Þjóðviljinn - 04.01.1991, Blaðsíða 15

I DAG
Þörf á breyttu viðhorf i
Frá
heimsókn
r
l
Gunnarsholt
Mikil fjölgun hrossa og sú
ofbeit, sem henni fylgir víða,
veldur starfsmönnum Land-
græðslunnar verulegum áhyggj-
um. Að þessu vék Andrés Am-
alds gróðureftirlitsmaður í spjalli
okkar Ólafs Vilhjálmssonar við
hann austur í Gunnarsholti í
haust.
- Sú leið, sem við erum að
feta okkur inn á núna, sagði
Andrés, - er að koma á samstarfi
með stóðhrossaeigendum, hesta-
mannafélögum, Landssambandi
hestamanna og svo Búnaðarfé-
lagi íslands. Hvað áhrærir hesta-
ferðir um hálendið, sem em
miklar og vaxandi, er leitast við
að leysa fóðurvandamálið, með
því að hafa hey til sölu við helstu
ferðamannaleiðimar og létta
þannig okinu af gróðrinum, sem
víða er mjög takmarkaður. Þetta
er gert við leiðina yfir Kjöl úr
Borgarfirðinum og víðar. Þetta
samstarfsverkefni, sem tókst
prýðilega, var að mestu skipulagt
á skrifstofu Landssambands
hestamanna í Bændahöllinni,
með aðstoð sveitarstjóma og
þeirra, sem gangast fyrir hesta-
ferðum inn á hálendið. Þannig
var þetta mál í rauninni leyst bara
með aukinni þjónustu og til
hagsbóta fyrir alla, sem hlut eiga
að. Þama gátu menn gengið að
fóðrinu vísu og þurftu ekki að
baksa við að hafa það meðferðis.
Það vom í rauninni sveitarfélög-
in sem sáu um framkvæmdina.
Einstaka gikkir sniðgengu þetta
þó og virtu ekki tilmælin. Einn
hópur olli t.d. nokkmm skemmd-
um uppi í Þjófadölum og víðar
en slík atvik heyrðu til undan-
tekninga.
Annar þáttur þessa máls, og
tengdur þeim, sem við höfum nú
verið að ræða, er beit reiðhrossa í
þéttbýli, en þar er nú orðinn
langsamlega mestur hluti þeirra.
Beitiland fyrir þau er hinsvegar
víða mjög takmarkað og því
mikil hætta á ofbeit og gróður-
eyðingu. Nú emm við að leitast
við að finna leiðir til úrbóta í
þessum efhum. í þeim tilgangi
höfum við nú á þessu ári haft
samband við töluvert marga
menn, sem þessi mál snerta. En
það er á hinn bóginn nánast
óvinnandi vegur að vinna þannig
skipulega með hverjum og ein-
um því þessir aðilar em bæði það
margir og torfundnir, að við ráð-
um hreinlega ekki við það. Hér
þarf því að koma til almenn við-
horfsbreyting, þannig að menn
telji það eðlilegan og sjálfsagðan
hlut að fara vel með landið. Á
þessu þurfa hrossaeigendur al-
mennt að átta sig.
Það gengur alveg ótrúlega
fljótt á gróður ef mörg hross era í
tiltölulega þröngum hólfum. Það
er hreint ekki víst að menn átti
sig á og fylgist nægilega vel með
því hvað gróðurinn getur horfið
skjótt og bera nauðbitin beitar-
hólf, sem sumsstaðar blasa við
augum, raunar ljósastan vott um
það. Það er því brýn nauðsyn að
menn fylgist mjög vel með
ástandi hrossahaganna og taki
hrossin af þeim áður en allt er
komið í örtröð. Hér kemur það
einnig til, að í þröngum beitar-
hólfurn getur sýkingarhætta ver-
ið mikil, svo sem ormasýking og
fleiri kvillar. Það er í raun og
vem almennt vandamál í sam-
bandi við reiðhrossabeitina að
halda hrossunum mögmm en
landinu feitu, ef svo má að orði
komast. Ef til vill skortir leið-
beiningar um það, hvemig menn
geta haldið hrossunum hæfilega
mögmm án þess að ganga of
nærri landinu.
En þó að beitarhólf séu stór
þá er vitanlega líka hægt að of-
gera þeim með óhóflegri beit.
Þannig má víða sjá stór hrossa-
hólf þar sem jarðvegseyðing er
mjög veraleg. Þetta má líka sjá á
einstaka jörðum, einkum bratt-
lendum, þar sem vamsrennsli ber
jarðveginn gjaman burtu.
Ég tel það eitt brýnasta hags-
munamál hrossaræktarinnar og
hestamanna yfirleitt að koma í
veg fyrir að hestamennskan fái á
sig einhveija ímynd ofbeitar eða
Iandníðslu. Menn verða að átta
sig á því, að það er sívaxandi um-
ræða í þjóðfélaginu almennt, um
umhverfismál og gróðurvemd.
Slæmt ástand landsins er einn
angi af þessari umræðu, sem
flæðir eins og bylgja um allan
heim. Og hún mun vara áffam og
aukast og þyngjast ffemur en
hitt. Menn hafa hingað til kastað
allri ofbeitarsökinni á sauðféð.
Hrossin hafa verið minna í um-
ræðunni. En þama er auðvitað
um samverkandi ástæður að
ræða. Nú fer sauðfénu ört fækk-
andi og rekur þá ekki að þvi fyrr
en varir, að finna þarf nýjan
sökudólg? Er þá ekki hætt við
því að hin neikvæða umræða um
sauðfjárbúskapinn veltist af full-
um þunga yfir á hrossin, nema
því aðeins að menn átti sig í tæka
tíð og komi, með raunhæfúm og
viðhlítandi aðgerðum í veg fyrir
að þetta viðhorf myndist á
hrossabúskapnum? Reynslan
ætti að hafa kennt okkur hversu
auðvelt er að eyðileggja alla
samúð með einhverri bú- eða at-
vinnugrein, ef rekstur hennar
þykir ekki vera í lagi. Það er höf-
uðnauðsyn fyrir hrossaeigendur
að gera sér grein fyrir þessu en
ekki að hugsa sem svo, að þá
komi dagar og þá komi ráð. Við
stöðvum ekki klukkuna og meg-
um það heldur ekki.
-mhg
Ólöf Pétursdóttir skrifar um bamabækur
Hefðin lifir
Öm og Orlygur hafa gefið út
gersemi í bókarlíki, Bamagælur
effir Jóhönnu Á. Steingrímsdótt-
ur, með myndskreytingum eftir
Hólmffíði Bjartmarsdóttur. Þama
er hefðbundnum bókmenntafræð-
um gefið langt nef og er það vel.
Lesefni fyrir böm? Er þetta ljóða-
bók? Því er vandsvarað. Þetta er
bara falleg bók, hugljúf og ljóð-
ræn og yndislega myndskreytt.
Þetta em fallegar þulur með
fallegum myndum. Hrafninn
fljúgandi fer um heiminn og sýnir
lesendum ljóðrænar myndir af
öllu milli himins og jarðar, allt frá
verkum hrikalegra náttúruafla til
blúndubrókar drottningar. Já,
hugarflugið kemur víða við. Text-
inn er hrífandi og myndimar líka.
Þetta er heiðblá bók, sneið af
himinbláma sem búið er að fanga
í ljóðræna möskva máls og
mynda.
ÞJÓÐVILJINN
FYRIR 50 ÁRUM
Mennimir meö 60-70 miljóna
gróðann þrjóskast enn við að
ganga að kröfum verkamanna.
Atvinnurekendur reyna að
hræða verkamenn með þv( að
brezka herstjómin muni flytja
inn verkamenn. Verkamenn láta
blekkingar atvinnurekenda eins
og vind um eyru þjóta. Þeir
standa sem einn maður aö rétt-
lætiskröfum slnum. Svfvirðileg
framkoma Skjaldborgarinnar I
Vestmannaeyjum.
01.00)
01.00 Næturútvarp á báðum rás-
4. janúar
föstudagur. 4. dagur ársins. Sól-
arupprás I Reykjavfk kl. 11.16 -
sólarlag kl. 15.50.
Viðburðir
Þjóðhátfðardagur Burma. Fyrsta
fslenska ráðuneytið tekur við
stjóm 1917. Einingarsamtök
kommúnista marxistamir- lenin-
istamir, EIK, stofnuð 1975.
DAGBÓK
APÓTEK
Reykjavik: Helgar- og kvöldvarsla
lyfjabúöa vikuna 4. til 10. jan. 1991 er I
Ingólfs Apóteki og Lyfjabergi.
Fyrmefnda apótekið er opið um helgar
og annast næturvörslu alla daga kl. 22
til 9 (til 10 á frldögum).
Síðarnefnda apótekið er opið á
kvöldin kl. 18 til 22 virka daga og á
laugardögumkl. 9-22 samhliða hinu
fyrmefnda.
LÖGGAN
Reykjavik « 1 11 66 »4 12 00
Seitjamames Hafnarfjörður. « 1 84 55 «511 66 « 5 11 66
Akurevri « 2 32 22
Slökkviið og sjúkrabðar Reykjavík « 1 11 00 Kónavoaur t1 1 11 00
Seltjamames Hafnarfjörður « 1 11 00 «511 00 tt 5 11 00
Akureyri » 2 22 22
LÆKNAR
Læknavakt fyrir Reykjavík, Seltjarn-
arnes og Kópavog er ( Heilsuvemdar-
stöö Reykjavikur alla virka daga frá kl.
17 til 8, á íaugardögum og helgidögum
allan sólarhringinn. Vitjanabeiðnir,
slmaráðleggingar og tímapantanir I
» 21230. Upplýsingar um lækna-og
lyfjaþjónustu eru gefnar I slmsvara
18888. Borgarspitalinn: Vaktvirka
daga frá kl. 8 til 17 og fyrir þá sem ekki
hafa heimilislækni eöa ná ekki til hans.
Landspitallnn: Göngudeildin er opin
frá kl. 20 til 21. Slysadeild Borgarspit-
alans er opin allan sólarhringinn,
n 696600.
Hafnarfjörður: Dagvakf, Heilsugæsl-
an, e 53722. Næturvakt lækna,
« 51100.
Garöabær: Heilsugæslan Garðaflöt,
b 656066, upplýsingar um vaktlækni
«51100.
Akureyri: Dagvaktfrá kl 8 til 17 á
Læknamiöstöðinni,« 22311, hjá
Akureyrar Apóteki, « 22445. Nætur- og
helgidagavakt læknis frá kl 17 til 8 985-
23221 (farsimi).
Keflavfk: Dagvakt, upplýsingar I
* 14000.
Vestmannaeyjar: Neyðarvakt lækna,
»11966. * ^
SJUKRAHUS
Heimsóknartlmar: Landspftalinn: Alla
daga kl. 15 til 16 og 19 til 20. Borgar-
spitalinn: Virka daga kl. 18:30 til
19:30, um helgar kl. 15 til 18 og eftir
samkomulagi. Fæðingardeild Land-
spitalans: Áiía daga kl. 15 til 16, feðra-
tlmi kl. 19:30 til 20:30. Fæðingar-
heimlli Reykjavikur v/Eiríksgötu: Al-
mennur timi kl. 15-16 alla daga, feðra-
og systkinatlmi kl. 20-21 alla daga.
Öldrunarlæknlngadelld Landspftal-
ans, Hátúni 10B: Alla daga kl. 14 til 20
og eftir samkomulagi. Grensásdeild
Borgarspitala: Virka daga kl. 16 til 19,
um helgar kl. 14 til 19:30. Heilsu-
vemdarstööin við Barónsstlg: Alla
daga kl. 15 til 16 og 18:30 til 19:30.
Landakotsspitali: Alla daga kl. 15 til
16 og 18:30 til 19. Bamadeild: Heim-
sóknir annarra en foreldra kl. 16 til 17
alla daga. SL Jósefs-spftali Hafnar-
firði: Alla daga kl. 15 til 16 og 19 til
19:30. Kleppsspitalinn: Alla daga kl
15 til 16 og 18:30 til 19. Sjúkrahús
Vestmannaeyja: Alla daga kl. 15 til 16
og 19 til 19:30. Sjúkrahús Akraness:
Alla daga kl. 15:30 til 16 og 19 til 19:30.
Sjúkrahúsið Húsavik: Alla daga kl. 15
til 16 og 19:30 til 20.
ÝMISLEGT
Rauöa kross húsið: Neyöarathvarf
fyrir unglinga, Tjarnargötu 35,
» 91-622266, opið allan sólarhringinn.
Samtökin 78: Svaraö er i upplýsinga-
og ráðgjafarsíma félags lesbía oa
homma á mánudags- og fimmtudags-
kvöldum kl. 21 til 23. Símsvari á öðrum
tfmum.« 91-28539.
Sálfræöistöðin: Ráðgjöf f sálfræöi-
legum efnum,» 91-687075.
Lögfræöiaðstoð Orators, félags
laganema, erveitt (sima 91-11012 milli
kl. 19:30 og 22 á fimmtudagskvöidum.
MS-félagið, Áiandi 13: Opið virka daga
frákl. 8 til 17, «91-688620.
„Opið hús" fyrir krabbameinssjúk-
linga og aöstandendur þeirra i Skóg-
arhllð 8 á fimmtudögum kl. 17 til 19.
Samtök áhugafólks um alnæmis-
vandann sem vilja styöja smitaða og
sjúka og aðstandendur þeirra I » 91-
22400 og þar er svarað alla virka daga.
Upplýsingar um eyðni: » 91-622280,
beint samband við lækni/hjúkmnar-
fræðing á miðvikudögurn kl. 18 til 19,
annars símsvari.
Samtök um kvennaathvarf: » 91-
21205, húsaskjól og aðstoö við konur
sem beittar hafa verið ofbeldi eða orðið
fyrir nauðgun.
Kvennaráögjöfin Hlaðvarpanum,
Vestur-götu 3: Opið þriöjudaga kl. 20 til
22, fimmtudaga kl. 13:30 til 15:30 og kl.
20 til 22, » 91-21500, simsvari.
Sjálfshjálparhópar þeirra sem orðið
hafa fyrir sifjaspellum: » 91-21500,
simsvari.
Vinnuhópur um sifjaspellsmál:
« 91-21260 alla virka daga kl. 13 til 17.
Stfgamót, miðstöð fyrir konur og böm
sem orðið hafa fyrir kynferðislegu
ofbeldi. Ráðgjöf, fræðsla, upplýsingar,
Vesturgötu 3, « 91-626868 og 91-
626878 allan sólarhringinn.
Bllanavakt rafmagns- og hitaveitu:
« 27311. Rafmagnsveita: Bilanavakt i
« 686230.
Rafveita Hafnarfjarðar: Bilanavakt,
» 652936.
GENGIÐ
3. janúar1991 Sala
Bandaríkjadollar...........54,82000
Sterlingspund.............106,47400
Kanadadollar...............47,42400
Dönsk króna.................9,45220
Norsk króna.................9,37660
Sænsk króna.................9,78400
Finnskt mark...............15,20880
Franskur franki............10,79820
Belglskurfranki............ 1,78250
Svissneskur franki.........43,34280
Hollenskt gyllini..........32,58340
Vesturþýskt mark...........36,76730
Itölsk llra.................0,04881
Austurrfskur sch.............5,22370
Portúgalskur escudo........ 0,41270
Spánskur peseti.............0,57640
Japanskt jen................0,41110
Irskt pund.................97,83500
um til morguns. ,
KROSSGATA
Lárétt: 1 nauðsyn 4
tak 6 elgur 7 þó 9 mæt-
ur 12 hitann 14 erföa-
visir 15 létust 16 vit-
leysa 19 innyfli 20 spil
21 gnægð
Löðrétt: 2 fljóta 3 káf 4
kerra 5 deilur 7 vinnir 8
fullveðja 10duga 11
tæpri 13 slæm 17
hress 18 dauði
Lausn á sföustu
krossgátu
Lárétt: 1 æsir 4 pund 6
aur 7 kost 9 órar 12
starfa 14fnj 15 urt 16
leggs 19 akkl 20 óaöl
21 argar
Lóörétt: 2 svo 3 rata 4
próf 5 nia 7 kaflar 8
stúlka 10 rausar 11
rotnir 13 rög 17 eir 18
góa
Föstudagur 4. janúar 1991 ÞJÓÐVILJINN — SÍÐA 15