Dagblaðið Vísir - DV - 07.05.2002, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 07.05.2002, Blaðsíða 15
ÞRIÐJUDAGUR 7. MAÍ 2002 15 DV Menning Hvorki tómt gaman né heimsendir Ragnheiður Gestsdóttir fékk verðlaun fyrir sögu um ólétta sextán ára stelpu Ragnheiður Gestsdóttir er ekki ókunnug verðlaunum. Reyndar hafa flestar barna- bœkur hennar annaöhvort veriö gefnar út sem verðlaunahandrit - til dœmis Leikur á borði sem hlaut íslensku barnabókaverð- launin árið 2000 - eðafengið verðlaun sem útgefnar bœkur. Dœmi um hiö siðarnefnda er bókin 40 vikur sem kom út síöastliðið haust og hlaut Barnabókaverðlaun fræösluráðs siðasta vetrardag. Sagan segir frá Sunnu sem heldur svo rækilega upp á samræmdu prófin í 10. bekk aö hún verður ólétt. Lengi vel trúir hún ekki skilaboðum líkama síns og þeg- ar hún neyðist loks til að horfast í augu við staðreyndir er orðið of seint að fá fóst- ureyðingu. „Sunna afneitar þvi sem hefur gerst - sem mér finnst alveg eðlilegt und- ir hennar kringumstæðum," segir Ragn- heiður og bætir við: „Það hafa reyndar margar gert á undan henni. En þess vegna á Sunna aldrei val um það hvort hún eign- ast barnið eða ekki. Ef hún hefði átt val, segir hún sjálf seinna, þá hefði hún valið að eiga það ekki. Það er ekki margt í heiminum sem er þannig að það endar bara á einn veg; en meðganga endar með því að barnið fæðist og það er ekkert hægt að hætta við. Eftir ákveðinn tlma getur maður ekki lengur sagt „Nei, annars"!" Hrikalegt - eða ekkert mál - Hvernig kom þessi saga til? „Hún byggist ekki á persónulegri reynslu - það er að segja, ég varð ekki mamma 16 ára," segir Ragnheiður og hlær. „Ég hafði náð þeim háa aldri 21 árs þegar ég eignaðist mitt fyrsta barn - þó allir héldu að vísu að ég væri sextán þar sem ég lá á sæng með fléttur niður í mitti! En ég þekki auðvitað eins og allir á ís- landi fullt af stelpum sem upplifðu það að vera samtímis stelpa og mamma. Og löng- um hefur leitað á mig spurningin hvernig það sé að ganga í gegnum þessa reynslu svona ung. Að verða móðir breytir manni kannski meira en nokkuð annað í lífmu og flestum finnst nóg að takast á við það eftir að þær hafa náð sæmilegum þroska. Við eigum hér um bil Evrópumet í ung- lingabarneignum og mér finnst brýnt að ræða þetta án fordóma eða í predikunar- tóni heldur athuga bara hvernig það er að ganga með barn og fæða það. Ég hefði vel þegið það sem unglingsstelpa að lesa bók þar sem því væri lýst á raunsæjan hátt. Því annað hvort eru skilaboðin þau að þetta sé ekki neitt, eins og í afþreyingarbókum og bió- myndum, hins vegar eru fæðingarsögur sem maður heyrir í uppvextinum margar alveg hrika- legar! Það er ástæðulaust að minnka þessa Tónlist Ragnheiöur Gestsdóttir, rithöfundur og myndllstarmaður Það er ástæðulaust að minnka þessa reynslu en það er heldur eng- in ástæða til að stækka hana - hún er alveg nógu stór í sjálfri sér. reynslu en það er heldur engin ástæða til að stækka hana - hún er alveg nógu stór í sjálfri sér. Efnið er alveg nógu dramatískt þó að það sé ekki ýkt." - Þú ert þá ekki að búa til víti til varnaðar? „Nei, ég vildi ekki hræða unglingsstúlk- ur sem gætu komist í þessa stöðu; frekar láta þær skilja hvað um væri að ræða. Maður eignast ekki bara litla sæta dúkku, þetta er ekki tómt gaman - en þetta er heldur ekki heimsendir!" - Nú þarf tvo til - hvað með barnsföður- inn í sögunni? „Hann kom mér eiginlega mest á óvart!" segir Ragnheiður. „Ég hélt að hann myndi ekki taka neinn þátt í þessu með Sunnu en það reyndist meira i hann spunnið en ég hélt og ég hafði geysilega gaman af því þeg- ar hann var að skrifa sig inn í söguna." Spennandi- og þó „Ég hef fengið mikil viðbrögð við sög- unni," heldur Ragnheiður áfram. „Ein ung móðir skrifaði mér bréf og fannst sagan vera um hana sjálfa, og 89 ára gömul vin- kona mín sagði að sagan ætti að vera skyldulesning allra stúlkna yfir fermingu! Margar konur á öllum aldri viðurkenndu að þær hefðu farið að gráta yfir sögunni, ekki af því hún væri svona sorgleg heldur kæmi hún við einhverja ákveðna strengi." Þetta rímar við umsögnina sem bókin fékk hér í DV í haust sem leið; hún endaði á þessum orðum: „Þetta er gripandi saga í tilgerðarleysi sinu sem tekur varfærnis- lega um hjarta lesandans og kreistir við og við mjúklega svo að tárin spretta fram. Ekki hryggðartár, hneykslunar- eða reiði- tár heldur einlæg gleði- og samúðartár með mannlífinu sem er svo dásamlegt í fjölbreytileika sínum og auðlegð." - En hvað með stelpur á svipuðum aldri og sóguhetjan, hvernig bregðast þær við? „Þeim flnnst þetta spennandi efni og auðvelt að setja sig í spor söguhetju," seg- ir Ragnheiður, „en ekki spennandi að lenda í." - Þú hugsar þá bókina öðrum þræði sem fræðslubók? „Ég held að allar bækur séu öðrum þræði fræðslubækur. Þarna skrifa ég um reynslu sem maður getur lært af, hafi mað- ur ekki lent í henni sjálfur. Ég vildi ekki skrifa læknisfræðilega fræðandi bók, en þó mátti ekkert vera rangt í henni - hvorki ofsagt né vansagt. Fyrir mig var málið að ganga inn í þessa persónu og reyna að lifa atburðina í gengum hana. Tengja saman reynslu mína af að hafa verið unglingur og hafa eignast barn. Fræðandi, bara eins og bækur eru fræðandi, ekki meira en svo." - Og heldurðu að bækur hafi áhrif? „Já, ég held að bækur séu einhver vænlegasta leiðin til að hafa áhrif," segir Ragnheiður, viss i sinni sök. „Þær koma næst því að hafa lifað eitt- hvað sjálfur." -SA Umsjón: Silja Aðalsteinsdóttir silja@dv.is Arabískur menningarheimur Á morgun kl. 16.15 flytur Jóhanna Kristjónsdóttir, blaðamaður og rit- höfundur, fyrirlest- ur á vegum Stofnun- ar Vigdísar Finn- bogadóttur í erlend- um tungumálum við Háskóla íslands. Þar ræðir hún um arabískan menningar- heim, menningarmun og menningar- læsi. Fyrirlesturinn verður í Odda, stofu 101. Allir eru velkomnir. DV-MYND HARI Afburðalistamaður Erling Blöndal Bengtsson sellóleikari hélt tón- leika í Salnum í Kópavogi á sunnudagskvöldið. Enginn píanóleikari var með honum og flutti hann einleiksverk eftir Hindemith, Sibelius, Bach og Kodály. Langt er síðan ég hef heyrt Bengtsson í „návigi", ef svo má að orði komast, venjulega spilar hann með Sinfóniunni þegar hann er hér á landi, og eins og allir vita hljómar selló ekki vel í Háskólabíói. Allt annað er upp á teningnum í Salnum þar sem hvert einasta smá- atriði er auðheyranlegt, og voru fyrstu tónar sellóleikarans á tónleikunum svo fagrir að mað- ur gleymdi stund og stað. Þetta var Sónata op. 25 nr. 3 eftir Hindemith, sem samdi yfirleitt fremur þurrlega tónlist, en þannig hljómaði hún alls ekki í fínlegum og nákvæmum flutningi Bengts- sons. Þvert á móti var hver tónn unaðslega mjúk- ur og áreynslulaus, hver hending hnitmiðuð og rökrétt og tæknilega var leikurinn fullkominn. Næst á dagskrá var athyglisvert verk eftir Si- belius, stef með tilbrigðum. Það mun hafa fundist á bókasafni í Finnlandi fyrir nokkrum árum og frumflutti Bengtsson það í Bandaríkjunum. Þetta er æskuverk tónskáldsins en að mörgu leyti hug- myndaríkt og skemmtilegt og lét einkar vel í eyr- um á tónleikunum. Þó örlítil ónákvæmni í inn- tónun hafi gert vart við sig á einum eða tveimur Erling Blöndal Bengtsson sellólelkarl. stöðum gerði það tónlistarflutninginn bara enn áhrifameiri; gott að vita að sellósnillingurmn er mannlegur. Síðast fyrir hlé var þriðja svita Bachs í C-dúr og var hún eins nálægt fullkomnun og hægt verð- ur komist. Túlkun Bengtssons var blátt áfram og eðlileg og var eins og hver hending fæddist úr þeirri er á undan hljómaði. Blæbrigðin voru alls konar og mýkstu tónarnir voru svo undurfalleg- ir að maður nánast dó. HeOdarmyndin var sterk og þó að svítan sé í sex þáttum slitnaði aldrei rauði þráðurinn sem heldur verkinu saman. Þannig túlkun heyrir maður aðeins hjá afburða- listamanni sem gjörþekkir tónsmíðina og hefur æft hana árum saman. Minnist maður Pablo Casals sem æfði sellósvítur Bachs í meira en ára- tug áður en hann lék þær fyrst opinberlega. Eftir hlé flutti Bengtsson Sónötu op. 8 eftir Kodály, krefjandi tónsmíð sem hann lék glæsi- lega og af fítónskrafti. Þetta er margbrotin tónlist þar sem möguleikar sellósins eru nýttir til hins ýtrasta og opinberaði Bengtsson enn og aftur af- burðavald sitt yfir hljóðfæri sínu. í stuttu máli sagt voru þetta frábærir tónleikar með einstök- um listamanni, megi hann koma hingað til tón- leikahalds aftur og aftur. Jónas Sen Evrópa á krossgötum í tilefni. af Evrópudeginum árið 2002 bjóða Háskóli íslands, Félag stjórnmálafræðinga og fastanefnd framkvæmdastjórnar Evrópusam- bandsins fyrir ísland til málþings um samrunaferlið í Evrópu og áhrif stækkunar Evrópusambandsins á ís- lensk stjórn- og efnahagsmál. Mál- þingið verður haldið í hátíðarsal Há- skóla íslands á morgun og hefst kl. 16. Fundarstjóri veröur Páll Skúla- son, rektor Háskóla íslands. AUir eru velkomnir. Á málþinginu verður sjónum eink- um beint að stöðu og framtið þjóðrík- isins innan vébanda Evrópusam- bandsins og hugmyndum um kosti og galla samrunaferlisins á tímum al- þjóðavæðingar. Þeir sem taka til máls eru Gerhard Sabathil, sendi- herra fastanefndar framkvæmda- stjórnar Evrópusambandsins fyrir ís- land og Noreg, Eiríkur Bergmann Einarsson, yfirmaður íslandsdeildar fastanefndar Evrópusambandsins, Guðmundur Hálfdánarson, prófessor í sagnfræði, Sigríður Þorgeirsdóttir, dósent í heimspeki, Baldur Þórhalls- son, lektor í stjórnmálafræði, og Hall- dór Grönvold, aðstoðarframkvæmda- stjóri ASÍ. Undraheimur í mótun Mál og menn- ing hefur gefið út stórvirkið Þing- vallavatn undraheimur í mótun, þunga- viktarbók um þennan maka- lausa stað sem Pétur M. Jónas- son, prófessor yið Kaupmannahafnar- háskóla, og Páll Hersteinsson, pró- fessor við Háskóla íslands, ritstýra. Þingvallasvæðið er eitt af undrum veraldar. Ummerki um flekaskil milli heimsálfanna tveggja, Evrópu og Am- eríku, eru hvergi augljósari en einmitt þar sem Þingvallavatn fyllir hluta sigdældarinnar sem myndaðist er flekana rak hvorn frá öðrum. Svæðið er enn á hreyfingu og þar er náttúrleg rannsóknarstofa á flestum sviðum náttúruvísinda. Tákn Þing- valla, Skjaldbreiður, ris tignarlegur upp úr sigdældinni og siar jök- ulgorminn úr vatninu frá Langjökli svo að blátært lindarvatn brýst fram undan hraunskildinum við strendur og á botni Þingvallavatns. Á þeim 10 þúsund árum sem liðin eru frá mynd- un vatnsins hafa þróast þar fjögur bleikjuafbrigöi sem gera vatnið að einum yngsta leikvelli þróunarfræð- innar á jörðu. í uppsprettum Þing- vallvatns uppgötvaðist nýlega ævafornt helladýr, náföl og ljósfælin marfló sem þar hefur lifað í grunn- vatni eða undir ís í milljónir ára. Undanfarinn aldarfjórðung hafa farið fram afar viðamiklar rannsókn- ir á vatnasviði Þingvallavatns og er nú svo komið að þetta einstæða vist- kerfi er betur þekkt en flest önnur vatnasvið í heiminum. í bókinni er þessi þekking dregin saman á einum stað á islensku og gerð aðgengileg öll- um almenningi. Þar er einnig lýst sumum þeim mistökum sem gerð hafa verið við framkvæmd friðunar á helgistað þjóðarinnar og bent á hvernig varast megi að eyðileggja Þingvallasvæðið svo að komandi kynslóðir fái að njóta þess um alla framtíð. Bókin er 303 blaðsíður í stóru broti og skreytt hósmyndum og skýringar- myndum í lit. Oddi prentaði.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.