Dagblaðið Vísir - DV - 07.05.2002, Blaðsíða 11

Dagblaðið Vísir - DV - 07.05.2002, Blaðsíða 11
ÞRIÐJUDAGUR 7. MAÍ 2002 11 3DV Utlönd Afganlstan Ópfumbændur fá tíu sinnum meira fyrir að selja valmúann sem þeir rækta en þeim ergreitt fyrir aö brenna akra sína. Ópíumakrarnir blómstra á ný - afganskir stríðsherrar keppast við að efla stöðu sína í Afganistan eru veður öll válynd þótt heita eigi að friður ríki í land- inu eftir að talibanar voru hraktir frá Kabúl og öðrum stærri borgum og nokkrum landshlutum. Bráða- birgðastjórnin sem situr í skjóli inn- rásarherja er sundurþykk og að mestu leyti skipuð stríðsherrum sem hver um sig reynir að auka völd sín og áhrif og búa í haginn fyrir sig og sína ættflokka fyrir næstu stjórn. Samkundan sem nú situr í Kabúl og má kalla þing mun kjósa ríkisstjórn í næsta mánuði og að 18 mánuðum liðnum er ráðgert að gengið verði til almennra kosn- inga í landinu. Eftir áratuga borgarastríð, óstjórn og innrásir er stjórnkerfið, eins og raunar landið allt, rústir einar. Nú hafa þeir sem ábyrgð bera á afgönsku stjórnarfari orðið sér úti um 87 ára gamlan landflótta kóng og sent hann til Kabúl, í þeirri von aö hann geti orðið sameiningartákn sundraðrar þjóðar. Zamir Shah hef- ur siður en svo orðið til að sameina afgönsku ættflokkana. Hann er tal- inn draga taum Pastúna, fjöl- mennasta ættbálksins, og þar með líta foringjar annarra ættflokka á hann sem andstæðing. Skærur hafa staðið yfir utan við Kabúl og á fleiri stöðum í landinu, þar sem stríðs- herrarnir eigast við og talibanar og liðsmenn al-Qaeda eru enn á stjái og gera skyndiárásir á þá sem þeir álíta óvini sína í röðum Afgana og gerðar eru eldflauga- og sprengju- vörpuárásir á herstöðvar Banda- ríkjamanna og Breta. Eftir innrás vestrænna þjóða er ástandið í Afganistan að mörgu leyti mótsagnakennt. Forsætisráð- herra bráðabirgðastjórnarinnar og aflóga og innfluttur kóngur hafa hvergi nærri þau tök á srjórnar- taumunum sem nauðsynleg eru til að friða og sameina sundurleita þjóð. Þótt stefnt sé að því að koma á þingbundinni lýðræðissrjórn að vestrænni fyrirmynd er hæpið að þorri Afgana hafi hugmynd um hvers konar fyrirbæri það sé eða hafi yfirleitt miklar áhyggjur af öðru en hvernig draga má fram lífið. Stjórnmál beinast það því hvernig ættbálkunum reiðir af í átökunum við hina ættflokkana. Stríðsherrarn- ir eru ekki líklegir til að breiða út lýðræðishugmyndir, sem eru þeim framandi og yflrleitt andsnúnar því völd þeirra byggjast ekki á kosninga- fyrirkomulagi vestrænna srjórnmála- manna. Völdin byggjast á valmúa- rækt Margt er undarlegt og þverstæðu- kennt í Afganistan. Þeir vondu tali- banar voru til að mynda bestu liðs- menn Vesturlanda í baráttunni við eiturlyfjaframleiðslu og smygl. Þegar þeir réðu lögum og lofum i landinu Oddur Ólafsson blaðamaður bönnuðu þeir ræktun valmúa og óp- íumframleiðslu sem er aðalútflutn- ingsgrein landsmanna. Þeir komu einnig í veg fyrir smygl eiturlyfja yfir landið austar úr Asíu, þar sem ópíumframleiðsla er einnig mikiL Bann talibana stafaði þó ekki af umhyggju fyrir evrópskum og banda- rískum eiturfíklum, heldur af trúará- stæðum. Lógbók þeirra, Kóraninn, bannar neyslu og meðferð áfengis og fellur ópíumneysla undir svipaða bannhelgi. Um sama leyti og talibanastjórnin féll og Bandaríkjamenn tóku Norður- bandalagið undir sinn verndarvæng hófu bændur í norðausturhluta land- ins að sá valmúa í akra sína og stóðu þeir í miklum blóma með vorkom- unni. Svo vill til að ættbálkarnir sem mynda heri þá sem lengstum voru andsnúnir talibanastjórninni og börðust við liðsmenn hennar eru úr þeim héruðum þar sem valmúarækt er helsti atvinnuvegurinn og eina tekjulind þeirra sem þar búa. Þar lifðu bændur og fjölskyldur þeirra við hungurmörk þegar stjórnin í Kabúl stöðvaði ópíumútflutninginn, en taka nú til höndum og taka heilu dalirnir lit af blómstrandi valmúa. Þegar talibanar lögðu blátt bann við ópíumrækt árið 2000 ræktuðu af- ganskir bændur 75 af hundraði alls ópiumvalmúa á heimsvísu, eða 3.300 tonn. 2001 var framleiðslan komin niður i 185 tonn og var afrakstur af svæðum sem stríðsherrar Norðu- rbandalagsins réðu. Bændurnir sem höfðu ekki lengur neitt til að lifa af flúðu til Pakistans. En þegar taliban- ar voru hraktir frá völdum sneru þeir aftur til fyrri heimkynna og sáðu valmúa sem aldrei fyrr og er nú komin sælli tíð með liljublóm í haga. Flestir valmúabænda eru skuldum vafðir. Það byggist á því að þeir selja framleiðsluna fyrir fram og voru búnir að taka við geiðslum þegar bannið var sett á ræktunina. Þeir skulda því ársuppskeru og veitir ekki af að rækta nú mikið og skera ríflega upp. í ár fengu bændurnir ekki peninga frá þeim sem kaupa uppskeruna, en aftur á móti nóg út- sæði til að hefja búskapinn á ný af fullum krafti. Nýsköpunar er þörf Talibönum tókst það sem alþjóða- samfélagið svokallaða gat aldrei, að stöðva ópíumræktina. En nú er tiún komin á fulla ferð aftur og sam- kvæmt heimildum frá eiturlyfjaeftir- liti Sameinuðu þjóðanna verður upp- skeran í ár ekki minni en hún var fyrir ræktunarbannið. Bráðabirgðasrjórnin fær peninga frá Vesturlöndum til að fá ópíum- ræktendur til að hætta framleiðsl- unni. Er greitt sem svarar 1.250 doll- urum fyrir hvern hektara sem ekki ér sáð í eða uppskeran eyðilógð af. Er það um tíundi hluti þess sem fæst fyrir sölu uppskerunnar. Eru bænd- ur því ekki ginnkeyptir fyrir að fara að vilja stjórnarinnar og brenna akra sína fyrir óverulega upphæð. Bráðabirgðastjórnin í Kabúl reyn- ir að feta í fótspor talibana og koma í veg fyrir stóraukna ópíumrækt til að þóknast Bandaríkjamönnum og Evr- ópubúum sem líta á mikið framboð á fullunnum afurðum valmúans, ópí- um og heróin, sem ógnun við fíkni- efnasækinn æskulýð sinn. Lið hefur verið sent til að brenna akrana, en það hefur mætt mikilli mótspyrnu og litið er á útsendarana frá Kabúl sem brennuvarga og hafa allmargir þeirra verið felldir af valmúabænd- um. Vegum hefur einnig verið lokað til að vernda þær samgönguleiðir sem hráefnið í eiturlyfin fer um til gróðavænlegra markaða i Evrópu og Ameríku. Þar sem völd bráðabirgðastjórnar- innar í Kabúl ná lítið út fyrir höfuð- borgina fara ópíumræktendur sínu fram en ættarhöfðingjar og striðs- herrar Norðurbandalagsins og fleiri áhrifasvæða hafa löngíim haft viður- væri og tekjur af eiturefnaræktinni og smygli á efnum sem bannfærð eru í hinum vestræna heimi og eftirsótt að sama skapi, er lítil von til að hægt sé að stöðva hefðbundin landbúnað í frjósömum dölum á milli torfarinna fjallgarða. Til að koma í veg fyrir valmúa- rækt og smygl á eiturlyfjum hefði verið mun einfaldara semja við tali- banastjórnina, sem hafði vóld og myndugleika til að stjórna með harðri hendi. En í því stjórnleysis- ástandi sem nú ríkir í Afganistan er nær ógjörningur, að sögn kunnugra, að hafa hemil á valmúaræktuninni. Ef beita á valdi til að hefta ræktun og útflutning er sífellt hætta á róstum og stríðsástandi á þeim svæðum sem Norðurbandalagið ræður yfir. Verði of langt gengið í viöleitni til að stöðva ópíumræktina og verslun með afurðirnar er hætta á að stríðs- herrarnir sem öllu ráða, nema hver yfir öðrum, snúist til varnar hags- munum sínum og þá fer allt í bál og brand því hemámsliðið er álíka van- máttugt til að leggjast í landhernað gegn óróaseggjum og stjórnin í Kab- úl. Það eina sem getur komið í veg fyrir valmúaræktunina er að hjálpa Þegar talibanar lögðu blátt bann við ópíum- rœkt árið 2000 rœktuðu afganskir bændur 75 af hundraði alls ópíumval- múa á heimsvísu, eða 3.300 tonn. 2001 var framleiðslan komin niður í 185 tonn og var afrakst- ur af svæðum sem stríðs- herrar Norðurbandalags- ins réðu. Bœndurnir, sem höfðu ekki lengur neitt til að lifa af, flúðu til Pakistan. En þegar tali- banar voru hraktir frá völdum sneru þeir aftur til fyrri heimkynna og sáðu valmúa sem áldrei fyrr og er nú komin sælli tíð með liljublóm í haga. bændum til að endurskipuleggja bú sín, útvega vélar og annað sem til þarf í nútímalandbúnað og koma á viðunandi markaðskerfi. En eins og stendur hafa bændur ekki neinu að tapa og hafa ekki aðrar tekjur en þær sem eiturefnaframleiðslan gefur af sér. í flestum landshlutum ríkir at- vinnuleysi og niðurníðsla á mörgum eða öllum sviðum. Því verður að byggja landið upp frá grunni og það verður ekki gert nema eftir fjöl- margar ársuppskerur af valmúanum eftirsótta. En byrjunin er að koma á stöðugu stjórnskipulagi og efla trú lands- manna á eigin framtíð. En hvort að- ferðin er að senda þeim elliæran kóng, sem fæstir kannast við, og efha til fulltrúaþingskosninga á vestræna vísu er vafamál sem kann að verða erfiðara úrlausnar en mannkyns- frelsarar Vesturlanda hyggja. En það má reyna. (Heimildir: Guardian og Le Monde) Undraveröld Drakúla vill sjálfstætí ríki Þýskur forn- gripasali sem gengur undir nafninu Drakúla greifi hefur lýst yf- ir sjálfstæði sext- án hektara landar- eignar sinnar suð- ur af Berlín til að mótmæla skrif- finnsku og skatt- píningu yfirvalda. Greifinn er stað- ráðinn í að gera nærliggjandi þorp, Schenkendorf, með tólf hundruð íbú- um sínum hluta af furstadæmi sinu. „Við viljum skapa stað þar sem gólk getur notið lífsins, þar sem það getur hlegið og gengið útj á götu með bros á vör, í stað þess að vera með fýlusvip," segir hinn 61 ára gamli Ottomar Rodolphe Vlad Drakúla, Kretzulesco prins. Ottomar er frá Berlín en árið 1990 var hann ættleiddur af rúmensku prinsessunni Katarinu Olympiu Kretzulesco Caradja, afkomanda hins eina sanna Drakúla greifa. Yfirvöld í Brandenborgarfylki hlæja enn sem komið er bara að sjálf- stæðisyfirlýsingu Drakúla greifa en íbúar Schenkendorfs taka þessu af fúlustu alvöru og vflja verða hluti af furstadæmi Drakúla. Lögga gerist stórbófi Fyrrum yfirmaður rannsóknar- deildar lögreglunnar í Chicago var á dögunum dæmdur til flmmtán ára fangelsisvistar fyrir að vera höfuð- paurinn í bófaflokki sem sérhæfðl sig í að ræna sendimenn skartgripafyrir- tækja í Bandaríkjunum. Þjófurinn, William Hanhardt sem orðinn er 73 ára, fór á eftirlaun árið 1986 eftir 33 ára dygga þjónustu í lög- regluliði Chicago. Hann viðurkenndi fyrir rétti að hafa ásamt félógum sin- um staðið fyrir þjófnaði á skartgrip- um að andvirði tæplega fimm hund- ruð milljónir króna. Þjófaflokkurinn er þó talinn hafa stolið verðmætum fyrir tæpa fjóra milljarða króna að núvirði og tiefur ekkert af góssinu komið í leitirnar. Risaslanga í ruslinu Hinum 30 ára Barrie Plummer, frá Ibænum Yarmouth í Massa-chusetts í Bandaríkjunum, brá heldur betur í brún þegar hann var að fara út með ruslið á dögunum. Þegar hann opnaði ruslatunnuna og ætlaði að henda pokanum ofan í, blasti við honum hvæsandi tveggja metra löng Boa-kyrkislanga sem reyndi ítrekað að bíta hann. „Þetta var hræðileg lífsreynsla enda átti ég alls ekki vona á þessu skrímsli í tunnunni," sagði Plummer sem var þó fljðtur að ná sér. „Mér tókst að lokka hana í kassa og fór síð- an með hana til lögreglunnar. Ég sá mig tilneyddan að gera það þar sem ég vissi af fullt af börnum að leik í nágrenninu." Sérfræðingar hafa greint slönguna sem þriggja ára gam- alt karldýr og að þeirra sögn er teg- undin ekki beint heppilegt gæludýr. Ýttu á rangan rofa Tveir starfsmenn ríkissjónvarps- ins í Afríkuríkinu Namitiíu voru nýlega reknir úr starfi eftir að hafa orðið uppvísir að því að senda óvart út klámmmynd í miðjum dagskrár- tíma stöðvarinnar i stað náttúru- lífsmyndar sem auglýst var í dag- skrá. Talið er að starfsmennirnir hafi sett spóluna í tæki sem ætlað var starfsmönnum, en óvart ýtt á rangan rofa, sem varð til þess að myndin var send út til áhorfenda um allt land og einnig um nágrannaríkin sem ná útsendingum stöðvarinnar. Mistökin uppgötvuðust of seint, eða þegar langt var liðið á myndina og mun mikið og skyndilegt álag á símakerfið hafa valdið því að ekki náðist samband fyrr en heilmikið fjör var farið að færast í leikinn á skjánum.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.