Dagblaðið Vísir - DV - 11.10.1995, Blaðsíða 14

Dagblaðið Vísir - DV - 11.10.1995, Blaðsíða 14
14 MIÐVIKUDAGUR 11. OKTÓBRER 1995 Utgáfufélag: FRJALS FJOLMIÐLUN HF. Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON Ritstjóri: JÓNAS KRISTJÁNSSON Aðstoðarritstjóri: ELÍAS SNÆLAND JÓNSSON - Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON Auglýsingastjóri: PÁLL STEFÁNSSON Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLT111, blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLT114, 105 RVÍK, SÍMI: 550 5000 FAX: Auglýsingar: 550 5727 - Aðrar deildir: 550 5999 GRÆN númer: Auglýsingar: 800 6272. Áskrift: 800 6270 Stafræn útgáfa: Heimasíða: http://www.skyrr.is/dv/ Ritstjórn: dvritst@ismennt.is - Auglýsingar: dvaugl@ismennt.is. - Dreifing: dvdreif@ismennt.is AKUREYRI: Strandgata 25, sfmi: 462 5013, blaðam.: 462 6613, fax: 461 1605 Setning, umbrot, mynda- og plötugerð: ÍSAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. Prentun: ÁRVAKUR HF. Áskriftarverð á mánuði 1550 kr. m. vsk. Lausasöluverð 150 kr. m. vsk., helgarblað 200 kr. m. vsk. Gengið til forsetakjörs Það vakti eðlilega mikla athygli þegar Vigdís F-inn- bogadóttir, forseti íslands, tilkynnti alþjóð við setningu Alþingis að hún gæfi ekki kost á sér til áframhaldandi forsetastarfa að loknu yfirstandandi kjörtímabili. Ákvörðunin kom ýmsum á óvart. Skoðanakannanir höfðu gefið til kynna að hún nyti mikils stuðnings með- al þjóðarinnar til áframhaldandi starfa, og henni höfðu reyndar þegar borist ýmsar áskoranir um að gefa kost á sér einu sinni enn. En Vigdís hafði gefið það mjög sterk- lega í skyn fyrir fjórum árum að hún myndi draga sig í hlé við lok kjörtímabilsins. Ákvörðun hennar nú var því einungis eðlileg staðfesting þess ásetnings. Þess var minnst með eftirminnilegum hætti á síðasta ári að fimmtíu ár voru liðin frá því lýðveldið ísland var stofnsett á Þingvöllum. Athyglisvert er að á þessari hálfu öld hafa einungis fjórir menn gegnt embætti forseta. Sveinn Björnsson sat að Bessastöðum fyrstu átta árin, þá Ásgeir Ásgeirsson í sextán ár, Kristján Eldjárn í tólf ár og Vigdís Finnbogadóttir frá árinu 1980. Þegar litið er yfir þetta tímabil verður fiestum ljóst að forsetaembættið mótast mjög af þeim einstaklingi sem því gegnir á hverjum tíma. Sveinn Björnsson og síðar Ás- geir Ásgeirsson komu þannig úr heimi stjórnmála og stjórnsýslu og það hafði mikil áhrif á forsetastörf þeirra og viðhorf almennings. Þjóðin braut blað" í sögu forsetaembættisins árið 1968 með kosningu Kristjáns Eldjárns, en hann sigraði gamal- kunnan stjórnmálamann með miklum yfirburðum. Krist- ján setti alþýðlegt, ópólitískt svipmót á embætti forset- ans. Sigur Vigdísar Finnbogadóttur árið 1980 var að sumu leyti framhald þeirra vatnaskila sem urðu árið 1968. Um leið var kjör hennar áfangi í baráttunni fyrir jafnrétti karla og kvenna, en Vigdís varð fyrst kvenna til að ná kjöri sem forseti í lýðræðislegum kosningum. Kjör Vigdísar vakti mikla afhygli víða um lönd á sín- um tíma. Hún reyndist strax hinn ágætasti fulltrúi lands og þjóðar og hlaut almenna viðurkenningu hvar sem hún fór fyrir reisn, alúð og myndarskap. Það átti ekki síður við á ferðum hennar meðal eigin þjóðar, enda hafa lands- menn ávallt sýnt henni hlýhug og virðingu. Þjóðin er þegar farin að velta fyrir sér hugsanlegum forsetaframbjóðendum í þeim kosningum sem fram eiga að fara á næsta ári. Margir kunnir einstaklingar hafa þegar verið nefndir til sögunnar sem hugsanlegir fram- bjóðendur, en ekki er ástæða til að ætla að ákvarðanir um framboð liggi á borðinu fyrr en eftir áramót. Vonandi gæta stjórnmálaflokkarnir þess nú að hafa sem minnst afskipti af forsetakjörinu 1996. Þjóðin hefur gefið stjórnmálamönnunum það ljóslega til kynna að hún vill ekki flokkspólitísk afskipti af vali þjóðhöfðingjans. Það er nátengt þeim vilja almennings að forsetaembætt- inu sé haldið utan við dægurþras stjórnmálanna. Það þýðir hins vegar alls ekki að embætti forseta ís- lands sé hafið yfir almenna umræðu eða málefnalega gagnrýni. í lýðræðisþjóðfélagi er auðvitað óeðlilegt að op- inbert embætti, sem kostað er af skattborgurunum, reyni að fela sig á bak við leyndarmúr þagnarinnar. Vonandi kalla forsetakosningarnar á almennar um- ræður um eðli og gildi embættisins, eins og stundum áður þegar þjóðin hefur gengið til forsetakjörs. Opinber- ar hugleiðingar þar að lútandi eru ekki síst mikilvægar í ljósi þess að sá frambjóðandi sem kosinn verður á næsta sumri mun að öllum líkindum setja svip sinn á embætti forseta íslands næstu tólf til sextán árin. Elías Snæland Jónsson „Vaxandi beitarálag sem fylgdi í kjölfar þess og uppgræðsla í landgræðsluskyni fór vissulega ekki alls staðar vel saman," segir Ingvi m.a. í grein sinni. Þjódargjöf til landgræðslu 1974 Laugardaginh 30. september rit- ar Elías Snæland Jónsson ritstjóri laugardagspistil í DV sem hann nefnir „Misþyrming náttúrunnar" þar sem hann nefhir dæmi um hin margvíslegu, skaölegu áhrif mannsins á umhverfi sitt: iðnað- armengun, eyðingu regnskóg- anna, eyðingu ósonlagsins og vax- andi gróðurhúsaáhrif. Héðan af heimaslóð nefnir hann jarð- vegseyðinguna þar sem bæði sé við núlifandi kynslóðir og forfeð- ur að sakast. Ég er um margt sammála því sem fram kemur í grein Elíasar, en samt eru þar nokkur atriði sem mér finnst þörf á að gera athuga- semdir við. Þjóðargjöfin „skref aftur á bak"? Elías segir að þótt margt hafi verið gert til að bæta fyrir rányrkju landsins hafi það starf gengið misjafhlega. Hann nefnir þjóðargjöfma, sem Alþingi sam- þykkti að veita til landgræðslu í tilefni af 1100 ára afmæli íslands- byggðar árið 1974, sem dæmi um það. Hún hafi ekki borið þann ár- angur sem að var stefnt og segir að „sumir hafi reyndar gengið svo langt að fullyrða að þjóðargjöfin hafi, framkvæmdarinnar vegna, verið skref aftur á bak". Vissulega hafa menn haft ýmsar skoðanir á árangri þjóðargjafarinnar, en aldrei hef ég heyrt þessu haldið fram. Rétt er að rifja upp að þjóðar- gjöfin var samþykkt á hátíðar- fundi Alþingis á Þingvöllum 1974 og skyldi hún vera einn milljarð- ur sem veittur yrði til fimm ára. Að því tímabili loknu var síðan gerð önnur áætlun um árlegt, auk- Kjallarinn Ingvi Þorsteinsson náttúrufræðingur inni, þótt annað hefði ekki komið tu. Vissulega gekk ekki allt eftir sem áætlað var að gera, m.a. vegna þess aö óðaverðbólga rýrði raungildi hins árlega fjármagns. Þá var þjóðargjófin veitt á þeim tíma þegar sú landbúnaðarstefna var rikjandi að framleiða sem mest, m.a. með fjölgun bufjár. Vaxandi beitarálag sem fylgdi í kjölfar þess og uppgræðsla í land- græðsluskyni fór vissulega ekki alls staðar vel saman. Einhver hluti þjóðargjafarinnar var því „étinn upp af rollum" eins og oft hefur heyrst, en sennilega litill hluti. „En óhætt er að fullyrða að þjóðargjöfin hafi verið einn snarasti þátturinn í þeirri þjóðarvakningu um þessi mál sem síðan hefur styrkst með hverju ári." ið fjármagn til landgræðslu — svokölluð landgræðsluáætlun. Þjóðargjöfin varð landgræðslu- starfinu gríðarleg lyftistöng, enda stórjók hún fjármagn bæði til rannsókna og beinna aðgerða á vegum landgræðslu- og skógrækt- araðila. Þegar hún var veitt var jarðvegseyðingin enn ekki á allra vitorði og áhugi og skilningur á nauðsyn landgræðslu og skóg- ræktar fjarri því að vera jafn al- mennur og hann er nú. En óhætt er að fullyrða að þjóðargjöfin hafi verið einn snarasti þátturinn í þeirri þjóðarvakningu um þessi mál sem síðan hefur styrkst með hverju ári. Það eitt hefði verið næg réttlæting fyrir þjóðargjöf- Upplýsingaskylda landgræðslustofnana Enda þótt ýmislegt hefði mátt betur fara, náði þjóðargjöfin í flestu tilliti tilgangi sínum og að ýmsu leyti meiri árangri en vænst hafði verið. Þessi staðreynd virð- ist hins vegar, samkvæmt orðum Elíasar, ekki hafa náð til alls al- mennings. Það sýnir nauðsyn þess að stofnanir landgræðslu, þ.e. Landgræðsla og Skógrækt ríkis- ins, veiti landsmönnum öðru hverju tölulegar upplýsingar um raunverulegan árangur starfsemi sinnar. Ella er hætt við að þjóðar- vakningin dvíni smám saman. Ingvi Þorsteinsson Skoðanir annarra Fjárlagafrumvarpið „Meginboðskapur fjárlagafrumvarpsins er að ekki sé réttlætanlegt að ríkissjóður haldi áfram að safha skuldum og velta vandanum yfir á börnin okkar. Þess vegna þarf að grípa strax í taumana. Það er óá- byrgt af okkur stjórnmálamönnum að nýta ekki efnahagsbatann til að draga úr halla og grynnka á skuldum. Þrátt fyrir að sparnaðaráform frumvarps- ins mæti án efa mótbyr er það skylda okkar að bregðast við útgjaldavandanum. Það er lítill dugur í þeim stjórnmálamönnum sem kaupa vinsældir sam- ferðamanna sinna með kostnaðarsömum góöverk- um, en senda síðan reikninginn á komandi kynslóð- ir." _ Friðrik Sophusson fjármálaráðh. í 38. tbl. Vísbendingar. Iðnaður í atvinnulífinu „Vaxtarbroddar íslenzks iðnaðar, sem tíundaðir voru á degi iðnaðarins, segja víða til sin: í bygging- ar- og innréttingaiðnaði, tölvubúnaði, veiðarfæra- gerð, málningariðnaði, prentiðnaði, plastgerð, mat- vælaframleiðslu o.s.frv. Haldist stöðugleikinn, sem gefur farsældarbyrinn i segl atvinnulífsins, og lækki raunvextir, sem líkur standa til, vex hlutur iðnaðar- ins áfram - í atvinnu- og lífskjörum þjóðarinnar." Úr forystugrein Mbl. 10. okt. Islenskir mannasiöir „Lógregla um land allt stendur í ströngu að stilla til friðar í heimahúsum. Nauðganir og barsmíðar eru orðnar sígilt fréttaefni eins og veðurfregn- irö...Yfirvöldin standa að mestu ráðþrota gegn þeirri agalausu hegðun sem orðin er landlæg. Kurt- eisi og tillitssemi við náungann er á hröðu undan- haldi, enda verður lítið vart við að uppalendur séu þess umkomnir eða kæri sig um að leggja rækt við að kenna umgengnisreglur og almenna mannasiði." Úr forystugrein Tímans 10. okt.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.