Þjóðviljinn - 10.11.1989, Blaðsíða 15

Þjóðviljinn - 10.11.1989, Blaðsíða 15
t atvinnulíf. Rannveig Hallgrímsdóttir frá Steinsstöðum (1802-1874), systir Jón- asar Hallgrímssonar skálds. Ef borið er saman við teikningu Helga Sigurðssonar af skáldinu látnu kemur í Ijós að sterkur svipur hefur verið með þeim systkinum. Líklegur höfundur myndarinnar er talinn Jón Chr. Stephánsson (1829-1910), sem lærði fýrstur íslendinga að taka myndir á glerplötu 1858. Merkileg ljósmynda- sýning í Þjóðminja- safni anna, heldur líka í viðfangsefnum þeirra, sem oft bera slík stéttar- einkenni. Dæmi um þetta er myndin á forsíðu blaðsins eftir Hallgrím Einarsson frá Akur- eyri, sem gefur okkur góða mynd af sjálfsímynd íslenskra verslun- armanna um aldamótin síðustu (Hallgrímur rak ljósmyndastofu á Vestdalseyri 1895-1901 og síðan á Akureyri til 1948). Það er Olg- eir bakari sem hefur reiðhjól með sér á myndinni sem stöðutákn, en fremst situr Jón Sigurðsson versl- unarmaður. Konan með kaffi- könnuna er Jóhanna matráðs- kona, barnsmóðir Tryggva Gunnarssonar bankastjóra, en sonur þeirra, Ólafur, er lengst til hægri. Fyrstu heimilda- myndirnar Það er einnig athyglisvert hversu margar konur lögðu stund á ljósmyndun hér á landi fyrir aldamót, á meðan þessi iðja var bæði dýr og tæknilega vandmeð- farin. Fyrsti kvenljósmyndarinn var Nicoline Weywadt, faktors- dóttir frá Djúpavogi (1848-1921). Hér á síðunni er hins vegar birt áhrifamikil mynd eftir Gunnhildi Thorsteinsson ljósmyndara, sem sýnir konur við fiskþvott (hugs- anlega á Bfldudal?), einhvern tímann fyrir eða um aidamótin. Þessi ljósmynd hefur ómetanlegt heimildargildi um vinnuaðbúnað og klæðnað íslenskra verka- kvenna á þessum tíma. Einn fremsti Ijósmyndarinn hér á landi um aldamótin síðustu var Pétur Brynjólfsson (1882-1930), en hann varð fyrstur íslenskra Ijósmyndara konunglegur hirð- Ijósmyndari árið 1907. Hér sjáum við mynd af Edvald Möller og starfsfólki í sáþugerð hans í Reykjavík einhvern tímann um eöa uppúr síðustu aldamótum. Myndin hefur ómetanlegt gildi, bæði listrænt og heimildarlegt. Eins og mynd Gunnhildar Thorsteinsson er undantekning á þessum tíma hvað varðar efnis- val, þá eru fjölskyldumyndir Friðriks Gíslasonar af bændafjöl- skyldum undir Eyjafjöllum frá 1890 það einnig. Myndin af Ólafi Ólafssyni í Dalseli er bæði svið- sett í óvenjulegu umhverfi, og sjálf uppstillingin er líka óhefð- bundin: ef borið er saman við mynd eftir Önnu Schiöth af Jo- han Christensen verslunarstjóra á Akureyri og konu hans, Maríu Nikolínu, þá sést að þar er stöðu- munur kynjanna undirstrikaður með öðrum og skýrari hætti í uppstillingunni. Efni sýningarinnar í Þjóðminj- asafninu verður með engu móti gerð skil í stuttri blaðagrein, en ástæða er til að hvetja til þess að sú vinna sem hér hefur verið unn- in verði nýtt í það að gera sér- staka bók um íslenska ljósmynd- un á 19. öldinni. Slík bók gæti brugðið nýju og óvæntu ljósi á þetta tímabil í sögu okkar. Sýningin í Þjóðminjasafninu er opin þriðjudaga, fimmtudaga, laugardaga og sunnudaga kl. 11- 16 til nóvemberloka. -ólg. Akureyrskarmillistéttarkonurum aldamótin: Efstfráv.: LáraÓlafsdótt- ir Ijósmyndari, Helga Schiöth, Þóra Matthíasdóttir. Miðröð f.v.: Oddný Vigfúsdóttir, Engel Jensen Ijósmyndari. Neðst f.v.: Matthea Matthías- dóttir og Anna María Schiöth. Ljósmynd: Anna Schiöth (1846-1927), sem rak Ijósmyndastofu á Akureyri 1878-1899. Takiðeftiraðskipstjórinnhefurklættsigíhvítaskyrtu Skútur á Viðeyjarsundi fyrir aldamótin. Ljósm. Árni Thorsteinsson tónskáld. Frummyndin er í rauðbrúnum tónum sem ekki nást í eftir- íjólfsson. prentun, en mynd þessi telst til listrænnar Ijósmyndunar ( háum gæðaflokki. Föstudagur 10. nóvember 1989 NÝTT HELGARBLAÐ - SÍÐA 15

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.