Dagblaðið Vísir - DV - 18.03.1999, Blaðsíða 16

Dagblaðið Vísir - DV - 18.03.1999, Blaðsíða 16
16 ij/jjj FIMMTUDAGUR 18. MARS 1999 Sigurjón B. Sigfússon meindýraeyðir: Silfurskottur þrífast best í raka „Stærstur hluti minna útkalla í heimahús er vegna hveiti- eða kom- möls, silfurskottna og rakabjallna. Það er misjafnt hve viðkvæmt fólk er fyrir þessum kvikindum þannig að fjöldi útkalla er ekki öruggur mælikvarði á umfang vandans. Sumir láta sér fátt um finnast þótt þeir sjái lítið kvikindi skríða á gólf- inu hjá sér meðan aðrir stökkva upp til handa og fóta," segir Sigurjón B. Sigfús- tO***^ son meindýraeyðir við DV. Stétt meindýraeyða fer ört stækkandi, svo ört að sumir í faginu tala um faraldur. Og það er , nóg að gera. Meindýr í * heimahúsum, kvikindi sem talin eru óæskileg frá sjónarmiði manns- ins, eru í nánast öllum húsum. Sum sjást en önn- ur ekki. En hvað gerist þegar hringt er í Sigurjón og hann beðinn um að útrýma slikum mein- dýrum, t.d. silfurskottum? Rakavandamál „Ég byrja alltaf á að skoða að- stæður. Ég geri aldrei verðtilboð úr síma, kem alltaf á staðinn og kanna umfang og eðli vandans. Silfurskott- ur þrifast eingöngu ef raki er til staðar, t.d. í þvottahúsi, á baðher- bergi eða í eldhúsi. Ástæður rakans geta verið margs konar en algengt Veggjalús er að leki með fram þéttilistum, t.d. við baðkör og sturtubotna eða með eldhúsvöskum, orsaki rakavanda- mál. Auk þess getur verið leki eða smit frá rörum í vegg eða raki sem myndast i niðurgröfnum íbúðum þar sem drenlagnir eru lélegar eða engar. Að skoðun lokinni er ég bet- ur í stakk búinn að ákveða aðgerðir og gera verðtilboð." - Og er þá gripið til eitrun- ar? „Já. Ég nota algengt og áhrifaríkt eitur í vökvaformi sem úðað er með rafmagns- dælu. Hún tryggir jafna dreifingu eitursins. Ég úða á þá staði þar sem kvikinda hefur orðið vart, og þar sem raki get- ur verið til staðar, t.d. undir baðkörum og sturtubotnum og í sökklum innréttinga. Getur þurft að bora örlítil göt á sökkulinn til að koma eitrinu inn fyrir. Að eitrun lokinni þarf íbúðin að vera mannlaus í að minnsta kosti fjórar klukkustundir. Því er best ef ég kem á morgnana. Þá hefur eitrið þornað áður en heimilisfólkið kemur heim." Sigurjón segir að blóm og plöntur lifi eitrunina af en forða þurfi öllum matvælum og gæludýrum og breiða yfir fiskabúr. Eldra húsnæði - En þarf að eitra í öllum ibúð- um í fjölbýlishúsi ef silfurskott- ur eru i einni? „Ekki endilega. Hins vegar getur þurft að eitra í öllum íbúð- um sömu megin í stigagangi þar sem þær hafa sameiginlegan lagna- vegg. En oft getur rakavandamál verið einangrað og því nóg að eitra í einni íbúð." Sigurjón segir að lítil meindýr eins og silfurskottur og bjöUur sé aðallega að finna í eldra húsnæði. Hins vegar viti hann dæmi þess að alvarlegt silfurskottuvandamál hafi komið upp í 4 ára gömlu húsi. Ástæðan var leka- vandamál á baðherbergi. „Það getur t.d. lekið hressilega með fram sturtubotni þó að ekki sé sjáanleg nein rifa. •' Þéttilistar geta verið lélegir eða illa unnir og það verður töluverður vatnsgangur ef all- ir í fjögurra manna fjölskylda fara daglega i sturtu." og sér. Það getur þurft að gera við lagnir, sem þá kosta múrbrot og við- eigandi umstang, eða að húsráðend- um nægir að setja þéttiefni við mót baðkars eða sturtubotns og veggs. Silfurskotta Getur verið dýrt - Hvað kostar að láta eitra fyrir silfuskottur? „Grunngjaldið er tæpar 7000 krón- ur. Eitrun getur verið dýr ef vanda- málið er alvarlegt en algengt verð er frá tæpum 7000 og upp í um 13.000 krónur." En kostnaðurinn getur reyndar orðið meiri. Ástand vegna raka getur verið þannig að eitrun dugir ekki ein Þekking og reynsla Sigurjón, sem verið hefur í mein- ,- dýraeyðingu í 8 ár, seg- / ir að hörð samkeppni ríki í þessum bransa og fólk geti fengið góð verðtil- boð. „En lágt verð tryggir ekki alltaf bestu þjónust- una. Það er mikilvægt að fólk fái meindýraeyði sem býr yfir þekkingu og reynslu til að takast á við þessi mál. Almennt veit fðlk 'fcl afskaplega Utið um meindýr og fW\ hver XV hvernig útrýma má þeim og því mikil- dýraeyðirinn búi yfir nauð- synlegri þekkingu." Meindýrafána í húsum er fjölbreytt: vægt að mein- -hlh Félag fasteignasala: Leyst með samkomu- lagi „Það eru engin lög sem banna að selja eignir þar sem meindýr eru til staðar en það er ólíklegt að nokkur vilji kaupa íbúð með skordýrum og því leysist málið nánast af sjálfu sér. Annars koma mál út af skordýrum ekki upp fyrr en eftir að kaupandi er fluttur inn. En í öllum tilfellum sem ég þekki til hafa málin verið leyst með samkomulagi. Þau hafa aldrei farið í hart," segir Guð- rún Árnadóttir, formaður Fé- lags fasteignasala. Guðrún segir að ef skordýra verði vart sé eitrað og seljandi greiði fyrir eitrunina. Megi rekja ástæðuna til leka eða bil- aðra lagna sé gert við og sami háttur hafður á um greiðslu. Tryggingafélög komi þá 1 mörg- um tilfellum til skjalanna. í fjölbýlishúsum geti vandamálið síðan orsakast af aðstæðum í annarri íbúð. „Það heyrir til algerra und- antekninga að mál af þessu tagi fari í hart enda þarf mjög alvar- legur galli þá að vera til staðar sem síðan leiðir af sér mein- dýrafár," segir Guðrún. -hlh Erta, bíta, stinga og pirra Orðið meindýr er yfirleitt notað um dýr sem einhverra hluta vegna eru óæskileg frá sjónarmiði manns- ins. Oft getur verið nóg að dýrin fari í taugamar á fólki til að vera kölluð meindýr. I yfirliti yfir mein- dýr í heimahúsum eftir Sigurð H. Richter er meindýrum skipt í þrjá hópa: þau sem erta, bíta eða stinga fólk, meindýr í matvælum og önnur meindýr i heimahúsum. Veggjalýs Meindýr i húsum sem erta, bíta eða stinga fólk eru frekar fá og hættulítil hér á landi. Þar á meðal eru mannalýs, veggjalýs, flær, mannakláðamaur, rykmaurar og heymaurar. Veggjalús er um hálfur sm á lengd, rauðbrún, sporöskjulaga og flatvaxin og getur þykknað verulega þegar hún sýgur blóð. Veggjalýs lifa m.a. á mannablóði. Þær fela sig á daginn en eru á ferli á nóttunni. Þær fela sig í rifum og sprungum ibúða, bak við veggfóður og gólflista, í dýn- um og fleiri slíkum stöðum og verpa þar. Aðalbittími / veggjalúsa er milli klukkan U 3 og 6 á nóttunni, þegar Jt \Ví. fórnarlömbin sofa sem fastast. Veggjalýs kunna Hveitlbjalla best við sig í hlýju og þurru umhverfi. Veggjalýs eru sjaldséðar hérlendis en láta þó á sér kræla. fugla og bólum spendýra, þar á meðal manna. Þeir lifa aðaUega á örsmáum húð- flögum. 1 mannabústöð- um er lang- mest af þeim i rúmum. Þar finna þeir húð- flög- ur, að Flær Flær eru dökkbrúar eða svartar og búa yfir miklum stökkkrafti. Mann- afló hefur ekki fundist lengi en starafló eða hænsnafló getur gert fólki lfflð leitt. í hreiðrum stara get- ur verið mikið af flóm. Ástandið versnar þó fyrst þegar staranum er kom- ið burtu án þess hreiðrin séu fjarlægð hreiður- stæðin eitruð. Púpurnar bíða þá í hreiðrinu til vors. En þegar enginn stari kemur leita þær glorhungr- aðar á íbúa hússins. Get- ur þurft að eitra margsinn- is til að halda flónum í skefjum V thlýju og V hæfilegan M, raka. %Ryk- maurar eru ill- greinanlegir með berum augum. Fjöldi rykmaura í einu rúmi getur skipt þúsundum. Besta ráðið er að viðra sængurföt og dýnur og ryksuga a.m.k. vikuleg og loftræsta svefnherbergi vel. Rykmaurar Rykmaurar halda sig einkum í hreiðrum Hveitibjöllur Meindýr sem þrífasta á matvæl- um og oft raka eru silfurskottur, kakkalakkar, kornmölur, hveiti- bjöllur, tannabjöllur, rakabjöllur, tínusbjöUur, húsflugur og maðkafl- ugur/fiskiflugur. Silfurskottan er með algengari dýrum í húsum landsmanna. FuU- vaxnar verða silfurskottur allt að einn sm á lengd. Þær eru þaktar silfurgljáandi hreistri. Silfurskottur eru mjög frjósamar og geta orðið aUt að fimm ára gamlar. Þær eru snarar í snúningum og mest á ferli á nóttunni en skjótast í skjól undan ljósi. Eru þær einkum á ferli þar sem mfkiU raki er, t.d. í baðher- bergjum, eldhúsum og þvottaher- bergjum. Silfurskottur komast ekki upp úr vöskum og baðköram og leita því skjóls í vatnslásnum. Koma þær upp þegar vatni er hleypt á. Af því er sprottinn sá misskUningur að þær haldi tU í niðurföUum og klóök- um. Þær lifa á ör- Sigurjón B. Sigfússon meindýraeyðir smáum myglusvepp mundar úðunartækin sem notuð eru við eitrun. DV-mynd Pjetur um en eru hrifnast- ar af vörum sem innihalda sterkju. Kakkalakkar halda aðaUega tU í brauðgerðum og eldhúsum hér á landi en era ekki algengir. Hveitibjallan er algengari. Hún er dökkbrún, 5-6 mm löng og 2 mm breið. Kvendýrin geta verpt aUt að 1000 eggum um ævina sem þær verpa þá í mjöl eða kornvör- ur. Eftir tvær tU þrjár vikur klekjast út örsmáar ljósar T lirfur sem geta orðið allt að einn sm á lengd á örfáum vikum. Eftir að púpan er orðin að bjöUu geta bjöUurnar lifað i aUt að þrjú ár og flækst um aUt hús. Hafa þær ótrúlega hæfileika tU að snuðra uppi smæstu brauðmylsnu. Hreinlæti til bóta Meðal annarra meindýra í heima- húsum má nefnda ryklýs, fatamöl, myglubjöUur, veggjatítlur, sem rúst- uðu húsi í Hafnarfirði og sagt var frá í síðustu viku, hambjöUur, húsa- maurar, húsaköngulær og gras- maurar. Þegar ráðist er í aðgerðir gegn meindýrum í heimahúsum er því stundum líkt við að ráðast á spör- fugla með faUbyssum. Stundum er hægt að losna við þau án stórtækra eitrunaraðgerða. Fyrsta skrefið er að fá dýrið rétt tegundargreint, t.d. á Náttúrufræðistofnun. Þá fást leið- beiningar um hvernig bregðast skuli við. Almennt er hreinlæti aUtaf tU bóta. Mikil vatnsnotkun getur hækkað rakastig í rifum og sprung- um og bætt lífsskUyrði meindýra. Öflug ryksugun er oft sterkasta vopnið. Þá sogast ekki aðeins dýrin upp heldur einnig egg þeirra úr rif- um og sprungum. Þá geta aðgerðir sem Uokkast undir viðhald komið að góðu gagni, t.d. þegar rifum er lokað, lausir dúkar límdir niður eða gólflistar fjarlægðir. Einnig getur verið nauðsynlegt að koma i veg fyrir raka eða leka eða laga skolplagnir. AUt þetta hjálpar tU við að halda meindýrum frá heimUinu. -hlh

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.