Þjóðviljinn - 04.01.1991, Blaðsíða 11

KVIKMYNDIR
Trylltur Lynch
Háskólabíó
Tryllt ást (Wild at heart)
Leikstjóri: David Lynch
Framleiðendur: Monty
Montgomery, Steve Golin,
Sigurjón Sighvatsson
Handrit: David Lynch eftir
skáldsögu Barry Gifford
Tónlist: Angelo Badalamenti
Aðalleikarar: Nicholas Cage,
Laura Dern, Diana Ladd, Willem
Dafoe, Harry Dean Stanton, Cri-
spin Glover, Isabella Rosselini.
David Lynch hefur orð á sér
fyrir að vera óvenjulegur leik-
stjóri, og ekki að ástæðulausu;
hann gerir „öðruvísi" myndir sem
eiga fátt sameiginlegt með flest-
um myndum sem flæða yfir ís-
lensk kvikmyndahús. Fyrstu
kvikmynd sína, Eraserhead (höf-
uð aðalpersónunnar er tekið af og
breytt í blýantsstrokleður), gerði
hann árið 1976 og vakti heilmikla
eftirtekt. Því næst komu Fílamað-
urinn og Dune (önnur vel heppn-
uð og hin ekki), en það var með
myndinni Blue Velvet 1986 sem
hann öðlaðist alþjóðlega frægð og
núna fjórum árum síðar vinnur
hann gullpálmann á kvikmynda-
hátíðinni t Cannes fyrir nýjustu
mynd sina Tryllta ást.
Tryllt ást er „gamaldags" ást-
arsaga, erótísk þjóðvegamynd
(road movie) sem og sálfræðileg-
ur tryllir. Sailor (Nicholas Cage)
og Lula (Laura Dem) eru brjálæð-
islega ástfangin en fá ekki að vera
saman í ffiði því að mamma Lulu
(Diana Ladd) er á móti samband-
inu og gerir allt til að koma upp á
milli þeirra. Hún kemur Sailor í
fangelsi en Lula bíður eflir hon-
um og þegar hann kemur út leggja
þau af stað í ferðalag um hin
þrúgandi suðurriki Bandaríkjanna
á Ford Thunderbird. En mamman
gerir sig ekki ánægða með þau
málalok, hún sendir einkaspæjara
á eftir þeim (Harry Dean Stanton)
og ræður líka nokkra leigumorð-
ingja til öryggis. Einn af þeim er
hinn viðbjóðslegi Bobby Peru
(Willem Dafoe). En þrátt fyrir of-
sóknir, pyntingar, blóðug bílslys,
andstyggileg morð og margra ára
fangelsi þá tekst þeim að halda í
ást sína mitt í þessu helvíti - alveg
í anda gamla Hollywood, meira
að segja með söngatriði í lokin.
David Lynch er leikstjóri með
ótrúlega sýn; myndavélin magnar
upp ómerkilegustu hluti og hleður
þá merkingu; til dæmis má nefna
að í hvert skipti sem kveikt er á
eldspýtu þá er líkast því að það sé
kviknað í heiminum, loginn fyllir
út í tjaldið og drunumar eins og í
stríði, eða helvíti. Myndatakan er
áhrifamikil, sólríkir sandar suður-
rikjanna verða ógnvekjandi og
aðþrengjandi undir heiðbláum
himni. Tónlistin fellur líka eins og
flís við rass (bókstaflega), ágeng
og heillandi í senn.
Leikurinn er sterkur og sam-
hentur. Cage er að verða sérfræð-
ingur í að leika villta (og hálf ein-
falda) menn og gæða þá ótrúleg-
um sjarma. Laura Dem vendir
sínu kvæði i kross ffá feimnislegu
smábæjarstúlkunni sem hún lék í
Blue Velvet, hér er hún ástríðufull
suðurríkjastelpa með vírað
ímyndunarafl og útskýrir heiminn
með því að þetta sé fólk sem er
„wild at heart and weird on top“.
Aukaleikarar em líka geysigóðir,
sérstaklega Willem Dafoe og Di-
ana Ladd. Dafoe er svo ógeðsleg-
ur að það hálfa væri nóg og Diana
Ladd getur nú keppt við Dennis
Hopper um titilinn „hver er mesti
pervertinn í Lynch mynd“.Tryllt
ást er bæði erótísk og ofbeldisrík,
enda virðast þessir þættir óijúfan-
lega tengdir í huga David Lynch.
En þessir þættir standa ekki einir
sér eins og punt, heldur em þetta
höfuðþættir persónanna, þeirra
máti til að tjá sig. Þó mér hefði
persónulega fundist mega sleppa
einum höfuðsmissi þá er það lítill
löstur á merkilegri mynd.
Sif
Nicholas Cage og Laura Dem ( Trylltri ást
Kvikmvndaáríð
Viðburðalítið ár
Fyrir jól var hringt í mig og ég
beðin að skrifa um íslenska kvik-
myndagerð á árinu sem er að líða.
Eg tók vel í það, aðallega af því
að ég er svo hlýðin, geri alltaf allt
sem ég er beðin um. Það var ekki
fyrr en daginn áður en ég átti að
skila sem ég gerði mér grein fyrir
vonleysi verkefnisins. I ár hafa
verið ffumsýndar tvær íslenskar
kvikmyndir. Önnur var bama-
myndin Ævintýri Pappírs Pésa
eflir hugmynd ffá Herdísi Egils-
dóttur, og tókst ágætlega að koma
henni á tjaldið. Hin islenska kvik-
myndin heitir Ryð; Láms Ýmir
leikstýrir kvikmyndun á leikrits-
handriti Ólafs Hauks Símonar-
sonar sem flestir Islendingar
þekkja af fjölunum undir nafninu
Bílaverkstæði Badda. Afskaplega
ólíkar myndir en báðar íslenskar.
Siguijón Sighvatsson og Bessi Bjarnason f Ryði Lárusar Ymis
Það er afskaplega erfitt að tala
um kvikmyndagerð ársins í ein-
hveiju víðu samhengi þegar að-
eins hafa verið gerðar tvær mynd-
ir. Sem lausn á vandamálinu gæti
ég vent mínu kvæði í (kriss) kross
og rabbað vinalega um vandamál
íslenskra kvikmyndagerðarmanna
og ástæður þess að íslensk kvik-
myndagerð stendur ekki styrkum
fótum í augnablikinu, peninga-
leysi, andstyggilegheit og skiln-
ingsleysi stjómvalda við kvik-
myndasjóð osfrv. Einnig gæti ég
nefnt að íslenskir kvikmynda-
gerðamenn em famir að gera allt
annað en að veðsetja hús, bíla og
fjölskyldur til að koma einhveij-
um draumum á filmu. Þeir búa til
auglýsingar og sjónvarpsefni og
una glaðir við sitt. Vonandi. En
allt þetta rabb hefur verið rabbað
(off) áður og allir þekkja allar
hliðar málsins og em orðnir alveg
áhugalausir um íslenska kvik-
myndagerð. Eg meina, hvað er
hægt að gera margar myndir um
einhveijar fomar hetjur stökkv-
andi á milli steina æpandi fleygar
setningar sem allir lærðu utan-
bókar í gaggó (á bls. 147 ofarlega
til vinstri)? Og þeir sem leggja í
að færa sig nær nútimanum enda
oft á nóbelsskáldinu, enda er þá
ekki hægt að kvarta yfir handrit-
inu því að orð Skáldsins em næst-
um jafn heilög og fomsögumar
sem allt okkar þjóðarstolt byggist
á (náttúrlega fýrir utan handbolt-
ann). Annars ætla ég ekkert að
fara að setja út á íslenskar kvik-
myndir, þær em alltaf mikil afrek,
geysilega vel gerðar (miðað við
fólksljölda) og blátt áfram skylda
manns sem Islendings að brenna í
bíó í hvert skipti sem íslensk
kvikmynd lítur dagsins ljós, enda
leiðinlegt að vita það eflir á að
maður hefði getað bjargað ein-
hveijum vesalings hugsjóna-
manni frá gjaldþroti bara ef mað-
ur hefði drifið sig í bíó og tekið
nokkra vini og vandamenn með
sér.
Sem sagt: Það komu fáar ís-
lenskar myndir í bíó á árinu sem
er að verða búið, en kannski koma
fleiri á næsta ári og þá hvet ég alla
Islendinga til að fara á þær, hvort
sem þær em góðar eða lélegar,
áhugaverðar eða þreytandi. Því að
þessir menn em að sýna viðleitni
og ástæðulaust annað en að fóma
tveim tímum og nokkur hundmð
krónum í þá.
SIF
HÁSKÓLABÍÓ
Glæpir og afbrot
(Crimes and misdemeanors)****
Woody Allen sannar hér einu sinni
enn að hann er einn af athyglis-
verðustu og bestu leikstjórum
vestanhafs og þótt vlðar væri leit-
að. Þetta ertvískipt mynd, annars-
vegar um lækni sem lætur drepa
viðhaldið sitt og þjáist af sam-
viskubiti. Og hinsvegar um mann
sem býr til leiðinlegar heimildar-
myndir og er ástfanginn af konu
sem annar maður fær. Allen fléttar
slðan sögumar tvær saman á
meistaralegan hátt. Þessi mynd er
möst! Sif
Draugar (Ghost)**'
Patrick Swayze leikur draug, Demi
Moore leikur lifandi kærustu hans
og Whoopi Goldberg leikur miðil
sem kemur skilaboðum á milli
þeirra. Innf þessa óvenjulegu róm-
antík blandast svo veðmálabrask
og peningaþvottur svo að við er-
um komin með þá klasslsku
blöndu; rómantlskan þriller! En
leikurinn er ágætur, söguþráðurinn
skemmtilegur og tæknibrellumar
góðar. Eini gallinn er að Swayze
dansar ekkert nema smá vanga-
dans. Sif
Pappírs Pési ***
Ari Kristinsson kemur hér með al-
veg ágæta bamamynd. Papplrs
Pési er skemmtileg fígúra (ls-
lenskur E.T.?) og krakkarnir alveg
einstaklega krakkalegir. Lftil vin-
kona mln sagði að myndin væri al-
veg sérstaklega skemmtileg af þvl
að hún kenndi svo skemmtileg
prakkarastrik!! Drlfið ykkur með
bömin um helgina. Sif
Cinema Paradiso
(Paradísarbíóið)****
Það er I rauninni fáránlegt að vera
að gefa svona mynd stjörnur, þvl
hún er langt yfir alla stjömugjöf
hafin. Svona mynd er aðeins gerð
einu sinni og þessvegna má eng-
inn sem hefur hið minnsta gaman
af kvikmyndum missa af henni. Sif
BÍÓBORGIN
Þrír menn og lítii dama
(Three men and a little lady)**
Er þetta ekki alveg tlplskt? Frakk-
ar gera mynd sem gengur svo vel
aö amerfskt stúdló kaupir handrit-
ið, amerlkaníserar það, finnur þrjá
sjónvarpsleikara sem hafa ekki
meikað það á stóra tjaldinu og
slær I gegn. Ekki nóg með það,
heldur nú eru þeir búnir að gera
framhald. Það er ekkert frumlegt
við þetta handrit, kjút stelpa, þrír
miskjút menn, ein rosa kjút
mamma, vondur maður og skrítin
kona (þau eru bæði ensk!). En
kanarnir eru mjög færir að vinna úr
þessari formúlu og það má vissu-
lega flissa að útkomunni, enda
geysi kjút! Sif
Jólafríið
(Christmas Vacation) *
Griswald fjölskyldan er saman-
komin enn á ný og I þetta skiptið til
aö halda gamaldags fjölskyldujól.
Það fer náttúriega allt I hund og
kött (bókstaflega). Chevy Chase
er þvl miður eiginlega alveg hætt-
ur að geta leikið og handritið er
bara plnulítið fyndið fyrir hlé og
ekkert eftir hlé. Látið hana bara
framhjá ykkur fara! Sif
Óvinir-ástarsaga
(Enemies a love story)****
Frábær, frábær, frábær. Handrit,
leikstjórn, leikur og allt! Það er ekki
oft sem svona mynd rekur á fjörur
(slenskra blógesta og þessvegna
er um aö gera að láta hana ekki
fram hjá sér fara og helst að sjá
hana I stóra salnum I bló, hún er
þannig. Sif
Góðir gæjar (Goodfellas)***
Scorsese og Robert De Niro leiða
saman hesta slna enn á ný og út-
koman er blóöug. Góðir gæjar er
unnin upp úr bókinni Wiseguy sem
er sannsöguleg lýsing af lífinu inn-
an bandarísku maflunnar. Og eins
og við mátti búast er hún ekki fal-
leg. Þetta er mynd fyrir þá sem
hafa gaman af morðum I nær-
mynd og skemmta sér vel yfir að
heyra ekkert nema blótsyrði I
rúma tvo tlma. Leikurinn er óaö-
finnanlegur. Sif
REGNBOGINN
Ryð ***
Hér fer allt saman, góð leikstjórn,
ágætt handrit og sterkur leikur.
Ryð er I alla staði mjög vel gerð og
fagmannleg mynd. Hún gerist
(eins og svo margar (slenskar
myndir) lengst úti I rassgati á bæ
sem lenti utan þjóðvegar. Þar býr
undariegt fólk sem fyrst sýnir sýna
réttu hliö þegar gestur bankar upp
á og fer að rýna I fortlðina. Lokaat-
riðið er með þeim betri I (slenskri
kvikmyndasögu. Missiö ekki af
henni. Sif
Skúrkar (Les Ripoux)**'
Frönsk löggumynd! En gaman!
hugsaði ég, og það var þaö.
Skúrkar er hress og skemmtileg
mynd um tvær franskar löggur
sem eiga ekki samleið I fyrstu, en
svo... Það er góð tilbreyting að sjá
aðra en Amerlkana halda uppi lög-
um og reglu þó að það sé nú kann-
ski ekki alltaf aöalmálið hjá þess-
um tveim heiðursmönnum. Sif
Sigur andans
(Triumph of the spirit)***
Það skal tekið fram eins og skot
að það er enginn sigur andans sjá-
anlegur I þessari mynd. Hún er
kolsvört og átakanleg. Leikurinn er
fantagóður, sérstaklega er Willem
Dafoe áhrifamikill I hlutverki grisks
gyðings I útrýmingarbúðum nas-
ista I seinni heimsstyrjöldinni. Sif
STJÖRNUBÍÓ
Á mörkum lífs og dauða
(Flatliners)**
Fimm ótrúlega laglegir læknanem-
ar leika sér að þvi að kanna hvað
er fyrir handan og koma slðan aft-
ur, en taka með sér syndir fortlðar
sinnar. Myndin er eins og langt
tónlistarmyndband þar sem hljóm-
sveitina vantar. En þetta eru upp-
rennandi gæða leikarar og óneit-
anlega er myndin spennandi og
ágætis skemmtun.
Sif
LAUGARÁSBÍÓ
Henry & June ***
Kaufman fjallar hér um ástarsam-
band rithöfundanna tveggja Anais
Nin og Henry Miller og ást þeirra
beggja á konu Millers, June.
Handritið er ekki eins gott og mað-
ur hafði leyft sér að vona, en
myndatakan er æði og leikurinn
góður, sérstaklega hjá hinni portú-
gölsku Mariu Medeiros sem leikur
Nin. Það verður gaman að sjá
hvort að Kaufman tekst að skjóta
henni jafn langt upp á stjömuhim-
ininn og hinni sænsku Lenu Olin
sem lék I Óbærilegum léttleika...
Föstudagur4.-janúar1991 ÞJÓÐVILJINN -SÍÐArll'