Dagblaðið Vísir - DV - 11.08.2001, Blaðsíða 12

Dagblaðið Vísir - DV - 11.08.2001, Blaðsíða 12
12 LAUGARDAGUR 11. ÁGÚST 2001 Helgarblað I>V Vísindamenn ætla að klóna börn: Hryllingur og eftir- vænting yfir klónun Heimurinn stendur á öndinni yfir fyrirhuguðum tilraunum ítalska fósturfræöingsins Severinos Antin- oris meö klónun á mönnum. Antin- ori kynnti i vikunni ásamt sam- starfsfólki sínu, Panos Zavos og Brigitte Boisellier, áform um aö hefja einræktun á mönnum á næstu mánuöum. Notuð verður sama að- ferð og við klónun á skosku kind- inni Dolly árið 1996 en þessi aðferð þykir ófullkomin og veldur miklum afföllum á fóstrum. Vísindasamfé- lagið bregst ókvæða við áformunum en utangarðsmennirnir segjast engu að síður ætla að hefja klónun „í lækningaskyni" til að gera ófrjóum pörum kleift að eignast börn. Þeir segja það vera mannréttindi sér- hvers einstaklings að fjölga sér. Ófullkomln tækni Flestir vísindamenn telja klónun- artæknina enn vera of frumstæða til að reyna hana á mönnum. Stað- reyndin er að margir kvillar hafa komið upp i klónum sem ekki er hægt að sjá fyrir. Þau hafa átt til að stækka fram úr hófi eða hnigna og deyja án sýnilegrar ástæðu. Jafnvel þó klónunartæknin hafi þróast síð- ustu ár deyja um 40 prósent allra einræktaðra geita fyrir aldur fram. Engu að síður segjast utangarðs- mennirnir ætla að frjóvga 200 konur með aðferðum einræktunar strax á næstu mánuðum. Aðferðin er sú að egg konu er tekið og kjarninn fjar- Erient fréttaljós lægður. Það er í grófum dráttum notað sem hýsiU fyrir kjarnsýru þess sem verður klónaður. Því næst verður stofnfruma tekin úr þeim sem klóna á eftir og henni komið fyrir í egginu. Úr verður fóstur sem síðar verður önnur likamning þess klónaða. Hængurinn á þessari aðferðar- fræði er að frumur mannslikamans geta orðið fyrir alls kyns stökk- breytingum á lífsleiðinni og þær fylgja klónaða einstaklingnum sem vex eftir hennar lögmálum. Af þeirri litlu prósentu klónaðra fóstra sem lifa af verður því stór hluti haldinn göllum sem margir eru svo fíngerðir að ekki er mögulegt að greina þá fyrirfram. Siöferöisklemmur klónunar Áform um klónun á manneskjum vekur svo sterk viðbrögð sem raun ber vitni vegna þess að þau ögra öll- um hugmyndum um helgi manns- ins og gefa siðferði langt nef. Vís- indi okkar eru tilraunavísindi en i hins vegar þykir ekki rétt að beita áhættusömum tilraunum á menn. Vegna helgi mannsins verða rottur eða aðrar „óæðri" dýrategundir fyr- ir barðinu á hvers kyns tilraunum. Enda fela tilraunir þaö í sér að ör- yggi er ekki tryggt, útkoman er ókunn. Það hlýtur því að brjóta al- gerlega í bága við siðareglur lækna- vísindanna að gera tilraunir á heilu ! mannslífunum. í raun verður líf fyrstu klónanna að allsherjartilraun ', og fyrri reynsla af klónun bendir til þess að affbllin verði nokkur. Ljóst er að í engum öðrum rannsóknum yrði leyft að nota mannslífið til til- rauna með þeirri áhættu sem blasir við hér. Stærstur hluti andstöðunnar skapast vegna þess að tæknin við klónunina hefur ekki verið full- KLONUNARTÆKNI Þrír vísindamenn hyggjast búa til fyrstu klónuðu börnin í heiminum. Þeir vörðu áform sín fyrir klónunarsérfræðingum á þriðjudag. Tæknin þykir of áhættusöm. Stofnfruma: Fruma sem getur skipt sér óendan- legaertekinúrmanni Frumukjarni: Fjarlægður úr frumunni. Hann inniheldur erfðaupplýsingar Egg: Fengiö frá kven- kyns gjafa Dagurtvö: Fjögurra frumna fóstur Egg: Er látið skipta sér og vaxa Stofnfrumukjaminn: Komið fyrir f tómu eggi Eggkjarni: Fjarlægður Dagur fimm: Fruman byrjar að deila sér og er tilbúinn til að vera lögð (fósturleg konu Heimild: Medical Research Council e Fóstur: Vex eðlilega. Barnið verður að erfðafræðilegu afriti stofnfrumugjafans komnuð á öðrum dýrum. Gagnrýn- in frá flestum visindamönnum bein- ist einmitt að því að einræktun á mönnum sé ekki tímabær þó rétt sé að halda möguleikanum opnum. Þeir gagnrýna Antinoris, Zavos og Boiselliers fyrir að valda ímynd klónunartækninnar skakkaföllum með fljótfærninni sem trauðla verði bætt. Það yrði einræktun varla til framdráttar ef stór hluti klóna reyn- ist haldinn sjúkdómum eða stókk- breytingum vegna þess að tæknin reyndist ekki nógu þróuð. í því sam- bandi má heldur ekki gleyma að klónin fá engu um það ráðið hvort þau eru vakin til lífs eður ei. Um samþykkt þeirra er ekki að ræða en samt sem áður byggist tilvist þeirra á afleiðingunum. Böndin berast þó öll aö einu mik- ilvægu atriði, sem einnig hefur þótt skipta máli hvað viðkemur fóstur- eyðingum og glasafrjóvgunum. Maðurinn er hér að taka sér í hend- ur valdið yfir lífinu. Hann getur gef- ið og mótað lif eftir eigin hentisemi. Tala sumir um mikilmennskubrjál- æði, að vilja vera guð, en aðrir um sjúklegt fikt í þróun mannkyns sem muni leiða til ófýsilegrar framtíðar. Frelsi og geimverur Næstráðandi Jóhannesar Páls páfa annars líkir Antinori við Hitler vegna ásetnings hans að klóna menn innan árs. Kaþólska kirkjan er á móti smokkum og fóst- ureyðingum, þannig að afstaða hennar í málinu kemur ekki á óvart. Margir vilja meina að til að komast nálægt siðferðilegri niður- stöðu í málum fóstureyðinga og klónunar á fóstrum verði að horfa til þess að mikill munur er á fóstri og fullborinni manneskju. Horfa beri til þess að fóstur hafi ekki við- líka siðferðilegt gildi og raunveru- legur maður. Svara verði spurning- um eins og „Hvenær byrjum viö að vera til?" og „Erum við á einhvern átt eins og þessi fóstur?" Það er þarna sem skilur á miUi afstöðu kaþólsku kirkjunnar og flestra vis- indamanna, sem ekki eru mótfallnir stofnfrumurannsóknum eða ein- ræktun sem slíkri. Antinori hefur aðra siðferðis- staðla en vísindasamfélagið í heild. Hann færir þau rök fyrir áformum sínum að allir einstaklingar eigi rétt á því að fjólga sér. Hann segist beina sjónum sínum að hamingju sjúklinga sinna þó hún krefjist þess að líffræðilegar venjur verði rofnar. „Vísindamenn ættu að vera frjálsir. Mér mun hlotnast virðing fyrir störf mín," segir Antinori og líkir sér við Alexander Fieming og Gali- Forsvarsmenn fyrirvaralausrar klónunar Sevehno Antinorí, Brígitte Boisellier og Panos Zavos ætla að hefja klónun á börnum innan skamms. leo Galilei, sem mættu mótstöðu samtímamanna sinna. Antinori er meðal annars þekktur fyrir að gera 62 ára gamalli konu kleift að eignast barn, elst allra kvenna. Hún hafði misst 17 ára son sinn og vildi eign- ast nýjan. Brigitte Boisellier er sú af þre- menningunum sem hvaö helst er ef- ast um. Hún starfar hjá fyrirtækinu Clonaid, sem Rael-sértrúarsöfnuð- urinn stofnaði. Söfnuðurinn trúir því að allt mannkyn hafi verið klón- að af geimverum og horfir fram á paradís mannkyns á öld einræktun- ar, þeirri 21. Sjálf er Boisellier bisk- up hjá söfnuðinum og segist standa fyrir klónunarrannsóknum á fóstr- um, við litla tiltrú annarra vísinda- manna. Clonaid býður upp á klón- anir fyrir 20 milljónir króna stykk- ið á veffangi sínu www.clonaid.com. Ráöist gegn klónurum Fjölmörg riki hafa ákveðið að banna með öllu klónun á mönnum og eru Evrópulönd áberandi í þeim hópi. Nú síðast samþykkti Fulltrúa- deild Bandaríkjaþings að leggja bann við einræktun manna. Hins vegar á öldungadeildin eftir að segja sitt álit áður en málið fær brautar- gengi. Fyrir tveimur árum felldi hún sambærilegt frumvarp um bann við klónun. Utangarðsmennirnir Antinori og Zavos segja það engu máli skipta hvort klónun verði bönnuð í vissum löndum. Antinori hyggst fram- kvæma tilraunir sínar á ónefndri eyju í Miðjarðarhafi, til þess að forðast bann stjórnvalda. Boisellier biskup starfrækir fyrirtæki sitt á Bahama-eyjum í skjóli rúmrar lög- gjafar. í vikunni biðluðu Frakkar og Þjóðverjar til Sameinuðu þjóðanna um að koma á neyðarumræðu um að leggja alheimsbann á einræktun manna. Frakkar ráðast harkalega á Antinori fyrir áform hans. Til eru menn sem segja að ómögulegt sé að koma i veg fyrir að klónunartæknin verði notuð. Fylg- ismenn fyrirvaralausrar einræktun- ar manna nota þessi rök i sina eig- in þágu og segja tilgangslaust að bíða í 10 eða 20 ár með klónun manna þegar tæknin er þegar til staðar. Þessi byltingakennda tækni krefst þess nánast að siðareglur séu brotnar, enda höndlar hún með upp- haf lífs manneskjunnar. Munurinn á utangarðsmönnunum þremur og öðrum vísindamönnum er sá að þeir fyrrnefndu vilja hætta á að upp vaxi klón sem kunna að reynast af- brigðileg. Þeir vilja beita tilrauna- vísindunum á mannslífið til þess að spara tima og auka á hamingju, hvernig sem það fer svo saman. Aðrir vilja bíða og „fullkomna" tæknina á óæðri dýrum og gera þannig tilraun til að viðhalda helgi mannsins, svo fremi sem það er hægt með þessari tækni. Svo er þriðji hópurinn sem var á móti glasafrjóvgun fyrir tveimur áratug- um og verður líklega á móti ein- ræktun þar til reynsla er komin á hana. Það liggur þegar fyrir að utan- garðsvísindamenn segjast hafa 200 pör tilbúin til að reyna klónun í fyrsta lagi í nóvember. Á sama tíma berjast mörg riki við að koma á banni á einræktun manna. Uppgjör virðist óhjákvæmilegt og forsmekk- urinn að því kann að koma á fundi allsherjarþings SÞ í New York í næsta mánuði. Heimildir: International Her- ald Tribune, Reuters, Was- hington Post o.fl. -*> *—.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.