Dagblaðið Vísir - DV - 07.05.2002, Blaðsíða 9

Dagblaðið Vísir - DV - 07.05.2002, Blaðsíða 9
I ÞRIÐJUDAGUR 7. MAI 2002 I>V Neytendur i Starinn í hreiðurgerð: Ekki flóafriður í húsinu - ef aðgangur hans að Einn af vorboðum íslands er star- inn sem um þessar mundir er að vitja hreiðra sinna. Starinn er skemmtilegur fugl en honum fylgir óværa sem hefur komið á hann slæmu orði, nefnilega flóin. Stara- flóin er í raun og veru hænsnafló en þótt hænsnin séu dálæti hennar leggst hún einnig á aðar tegundir fugla, svo sem dúfur og stara. Lífsferill flónna er þannig að full- orðin dýr skríða úr púpum á vorin þegar stararnir hreiðra um sig. Þær byggja upp orkuforða sinn með því að næla sér í nokkra blóðslurka og verpa síðan í hreiðrin. Lirfur klekj- ast úr eggjum að nokkrum dögum liðnum, nærast á því sem til feflur frá fuglunum og rotnandi hreiður- efnum, vaxa þar upp fram á mitt sumar og púpa sig þegar fullum vexti er náð. Þannig biða þær svo fram á næsta vor. Vílja sitt blóö Yflrleitt er friður fyrsta árið sem starinn byggir sér hreiður en þá er lagður grunnur að næstu kynslóð flóa sem gætu skapað vandamál í hí- býlum manna árið eftir. Ef starinn mætir aftur í hreiðrið að ári eru lík- ur á að flóin láti sér nægja blóð hans og sjái ekkert tilefni til að fara hreiðrinu er hindraður. Rétt að hreinsa þau eftir að varptíma lýkur á flakk. Ef aðgangur starans að hreiðrinu er hindraður, eða að fugl- inn mætir ekki aftur, þá eru líkur á vandræðum. Flærnar skríða úr púp- um sínum og vilja sitt blóð seint í mars eða apríl. Ef fuglinn er ekki til staðar fara þær á stjá og leita tfl allra átta út frá hreiðrinu. Sumar finna sér leið inn í híbýli manna en aðrar leita út úr holunni og stökkva þar á allt sem á leið hjá, hvort sem um er að ræða menn eða dýr. Þannig geta þær llka borist inn I hús. Feldur hunda og katta hentar flónum vel tO að hanga í, enda verð- ur ástandið oft verst á þeim heimil- um sem slík heimilisdýr valsa um. Bólgur og ofsakláði Þótt starafióin kjósi helst fugla- blóð fúlsar hún ekki við blóði spen- dýra, þar með talið manna. Hún get- ur því angrað mannfólkið I all- nokkurn tíma framan af sumri. Yf- irleitt eiga flæmar þó erfitt með að fjölga sér í íbúðum okkar því rotn- andi efni liggja yfirleitt ekki á glám- bekk. Viðbrögð við flóabiti eru mjög einstaklingsbundin. Sumir verða bitanna vart varir en aðrir blása upp í bólgur og ofsakláða. Rétt er að fara varlega í að klóra i bitin því þá \^-,-\ Melndýraeyðlr með starahroiöur Stari er mjög ötull við hreiöurgeröina og ber í holu sína ógrynni afhreiður- efnum, enda eru hreiður hans miklu meiri um sig en gengur og gerist hjá öðrum spörfuglum hér á landi. Þeg- ar hann hefur verið óáreittur í sömu holunni um nokkurra ára skeið hefur myndast þar allvæn heysáta. ágerast einkennin. Mjög algengt er að menn séu bitnir um ökklana. Flærnar stökkva upp í buxnaskálm- ar, koma sér fyrir undir sokkum og fá sér að snæða. Á skömmum tíma nær ein fló að stinga nokkrum sinn- um og því má oft sjá nokkur stungu- sár I þyrpingu. Þá er einnig algengt að menn séu stungnir undir belti eða annars staðar sem fót þrengja að. Þó er algengast að flær bíti menn í svefni. Hreinsun á kuldatíma Best er að reyna að koma í veg fyrir aö stari byggi sér hreiður en þeir velja helst að verpa inni á loft- um, í þakskeggjum eða í holrýmum í veggjum. Finni húsráðendur stara- hreiður þarf að hreinsa það burt. Það á að gera að varpi loknu en best er að hreinsa þau burt á kuldatíma aö haust- eða vetrarlagi. Þá eru flærnar í hvíld í púpum og eru til friðs. Starinn er alfriðaður fugl og því er óheimilt að eyðileggja varp hans. Ef ráðist er á hreiðrin að vori eða sumri er um brot á lögum að ræða auk þess sem nokkuð er víst að ekki verður flóafriður í húsinu. Gæta þarf þess að hreinsa upp og fjarlægja öll hreiðurefni og helst að verða sér úti um eiturefni til að eitra allnokkurt svæði í kringum hreiðrið. Sé vandamálið orðið veru- legt þarf að leita ráða hjá meindýra- eyðum. En grundvallaratriðið er að losna við hreiðrin og koma í veg fyrir hreiðurgerð. Heimild: Starinn og árlegtflóa- fár, vefsíða Náttúrufrœðistofnunar íslands, ni.is Kartöflurækt: l Að pota útsæðinu niður rétti tíminn frá 20. maí til 10. júní Kartöflurækt hef- ur lengi verið stund- uð hér á landi og ekki er langt síðan önnur hver fjöl- skylda átti kartöflu- garð. í dag er þetta ekki eins algengt, sérstaklega eftir að framboð á landi sem bæjarfélög buðu Ibúum sínum til þessara nota minnk- aði. Þó eru allmarg- ir sem eiga sér skika, hvort sem það er í garðinum við húsið, sumarbú- staðinn eða í landi bæjarfélagsins. Hvort vinnan við ræktunina borgar sig er álitamál en víst er að margir hafa ómælda ánægju af því að rækta sín matvæli sjálfir og fá tækifæri til að dunda sér í náinni snertingu við móður jörð endrum og sinnum. Vel þarf að lofta um Nú er rétti tíminn tO að kaupa út- sæði, ef ekki var sýnd sú fyrirhyggja að taka frá nokkur kOó af uppsker- unni frá í fyrra. Miða skal við að um 5 kg af útsæði þurfi í 25 fermetra garð. Gæta skal þess að vel lofti um þann stað sem kartöflurnar eru geymdar á meðan þær spíra því þær þurfa súrefni tO öndunar og of mOcfll raki getur aukið hættuna á út- breiðslu sjúkdóma. Algengast er að útsæði sé látið spíra í rimlakössum og eru það í raun hentugustu flátin. Séu annars konar Dát notuð þarf að gæta þess að á þeim séu rifur tO að vel lofti um. Ekki ætti að setja fleiri en tvö tO þrjú lög af kartöflum I hvern kassa. Verð á útsæði er svip- að hjá þeim aðflum sem neytendasíðan hafði samband við, en 5 kg pokar kosta 690 kr. í Frjó, 775 kr. í Blómavali og 780 kr. í Garðheim- um. Á öUum stöðum Falleg uppskera fengust premier, Hæfíleg þyngd á útsæðiskart- gifllauga, Helga og rauð- öflu er 40-60 g og eru þær sett- ar íslenskar. ar 4-5 cm niður í moldarjarðvegi - ogescm í sandjarðvegi. ' niold eftir 20. maí Sprettan, og þar meö uppsker- Þegar kartöflurnar an, verður fyrr á ferðinni sé eru orðnar vel spíraðar glært plast eða treQadúkur lagð- ætti að fara að huga að ur yfir beðin þar til grösln eru niðursetningu þeirra, komin vel upp. svo framarlega sem ytri skUyrði leyfa. Ekki ætti að setja þær niður of snemma því ef jörðin er of köld og blaut getur það valdið kuldaskemmdum á spírunum. Enginn vöxrur á sér heldur stað fyrr en jarðvegshitinn er kominn yfir 5° C. HeppOeg viðmiðun fyrir niður- setningu kartaflna er að fylgjast með laufgun birkitrjáa. Þegar á þeim sést grænt brum er öflu óhætt. Flestir kartöfluræktendur setja niður í garð- ana sína á timabOinu 20. maí tfl 10. júní en á Norðurlandi getur niður- setningin dregist um nokkra daga þegar Ola viðrar. Blandaður áburður Garðurinn þarf að vera vel undir- búinn og jarðvinnsla öU vel af hendi leyst. I hann er annaðhvort settur bú- fjáráburður eða tflbúinn áburður eða blanda af þessu tvennu, sem yflrleitt skflar bestum árangri. Þumalfingurs- reglan er sú að setja 30 lítra af þurrk- uðum Ufrænum áburði og 4-6 kg af garðáburði á hverja 25 fermetra af garðlandinu. Rétt er fyrir garðeig- endur að kynna sér vel hvers kyns áburðargjöf hentar í garðinn þeirra því hlutföU næringarefnanna í jarð- veginum skiptir sköpum fyrir útkom- una. Þó má benda á að í þessum efn- um er hófsemin best og of mOrið er um að bruðlað sé með áburð í heim- Oisgörðum, tfl óbóta fyrir ræktunina og kartöflurnar. Þó að hér á landi hafi löngum tíðkast aö gefa aflan áburðinn við upphaf ræktunarinnar fer betur á því að skipta áburðar- magninu í tvennt eða þrennt, gefa fyrsta skammtinn í upphafi, sáldra siðan geymda áburðinum á mflli raða þegar grös eru komm vel á legg. Þannig nýtist hefldarnæringin betur. Nokkrar tegundir Margar tegundir eru til af kartöfl- um en algengastar hér á landi eru guUauga, premier, Helga og rauöar íslenskar. Þessar sortir hafa mis- munandi eiginleika og sé garðurinn stór er gott að setja niður fleiri en eina tegund, t.d. eina snemmsprottna og eina seinsprottna tU að lengja það tímabfl sem uppskera fæst. Gullauga er nukið ræktað hér á landi. Undan því koma meðalstórar kartöflur sem eru fremur snemm- þroska. GuUaugað er þurrefnaríkt og vinsæl matarkartafla. Það geymist vel. Helga er um flest eins og guUauga en hefur rauðleitt hýði og þykir bragðbetri og hraustari. Hún er frem- ur snemmþroska kartöflutegund og geymist vel. Hún er þurrefnisrík og afar vinsæl sem matarkartafla. Premier kartöflur eru stórar og af þeim kemur mflcfl uppskera. Þær eru mjög snemmþroska og þurrefnisrík- ar og henta vel í aUa kartöflufram- leiðslu. Þær geymast þó ekki eins vel og guUaugað og hættir tU að spíra þegar Uður á vetur. Rauðar íslenskar er vinsælasta afbrigðið og hefur haldið þeim vin- sældum í meira en 100 ár. Kartöfl- urnar eru smáar og fremur sein- þroska. Þær eru þurrefnisríkar og þykja afar bragðgóðar og geymast vel. Að lokum er hér góð hugmynd. Prófið að sá ýmsum kryddjurtum, eins og t.d. dflli, steinselju, timian og gras- lauk, í eitt hornið á kartöflugarðinum. Kryddjurtir eiga vel við soðnar kart- öflur og auka mjög við matreiðslugOdi þehra og hoflustu. Saxið kryddjurtirn- ar yfir kartöflurnar þegar búið er að flysja þær á diskinn og borðið með ögn af smjöri og salti. -ÓSB Heimildir fengnar frá Blómavali Smáráð * Ef tO eru hálfar , sítrónur er gott að W" J ' \ kreista úr þeim ^ safann 1 ísmolabox og frysta. ^ * Botnar I konfektkössum eru oft úr plasti með aflavega löguðum hótf- um. Þau eru skemmtfleg tfl að frysta í þeim ísmola. Einnig er auðvelt að losa þá. * Stóra dúka sem þarf að geyma lengi er gott að hengja á herðatré með slá. Þá myndast síður brot í þeim. * TO að losna við slettur þegar rjómi er þeyttur er gott að serja skál- ina í plastpoka. * Það er gott að hreinsa saumavél- ar og lyklaborð á tölvum með pípu- hreinsurum. Þeir fjarlægja rykið og með þeim má komast í aUa króka og kima. * Þurrblómaskreytingar er gott að rykhreinsa með því að blása á þær með lægstu stfllingu á hárblásara. * Þegar matur brennur við í ör- bylgjuofninum og vond lykt er úr hon- um er gott að setja skál með vatni og sítrónusafa í ofn- inn og sjóða dálitla stund. Sítrónusafinn losar lyktina og gufa mýkir matarleifarnar sem þá er auð- velt að strjúka úr ofninum. * Geymið kerti f ís- Æsl skápnum, þau brenna ¦k hægar þegar þau eru not- " *W uð. * Ef verið er að vökva hengiplönt- ur er fint að serja ísmola á moldina í stað þess að heUa vatni. Þeir bráðna í rólegheitum og engin hætta er á því að það flæði út úr. * Þegar verið er að flytja er ráð- legt að setja upp rúmin fyrst. Þegar flutningsdeginum lýkur er ekki víst að mikið þrek sé eftir tfl að búa upp rúmin og ósköp gott að geta farið beint að sofa. * Ef brauð er orðið gamalt má bursta yfir það með mjólk og baka það í ofni í 10-15 mín. * Kóladrykkir eru ágætir tfl blettaheinsunar, heUið þeim í salern- ið, það leysir vel upp óhreinindi. * Ef til er afgangur af soðnum hrlsgrjónum er gott að nota þau I salat. * Matbúið meira en þörf er á af því sem auðvelt er að frysta, pakkið vel og setjið í frysti, merkt og dag- sett. Þannig er hægt að spara sér vinnu þá daga sem mest er að gera. * Takið tfl hliðar þá peningaupp- hæð sem ætluð er tU matarkaupa og notið eingöngu tfl þess. Þá freistast maður ekki tO að nota þá peninga í annað eða aö taka af öðrum pening- um tfl matarkaupa. Úr Viltu spara? e. Vlgdtsl Stefánsdóttur Verölækkun á MASTERCRAFT jeppadekkjum sáumuc (oníinenfal* Kópavogi - Njar&vík - Selfoss Öldurchf. Akureyri 1522 Glæsilega hönnuð og kraftmikil stæða með 2x100W útgangs-magnara, og Power Bass hátalara. \ o • .þegarhljómtækiskipta máli 1922 Cj\_S 2002 BRÆÐURNIR OKMSSON Lágmúla 8 • Simi 530 2800

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.