hráefnið fari til Japan, bæði kjöt, rengi og spik. Einnig kemur lýsi og mjöl úr vinnslunni og er það selt til Evrópulandanna, t.d. fór mjölframleiðsla siðasta árs til Spánar. Mjölið er mestan part notað i fóðurblöndu, en aHar afurðir sem fara á Japatismarkað eru frystar og þar eru þær nýttar I matvæla- •iðnað." — Hvað vinna margir hérna I Hvalstöðinni? „Það eru rösklega 100 manns sem vinna hérna. Það eru 60 manns á bátunum, 15 á hverjum, og svo eru um 60 manns hérna i vinnslustöðinni, auk þeirra sem tengjast rekstrinum vegna þjón- ustustarfa." — Friðun hvalastofnanna á nú vaxandi fylgi að fagna I heimin- um. Hvernig réttlætið þið þessar veiöar? „Það hefur ekkert komið fram hér sem bendir til að stofnarnir séu I rýrnun." — Hver er afstaða ykkar, sem vinnið við hvalaveiðar, til friðun- armanna, t.d. Grænfriðut.ga? Magnús D. ólafsson, verkstjóri á kontórnum I Hvalstöðinni. myndr —gel. „Við erum náttúrlega neikvæð- ir gagnvart þeirra málstað. Þvi, að okkar mati hefur ekkert þaö komið fram sem sannað geti að hvalastofninum sé ógnað." — Hvernig list þér á þróun mála á alþjóðlegu hvalveiðiráðstefn- unni? „Það er nú ógjörningur að spá i, hvað þar kann að gerast. Það virðist geta brugðið til beggja átta þar, eftir þvi sem maöur heyrir." — Að lokum, Magnús. Hvað finnst þér um auglýsingar friðar- sinna i erlendum blöðum, þar sem þeir hvetja fólk til að kaupa ekki vörur frá hvalveiðiþjóðum þar á meðal tslandi. Er þetta ekki hættulegt fyrir okkur? „Ég á nú erfitt meö að byggja nokkra raunhæfa skoðun á þessu. Það má nátturlega lengi hræöa fólk og telja þvi trú um að við töp- um mörkuðum vegna þessara veiða. Hins vegar hefur ekkert komið neitt raunhæft fram i þess- um áróðri aö minu viti." -m Kári Gunnarsson, starfsmaður i frystihúsi Hvalstöövarinnar. — mynd —gel. „Lítið kaup miðað við >> vinnutíma — segir Kári Gunnarsson í frystihúsi Hvals hf. „Þetta eru nú ekki mikil laun sem viö fáum hér miðað við vinnutima", sagði Kári Gunnars- son i frystihúsi Hvals h.f., er blm. Þjóðviljans leit þar inn og rabb- aði litillega við hann. „Við vinnum hérna á átta tima vöktum, 16 tima á sólarhring alla vikuna og erum með þetta tæp 30 þúsund á mánuði að meðaltali. Það þætti nú vist ekki hátt tima- kaup annars staðar." — Eruð þiö ekki i verkalýðsfé- lagi? „Viö borgum félagsgjald I Verkalýðsfélagiö Hörö uppi á Skaga, en þetta er svo fáránlegt kerfi, aö á fundum i félaginu höf- um við ekki atkvæöisrétt og þvi eigum við erfitt um vik í kjara- baráttunni." -áþj

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.