Dagblaðið Vísir - DV - 03.06.1999, Blaðsíða 6

Dagblaðið Vísir - DV - 03.06.1999, Blaðsíða 6
FIMMTUDAGUR 3. JUNI 1999 Fréttir r>v Guðni Ágústsson, nýr landbúnaðarráðherra, í DV-yfirheyrslu: Landbúnað í fremstu r< ii Stór hópur bœnda erfastur í fátœktargildru reglugerðafarg- ans ag ofstjórnar. Hvað œtláróu að gera i því? „Það er enginn vafl í mínum huga að kjör bænda eru mjög mis- jöfn enda lífsstíllinn misjafn. Auð- vitað hefur öll vinna síðustu ára, bæði hjá Bændasamtökunum og fyrirrennara mínum, miðað að því að liðka um, snúa ofan af flóknu kerfi þannig að bændur búi við frelsi og atvinnuvegurinn við sem líkastar reglur og gilda með öðrum Evrópuþjóðum. Það verður auðvit- að hluti af mínum verkefnum að fara yfir þá stöðu." Ertu fylgjandi frjálsu fram- sali mjólkurkvóta? „Það er frjálst í dag Það sama má segja um kvóta i landbúnaði og til sjávarins að það hefur vafist fyrir mönnum að breyta um kerfi. Þessi samningur, sem nú gildir, nær til 2005. Ég studdi hann á Al- þingi og styð hann heils hugar." Hefurðu athugasemdir við það hvernig staðið var að sölu Mjólkursamlags KÞ til KEA? „Það er auðvitað þeirra mál. Þar lenti kaupfélagið í miklum hremmingum. Það eina sem ég hef við það að athuga er að mér finnst að bændur hafi verið svifaseinir að stokka upp í afurðasölumálum sínum. Ég álít að miðað við nú- tímarekstur þurfi afurðastöðvarn- ar að vera óháðar þeirri áhættu sem er í venjulegum daglegum ís- lenskum verslunarrekstri svo og atvinnurekstri af öðrum toga." Áttu við að það hafi verið guós blessun að Baugur eignað- ist ekki mjólkursamlagið? „Ég sagði það ekki en er ekki sannfærður um að því hefði fylgt guðsblessun. Ég tel bara að afurða- stöðvarnar séu mjög mikilvægar bændum. Ég tel að þær eigi að vera sjálfstæðar. Þær eru mikil- vægar til að þróa vörur. Þær þurfa að vera sterkar og eiga ekki að vera vafðar í eitthvað allt annað. Ég er stuðningsmaður þess að bændur samtímans eigi sinar af- urðastóðvar en að þær séu að þessu leyti frjálsar." Hvað með að einkaaðilar reki afurðastöðvar, bœði mjólkur- og kjötvinnslu? „Það er frjálst í dag. Fyrst og fremst má enginn einn aðili ná of- urvaldi á þessu sviði fremur öðr- um. Það verður að ríkja sam- keppni bæði í kjötinu og mjólk- inni. Það þurfa að vera til sterkar afurðastöðvar sem þróa vórur, fullvinna þær, tryggja bændum gott afurðaverð og koma síðan ódýrri og góðri vöru til neytenda." Sérðufyrir þér afurðastöðv- arnar i eigu einkaaðila? „Það eru einkaaðilar í þessu og ekkert við það að athuga, aðilar sem standa sig vel..." Er nauðsynlegt að bœndur eigi stöðvarnar? „Það þarf ekki að vera nauðsyn- legt. Einkaaðilar reka t.d. slátur- hús. Þau eru rekin af bæði hlutafé- lögum og samvinnufyrirtækjum. Ég hef þá skoðun að þessar stöðv- ar þurfi að vera sterkar og sjá um ákveðin grundvallaratriði, bæði gagnvart neytendum og bændum, hver svo sem rekur þær." Vilt þú efla hefðbundinn landbúnað? „Ég vil sjá islenskan landbúnað í fremstu röð. Það er enginn vafi í mínum huga að íslenskur land- búnaður á mikla möguleika. Land- búnaður er í dag og verður eitt- hvert umsvifamesta fyrirtækið í hverju landi um alla framtið. Yfir 90% af fæðuþörf einstaklinga koma úr landbúnaðinum. Það er talað um að mann- kyninu fjölgi mjög ört og menn verða að átta sig á því að hver þjóð verður að vera sem mest sjálfri sér næg í þeim efnum, ekki síst til að forðast mikla flutninga sem menga, o.s.frv. Ég vil því sjá hér sterkan landbún- að. Mér er falið það í stjórnarsáttmálanum að kanna hvort við eigum út- flutningsmöguleika hvað hefðbundnu greinarnar varðar. Við íslendingar erum svo heppnir að eiga góða bændur sem eru mjög fram- sæknir og fljótir að tileinka sér nýjungar. í mjólkurvörunum erum við komnir í fremstu röð í vinnslu þeirra og fáum dettur lengur í hug að taka með sér osta heim þótt þeir skreppi utan. Hvað lambakjótið varðar þá hefur það nýlega verið út nefnt meyrasta og besta kjöt í veróld- inni býr yfir sér- stök um eig- in- Hefur hún ekki styrkt þá bændur sem best spjara sig? „Jú, það má segja það. Ég segi gjarnan að ég vil fyrst og fremst sjá hér sterkan landbúnað. Ég verð var við unga og duglega kyn- slóð í sveitunum sem ætlar að bera ís- lensk- nokkur náttúrleg gæði kalli það til sín. Stjórnvóld geta, með því að jafna aðstöðuna í landinu og lífs- kjörin, ráðið því að þessi flaumur stöðvist." Ertu hlynntur kynbótum á is- lenska kúastofninum með norsku erfðaefni? „Ég er búfjárkynbótamaður og álít það réttmæta kröfu bænda að vera með góðar skepnur til að framleiða afurðir. Þetta er flókið hitamál. Bændur greinir á um það, þeir hafa fellt tillögu um það í atkvæðagreiðslu. Ég finn það að menn hafa á þessu máli miklar skoðanir, m.a. hér í höfuðborginni. Þetta er hins vegar tilraun, en þó verða menn að gera sér grein fyr- ir því að ef þeir segja a þá standa þeir frammi fyrir því Guðni Ágústsson, landbúnaðarráðherra. leikum. í því eru verndandi fitu- sýrur, ómega 3, sem vinna gegn hjarta- og æðasjúkdómum. Miðað við þessa stöðu tel ég að við eigum ýmsa möguleika i hinum hefð- bundnu búgreinum, fyrir utan hitt, sem við megum aldrei gleyma, sem er byggðatengingin á íslandi. Nú leggja margar þjóðir mikla áherslu á hið fjölþætta hlut- verk sem landbúnaðurinn og sveit- irnar gegna meðal þjóðanna." Hvað þá með ofbeit efhefð- bundinn landbúnaður fœrist í aukana? Er hœgt að stýra beit? „Við stöndum frammi fyrir því að sauðfé hefur fækkað mjög mik- ið og óvíða er lengur ofbeit. Sem landbúnaðarráðherra tel ég mjög mikilvægt að sátt náist í þessum málum. Við verðum auðvitað að gæta okkar ef sauðfé fjölgar hér aftur. Allir möguleikar okkar sem snúa að vistvænum og lífrænum afurðum snúa að því að landið sé sjálfbært og ekki misnotað." Er hluti vanda landbúnaðar- ins sá að bœndur eru allt of margir miðað við hvefram- sœknir, duglegir og vel mennt- aðir þeir eru upp til hópa? „Bændum hefur verið að fækka og búin að stækka. Það er þróun sem verður ekki snúið við." landbúnað til sigurs. Ég treysti á hana í stórfum. Hún þarf athafna- rými en menn verða auðvitað að huga að því hvernig landbúnað við viljum eiga á íslandi. Það er stór spurning sem varðar stjórnmála- YFIRHEYBSlft Stefán Ásgrímsson Bjarni Már Gylfason menn, samtök bænda og þjóðina alla varðar um. Ég sé fyrir mér að landbúnaðurinn verði áfram vel rekin fjölskyldubú. Ég er ekki hlynntur verksmiðjurekstri. Land- ið er lítils virði ef þar býr ekki sæmilega stöndugt fólk og byggð- irnar standa fyrir sínu. Sú byggða- röskun þegar heilu landsvæðin fara í eyði og mennirnir hverfa á braut, eða verða svo fátækir og aumir að þeir ráða ekki við neitt, er stórháskaleg. Þessi ríkisstjórn hefur ákveðið að varpa sérstóku kastljósi á byggðamálin til þess að snúa þeim í rétta átt, ekki kannski til að stöðva þróun heldur til þess að sú þróun gerist ekki sem leiðir til fátæktar í landinu. Þar verður mér hugsað til fólksstraumsins til höfuðborgarsvæðisins, án þess að að þurfa að segja b, sem er það að þá er verið að ýta íslenska kúa- stofninum í burtu og kalla á enn meiri framleiðslugetu á kú sem þýðir auðvitað fækkun bænda og stækkun búa." ...ogþá betri afkomu bœnda og lœgra verð til neytenda? „Þetta eru allt hlutir sem ég þarf að fara yfir og fá svör við spurn- ingum eins og því hvort afkoman batnar ef menn þurfa að leggja í mikinn kostnað við að taka á móti nýju kúakyni. Síðan verð ég að hafa samráð við bæði búvísinda- menn og læknavísindamenn því þessu getur fylgt ákveðin áhætta sem ég verð að meta." Erframtið íslensk landbún- aðar að einhverju leytifólgin í óhefðbundnum búgreinum? „Ég held að í óhefðbundnum landbúnaðargreinum felist miklir möguleikar sem vert er að skoða, t.d , í korninu, sem er, þótt ótrú- legt sé, eitthvert mesta úrvalskorn sem nokkurs staðar er ræktað. Ferðaþjónustan er orðin stór liður í búskap og þróun á landsbyggð- inni og verið er að stofna samtök raforkubænda, þeirra sem eiga þess kost að virkja hjá sér bæjar- lækinn og selja umframorku inn á raforkunetið. Menn verða að hugsa um gjörsamlega öll ný tæki- færi í sveitinni til þess að missa ekki sóknina. Ég sé búskap fyrir mér sem fjólbreytt atvinnulíf. Við getum tekið sem dæmi skógrækt- ina, garðyrkjan gæti orðið stór- iðja, íslenski hesturinn er auðlind og einhver skemmtilegasta bú- grein sem ég hef séð lengi er bændur sem búa með íslenskt fé i Bandaríkjunum og selja líflambið á eitt þúsund dollara. Allt þetta hljótum við að nýta í okkar þágu. Aðalatriðið er að öflugt mannlif sé í sveitum og á landsbyggðinni og þar eigum við gríðarlega mögu- leika og tækifæri, ekki síst fyrir tilstilli nýrrar fjarskiptatækni. Til þess þarf að skapa ákveðið jafn- ræði í landinu og jafna lífskjör." Eru hömlur á innflutningi landbúnaðarafurða til hags- bóta fyrir bœndur? „Við erum í alþjóðlegu sam- starfi og bundnir samningum. Það hafa verið gerðar glufur fyrir inn- flutning eftir ákveðnum reglum. Bændur hafa aðlögunartíma að þeim. Verndartollar eru gagnrýnd- ir en auðvitað verða bændur að meta hvert verðþolið sé." Á það ekki að vera mat neyt- enda? „Bændur þurfa á neytendunum að halda. Þeir eru vinir bænda og bændur vilja framleiða góða og ódýra vöru fyrir þá. Bændur verða að hafa það á tilfinningunni hvaða verð þýðir að bjóða og vinna sam- kvæmt því." Finnst sá mœlikvarói nokkurn tímann nema með framboði og eftirspurn? „Neytandinn er mikill mæli- kvarði og ég finn það á veturna, þegar á markaðinn koma nýjar ís- lenskar gúrkur, tómatar og nýjar kartöflur á sumrin. Þá er ekki spurt um verðið heldur gæðin. Fólk vill þessa vöru. En auðvitað verður að finnast verð sem báðir aðilar eru sáttir við. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að fara eft- ir þeim alþjóðlegu samningum sem gerðir hafa verið. Heilbrigð samkeppni er tákn framfara og eft- ir að opnaðar hafa verið glufur á vegginn er spennan farin og það er meiri samstaða um íslenskan land- búnað en var áður, eftir að t.d. er- lendar mjólkurvörur eru fáanlegar hér á landi. Við eigum sterk fyrir- tæki sem framleiða úrvalsvöru sem stenst samanburðinn vel." Vinir þinir og sýslungar lýsa þér sem hjartahlýjum og vönd- uðum manni. Óttastu að völdin eigi eftir að spilla þeim eigin- leikum? „Ég ætla að vona að ég verði hinn sami. Ég hef tekist á við ýmis verkefni og hér í ráðuneytinu lít ég fyrst og fremst á mig sem verkamann, nokkurs konar lands- liðsþjálfara sem um stuttan tima kemur til að leiða liðið til sigurs. Ég vænti þess að starfsfólkið hér geri skyldu sína, sem og ég sjálfur. Ég held ég muni ekki miklast yfir því að setjast í þennan stól. Ég veit að starfið verður erfitt og ég þarf á öllu mínu að halda. Það er hættu- legt fyrir stjórnmálamenn að fara að telja sig vera herra. Ég tel mig þjón í þessu starfi, með miklar skyldur gagnvart þjóðinni og þeim atvinnuvegi sem mér er falið að hafa einhver ráð um. En vinir mínir munu eftir sem áður hitta hér fyrir sama drenginn frá Brúnastöðum sem þeir þekktu. Það breytist ekki." -SÁ

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.