Þjóðviljinn - 25.01.1989, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 25.01.1989, Blaðsíða 4
pJODVILJINN Málgagn sósíalisma, þjóðfrelsis og verkalýðshreyfingar KLIPPT OG SKORIÐ Forsetaskipti í Bandaríkjunum Forsetaskipti hafa fariö fram í Bandaríkjunum meö nokkr- um lúðrablæstri eins og gengurog Morgunblaðið hefur kvatt forsetann sem vék og þann sem í hans stað kom með hefðbundinni hrifningu. Og víðsvegar um heiminn skoða menn hug sinn um það hvern stað þeir vilja ætla Reagan í sögunni og festa sínar niðurstöður á blað. Menn koma sér til að mynda ekki saman um eina skýringu á þessu hér: Hvernig stendur á því að Ronald Reagan, sem hóf sinn feril á römmu kaldastríðstali um Sovétríkin sem „heimsveldi hins illa" og lagði höfuðáherslu á að byrja nýjan og feiknadýran áfanga í vígbúnaðarkapphlaupinu með svo- nefndri Stjörnustríðsáætlun, hvernig stendur á því að áður en lýkur hefur einmitt þessi forseti komist að róttækara samkomulagi en nokkur fyrirrennari hans um bætta sambúð við Sovétríkin og um skref til afvopnunar? Morgunblaðið skipar sér í sveit með þeim sem telja að það hafi einmitt orðið upphaf bættrar sambúðar risaveldanna að Reagan lét illum látum, sýndi Rússum í tvo heima - þeir hafi guggnað og snúið við blaði. Aðrir leggja svo áherslu á það, að sú mikla nauðsyn Gorbatsjovs að fá svigrúm til efnahagslegra um- bóta heima fyrir og svo pólitísk dirfska hans sjálfs hafi ráðið mestu um að það tókst að snúa við blaði í vígbúnaðarmál- um. Svo mikið er víst að upp á síðkastið hafa Vesturveldin varla haft við að bregðast við ýmsum tillögum Gorbatsjovs og nú fyrir skemmstu áformum hans um einhliða niðurskurð á hefðbundnum vígbúnaði. Má og vera að þeir hafi mikið til síns máls sem segja, að risaveldin hafi bæði verið þvinguð til þess raunsæis að játa, að þau hefðu hvorugt efni á að stíga næstu skref í vígbúnaðarkapphlaupinu - sé sú kenning rétt er það einmitt hún sem gefur okkur hinum mesta ástæðu til bjartsýni. Verðleikar Reagans í jákvæðri þróun samskipta Sovétríkjanna og Bandaríkjanna gætu svo verið tengdir pví, að reynslan sýnir að það er eins og það þurfi Repúblíkana á forsetastóli til að semja við Sovétríkin. Meðal annars vegna þess, að ef Demókrati reynir eitthvað slíkt þá má hann búast við heiftarlegum árásum allra sem eru til hægri í bandarísk- um stjómmálum - þeir munu rjúka upp til handa og fóta með allt sitt áróðursapparat og æpa: nú eru þeir „frjálslyndu" að selja okkur í hendur heimskommúnismans! En eitt kemur mjög skýrt fram við þessi forsetaskipti: orðstír valdsmanna fer nær allur eftir því nú orðið hvernig þeim hefur vegnað á sviði alþjóðamála. Fæstir hafa áhyggj- ur af því hvaða arf þeir skilja eftir sig innanlanda. Að vísu telja menn það Reagan til tekna, að hagvöxtur hefur verið töluverður í Bandaríkjunum á hans tíð. En hitt blasir svo við að þetta „góðæri" hefur fyrst og fremst komið þeim til góða sem búa við sæmilega afkomu. Þeir sem verst eru settir, ekki síst þeldökkir eða spænskumælandi íbúar stórborg- anna, búa við lakari kost en áður, kaun fátæktarinnar, gerast herfilegri en þau voru. Auk þess hafa Bandaríkjamenn mjög lifað um efni fram, stjórn Reagans er einmitt dæmi um að hægristjórnir geta verið stjórna ábyrgðarlausastar í pening- amálum: Fjárlagahallinn er gífurlegur, viðskiptajöfnuður er mjög óhagstæður, Bandaríkjamenn eru orðnirflestum þjóð- um skuldugri. Þessum snjóbolta hefur stjórn Reagans velt á undan sér og nú velta menn því fyrir sér, hvort hann hefur hlaðið utan á sig meiru en svo að eftirmenn Reaganstjórnar fái við ráðið. Nú síðast eru sérfræðingar að spá allt að 20 prósent gengisfalli dollarans - það er mikil kollsteypa og þar væru komin þau áhrif forsetaskipta í Bandaríkjunum sem afdrifaríkust verða fyrir íslenskan þjóðarbúskap. AB Mengunarhætta Klippara ógnaði frétt á forsíðu Morgunblaðsins í gær um yfirvof- andi slys við olíuborun í Norður- sjó: „Starfsmenn á olíuborpallin- um „Treasure Saga" höfðu borað niður á 4.700 metra dýpi þegar þeir fundu nýtt olíu- og gassvæði undir miklum þrýstingi. Um hríð virtist sem ekki yrði neitt við ráðið en á síðustu stundu tókst þó að koma öryggisloka fyrir á hafs- botni. Á þessum slóðum er sjáv- ardýpið 68 metrar. Sérfræðingar norska olíumálaráðuneytisins segja hins vegar, að þrýstingur- inn sé svo mikill, að lokinn muni ekki standast hann lengi. Ef hann brestur mun gas og allt að 50.000 olíuföt streyma út í sjóinn dag hvern." Ef lokinn gefur sig og olían flæðir upp mun hana bera í austurátt með ófyrirsjáanlegum afleiðingum fyrir lífið á hafsvæð- inu milli Noregs og Danmerkur og við strendur landanna. Græðgi mannskepnunnar skilur eftir sig auðn og dauða. Þjóðfélag í hjoöfelaginu Rágnar Stefánsson brýnir verkalýðshreyfinguna í komandi kjarasamningum í grein í DV í fyrradag og biður liðsmenn henn- ar að vera á varðbergi gagnvart viðsemjendum sínum sem hafa tögl og hagldir í þjóðfélaginu og ráð til að slá ryki í augu á hrekk- lausu fólki: „Eigi verkalýðsstéttin að standast allar þessar blekkingar, alla þessa ásókn, verður hún að viðurkenna í verki að þjóðfélag okkar er stéttskipt, hún verður að viðurkenna þá staðreynd að hún verður að verja hagsmuni sína með oddi og egg. Þetta gerir hún með því að treysta fyrst og fremst á sjálfa sig og eigin styrk, í stað þess að treysta á hjálparhellur ofan frá og ráðherralausnir. Verkalýðshreyfingin verður að vera eins konar þjóðfélag í þjóðfélaginu. Þjóðfélag þar sem hagsmunir launafólksins eru lagðir til grundvallar, þegar á- standið er metið, þjóðfélag sem setur sér það markmið að knýja fram kröfur verkalýðsstéttarinn- ar í baráttu. Hún verður að sinna sjálf þeirri nauðsynlegu pólitísku og faglegu umræðu sem hvorki ríkisfjölmiðlar né einkafjölmiðl- ar sinna fyrir hana. Hún verður sjálf að skapa hiuta þess lýðræðis sem auðvaldsþjóðféJagið neitar þegnum sínum um." Guðir og menn Gott dæmi um þetta áhugaleysi fjölmiðla á sjónarmiðum launa- fólks var í umræðuþætti í Sjón- varpinu í síðustu viku um fækkun fiskiskipa og frystihúsa. Þá fékk Óskar Vigfússon, forystumaður sjómanna, að komast einu sinni að. Stjórnandi þáttarins hafði bara áhuga á sjávarútvegsráð- herra. Ragnar orðar þetta fyrir- bæri svo í grein sinni: „Sjónvarpið telur sig ekki hafa aðrar skyldur í „upplýsinga- samfélaginu" en að sýna ásjónur valdhafanna í upphafinni mynd nánast á hverjum einasta degi. Forystumenn láglaunafólksins fá oft ekki annað hlutverk en að brosa uppundir hinar guðlegu verur og mega vera þakklátir fyrir að fá að sjást á skjánum með þeim." Sameiginlegir hagsmunir í nýjasta hefti Þjóðlífs er viðtal við Drude Dahlerup, höfund bókarinnar Nú er kominn tími til, sem fjallar um stjórnmálaþátt- töku kvenna og kom út í íslenskri þýðingu Hildar Jónsdóttur fyrir skömmu. í viðtalinu segir Drude Dahlerup að vinnumarkaðurinn sé kvenfjandsamlegur og blaða- maður spyr hvort það sé ekki ein- földun: Eiga konur og karlar ekki sameiginlegra hagsmuna að gæta á vinnumarkaðinum? Því svarar Drude á þessa leið: „- Vissulega er málið flóknara en svo að vinnumarkaðurinn sé einungis fjandsamlegur konum. Það er ekki hægt að horfa fram- hjá þeirri staðreynd að lagskipt- ingin eða stéttaskiptingin á vinnumarkaðinum bitnar einnig á körlum. Og að því leyti eiga kynin sameiginlegra hagsmuna að gæta, sérstaklega ófaglært verkafólk, og að þeim þurfa kon- ur og karlar að vinna sameigin- lega til að árangur náist. Hinsveg- ar eiga kynin sumpart við ólík vandamál að stríða jafnvel innan sömu starfsstéttar. Til dæmis virðast ófaglærðar konur hafa kerfisbundið lægri laun en starfsbræður þeirra. Það sama virðist gilda um aðra starfshópa. Hér getur ekki verið um neina tilviljun að ræða." Við getum tekið undir það. Hvað með Noreg? í DV í gær er sagt frá könnun DV og New York Times á tann- kremsverði í heiminum. Þar kemur í ljós að tannkrem er lang- dýrast á Islandi, en alllangt á eftir koma Indónesía og Svíþjóð. Ódýrast reyndist tannkrem vera í Buenos Aires. Klippari hefði viljað hafa tölur með frá Noregi um verðlag á þessari vöru, því fyrir fáeinum árum gisti hjá honum norsk kona sem fann tvennt athyglisvert og gott á íslandi. Annað var það að við skyldum ekki hafa borað eftir olíu og hitt var hvað tannkremið hér var ódýrt miðað við heima- borg hennar, Osló. Þetta má skoðast sem ábending til rann- sóknarmanna DV og New York Times næst þegar þeir fara af stað með athugun á verðlagi á tann- kremi. Ónýtar reglur Það gengur víðar illa en á ís- landi að setja haldbært bann við viðskiptum við Suður-Afríku. Nýlega lagði danskur þingmaður fram fyrirspurnir í þingi sínu um rétt S-afríkumanna til að semja við dönsk fyrirtæki í ljósi þess að hömlur eru í dönskum lögum á viðskiptum landanna og S- Afríkumenn hafa ekki undirritað Vínarsáttmálann um diplómatísk samskipti ríkja. Utanríkisráð- herra svaraði því að þetta mætti alveg og það skipti engu máli þótt þeir hefðu ekki undirritað þenn- an sáttmála. Þingmaðurinn ætlar að leggja svörin fyrir sérfræðinga í milliríkjalögum. SA Sjálfstæða og sterka verkalýðshreyfingu Fyrir nokkru var í ríkissjón- varpinu sagt frá heimsókn 3ja ráð- herra á fund í framkvæmdastjórn Verkamannasambands ísJands. Við fylgdumst moð þeim taka blíö- lega í höndina á nokkrum forystu- manna Verkamannasambandsins. f>aö skein af þeim virðuleikinn og ábyrgðin. Erindio var svo sem ekki merki- legt. J>að þurfti bara aö hafa nokkur hundruö milljóna út úr lífeyris; sjóðum launafólks til þess, þær í Atvinnutryppií- J aðnotatilaö tæki. Síöan var grt kvæmdastjórnii með 13 atkvaeöu, lifeyrissjóðina í skuldabréf enda framkvæmdastjón, stjórnvöld heföu st i Foryslumenn lág- oft ekki annað uppundir hin- r og mega vera 1 fá að sjást á Þaöerafogfrá 16 stunda ein- rannsóknar- að af- finn sem ivart for- idsins. og hún þarf að eiga sína eigin Ijöl miðla sem leygja vanda fólksins og heimilanna Ul grundvallar. Hún þarf að sinna hagsmunum umbjóð- enda sinna í sem víötækustum skilningi, m.a. í því að geta sett fram heilsteypta landsmálastefnu sem hún freistar að knýja í fram- kvæmd sem sjálfstseð hreyflng, hvort sem er með þrýstiaðgeröum eða á þingi og i rikisstjórn. Verkalýðshreyfingin þarf aö styrkjast Hin skipulagða verkalýðshreyf- ing er allt of veik um þcssar mund- ,ir. Þetta hefur leitt til vantrúar fé- til baka. lbaka. ^ ®Kt*?yíx&let*i\ þetta hins vegar ekki Baktrygging ríkisins re. vera fyrir hendi. Þær h heírnild til aö láta af hei. sem nota á til að borga \h eftirlaun að lokinni starl þess aö það fengíst Örugg baka með bestn ' *«> ¥%&?££«& Hætta á miklu men^- unarslysi í Norðursjó 6*14. Frá Itunr TlmlMirUd, frétUriUra MorrunbUa«lo«. HÆTTA er A gífuriegu mengun- j lindum í Norðurajó. aralysi f Norðunijó en á föstudag Borpailurinn „Treasure Saga" hef- núwtu ítarfiimenn olfuíelagsins ur nú verið dreginn burt *£Öf3<&l! Sogu stjérn á oliubrunni á Eko- og í ataðinn erú ' ^X^1 fiak-ivæðinu. öttast serfræðingnr dælur w --oft\t&° að olian og- gasið ifeti þá og- þegarj^1-' e\ö» w - farið með rúmlega 1,1 miHJarð fel. kr. f brunninn og Ifklega eru þessir peningar tapaðir þvf trólega veröur .-•Vlti nvttur f-omar. Þar að að ekki ya Þjóðviljinn Síðumúla 6-108 Reykjavík Sími 681333 Kvöldsími 681348 Utgefandi: Útgáfufélag Þjódviljans. Ritstjórar: Árni Bergmann, Mðrður Árnason, Silja Aðalsteinsdóttir. Fróttastjóri: Luðvik Geirsson. Blaðamenn: Ðagur Þorleifsson, Guðmundur Rúnar Heiðarsson, Heimir Már Pétursson, Kristófer Svavarsson, Magnús H. Gíslason, Ólafur Gislason, Páll Hannesson, Sigurður Á. Friðþjófsson (Umsjón- arm. Nýs Helgaro.), Sævar Guðbjðrnsson, Þorfinnur Ómarsson (íþr.). Hondrita- og prófsrkalestur: Elías Mar, Hildur Finnsdóttir. Ljósmyndarar: Jim Smarf, Þorfinnur Ómarsson. Útlltsteiknarar: Kristján Kristjánsson, KristbergurO.Pétursson FramkvæmdastjórhHallurPállJónsson. Skrifstofustjóri: Jóhanna Leópoldsdóttir. Skrifstofa: Guðrún Geirsdóttir, Kristín Pétursdóttir. Auglyslngastjóri: Olga Clausen. Auglýsingar: Guðmunda Kristinsdóttir, Unnur Ágústsdóttir. Símavarsla: Sigríður Kristjánsdóttir, Þorgerður Sigurðardóttir. Bilstjóri: Jóna Sigurdórsdoltir. Húsmó&ir: Anna Benedíktsdóttir Útbreiaslu-ogafgreiðslust|óri:BjðrnlngiRafnsson. Afgreiðsla: Halla Pálsdóttir, Hrefna Magnúsdóttir. Innheimtumaður: Katrin Bárðardóttir. Útkeyrsla, afgrelðsla, ritstjórn: Síðumúla6, Reykjavik.simar:681333&6816B3. Auglýsingar: Síðumúla 6, símar 681331 og 681310. Umbrot og setning: Prentsmiðja Þjóðviljans hf. Prentun: Blaðaprenthf. Verð I lausasölu: 70 kr. Nýtthelgarblað:100kr. Áskriftarverð á mánuðl: 800 kr. 4 SÍÐA - ÞJÖÐVIUINN Miðvikudagur 25. janúar 1989

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.