Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.2002, Blaðsíða 10

Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.2002, Blaðsíða 10
10 ÞRIÐJUDAGUR 26. NÓVEMBER 2002 Utlönd X>V Róttæk stjórnarskipti í Kína: Markaðstengt f lokksræði og einkavædd spilling Nýútneftidur formaður stjórnmála- nefndar Kommúnistaflokks Kína, Hu Jintao, á tröllaukin verkefni fyrir höndum, því samkvæmt hefðinni mun hann taka við öðrum valdamiklum embættum, svo sem forsetaembættinu, en því fylgir æðsta stjórn hersins og ut- anríkisstefnunnar. En með mark- aðsvæðingu og innstreymi erlends fjár- magns og ítaka erlendra stórfyrirtækja í landinu er dregið verulega úr alræði Flokksins, þótt enn eigi að heita að hann stjórni öllu stóru sem smáu í rík- inu. Gamli flokksformaðurinn hefur enn ekki sleppt öllum áhrifum á stjórn mála og gömlu valdaklíkurnar eru var- ar um sig og fylgjast vel með hvernig allir nýgræðingarnir í stjórnmála- nefndinni, sem nú er skipuð niu mönn- um i staö sjö áður, standa sig. Skemmst er að minnast að útnefning Hu Jintao á nýafstöðnu flokksþingi kom engum á óvart. Þótt hann hafl ekki verið áberandi í stjórnmálum var öllum sem fylgjast með málum ljóst að hann var í miklu uppáhaldi hjá Jiang Zemin forseta, sem var á ferð á íslandi sl. sumar og var sýnd meiri áreitni en einvaldur fjölmennasta ríki heims á að venjast. En lengstum þóttu íslendingar höföingdjarfari en góðu hófi gegndi meðal einvalda nágrannaríkjanna og bua enn að þeirri framhleypni. Fast- lega má búast við að nýi flokksleiðtog- inn verði einnig kjörinn forseti og hljóti þar með sömu völd og forveri hans í flokknum. Hér eftir verður Kommún- istaflokkurinn ekki einráð- ur íKína. Markaðskerfið, með tilheyrandi einka- rekstri og aðstreymi er- lends fjármagns og erlendu eignarhaldi á fyrirtækjum tékur við afflokkssam- þykktum og einstrengings- legu flokksrœði. En í end- urnýjaðri stjórnmálanefnd munu ungu mennirnir bera fremur lítið skyn- bragð á efnahagsmál sem stjórnast af alþjóðlegu markaðskerfi. Hvernig þeim farnast í breyttum heimi fer kannski eftir því hve fljótir þeir verða að átta sig á því að mark- aðslögmálin og harðsnúið flokksrœði fara illa saman. Eftir að efnahagsumbæturnar hófust 1978 undir leiðsögn Kommúnistaflokks- ins hafa orðið gífurlegar breytingar á öllu fjármálalífmu. Landbúnaðar- kommúnumar, sem Mao formaður var frumkvöðull að, eru horfnar og tugir þúsunda ríkisfyrirtækja heyra sögunni til. Eina verðlagseftirlitið sem enn er við lýði varðar nauðsynlegustu mat- vælategundir og verð á gasi og raf- magni er ákveðið af þvi opinbera. Á milli 30 og 60% af umfangi efnahagslífs- ins heyrir til einkarekstri, eftir því út frá hvaða forsendum er reiknað, og verslunin er tiltöhilega frjáls. Að öllum líkindum munu erlendar fjárfestingar 1 Kína verða meiri i ár en í nokkru ríki öðru og nema um 55 milh'örðum doll- ara. Efnahagurinn bágstaddur Meginverkefni Hu Jintao og ungu mannanna í stjórnmálanemdinni verð- ur að stýra umbótaþróuninni áfram án þess að ofbjóða kerfinu og steypa Kína Hu Jlntao, nýskipaöur æðsti maöur stjórnmálanefndarinnar og valdamesti maöur í Kína. Hans bíöa tröllaukln verkefni aö fást viö. í efnahagskreppu. Og það er hægara sagt en gert. Ríkisbankarnir fjórir eru reknir meö halla, fyrirtækjum gengur illa að gera sig gildandi á alþjóðamark- aði og gífurlegar fjárhæðir streyma ár- lega eftir ólöglegum leiðum úr landi. Það er jafnvel álitið að meira fjármagn streymi úr landinu en sem nemur er- lendum fjárfestingum innan Kina. Það ber efnahagsástandinu lélegt vitni. Hvort Hu Jintao og félögum hans átta í stjórnmálanefndinni tekst að ráða bót á ástandinu leiðir tíminn einn í Ijós. En vandamálin eru ekki búin til af ungu mönnunum sem nú gegna for- ystuhlutverkum í nýju og breyttu Kína. Eitthvað ætti það að létta róðurinn að Kína er orðið meðlimur Heimsvið- skiptastofnunarinnar en höfuðverkur- inn er ekki sist vaxandi skuldasöfnun ríkisins. Þátttakan í heimsviðskiptastofnun- inni krefst þess að létt verði á við- skiptahöftum og eftirliti á starfsemi er- lendra fyrirtækja og fjárfestinga þeirra í kínverskum atvinnuvegum. Það leið- ir af sér aukið fjármagn og fieiri störf en atvinnuleysi er yfirþyrmandi í mörgum héröðum eða fylkjum lands- ins. Fjármagnsskorturinn er óleyst vandamál. Endurfjármögnun bank- anna og stórskuldugir eftirlaunasjóðir eru verkefni sem ekki verða hrist fram úr erminni eða leyst með tilskipunum og fiokkssamþykktum. Allir ungu mennirnir í stjórnmála- nefndinni eru þar fyrir tilstyrk þeirra sem hurfu af vettvangi á flokksþinginu en halda samt fast við völd og áhrif. Flestir voru og eru inn undir hjá Jiang Zemin, fráfarandi flokksformanni, sem enn er forseti og æðsti maður hers og utanríkisstefnu. Það verður ekki auð- velt fyrir þá sem eru að taka við völd- um að mynda sjálfstæða stefnu. Einnig ber að hafa í huga að i flokksræði fer ávallt fram harðvítug valdabarátta og passa þeir í srjórnmálanefndinni vel hver upp á annan. Oddur Olafsson b/aðamaður Fjölgaö var í hlnni allsráðandi stjórnmálanefnd á flokksþingi Kommúnistaflokks Kína og mikil endurnýjun átti sér stað. Þessir menn eiga nú að leloa fjölmennasta ríki heims frá flokksræöi tll markaðshyggju. ir bera fremur lítið skynbragð á efna- hagsmál sem srjórnast af alþjóðlegu markaðskerfi. Hvernig þeim farnast í breyttum heimi fer kannski eftir því hve fljótir þeir verða að átta sig á því að markaðslögmálin og harðsnúið fiokksræði fara illa saman. Spillingin til trafala Efhahagsumbæturnar í Kína eiga sér dökkar hliðar. í skjóli þeirra við- gengst spilling sem barist er gegn í orði kveðnu en er svo víðtæk meðal flokks- manna sem flestu eða öllu ráða að ill- mögulegt er að fást við hana án þess að skaða fiokkinn og hinar ráðandi stéttir. Síðan markaðskerfið fór að virka að einhverju leyti upp úr 1990 og einka- rekstur að taka viö opinberum fyrir- tækum og stofnunum notfærðu þeir sem völdin höfðu sér ástandið og kræktu sér í bita af stóru kökunum fyr- ir lítið. Vinir og ættingjar nufu góðs af og vel launaðar stöður og eignarhald á fyrirtækjum færðist frá ríki og héröð- um til fjölskyldna flokksgæðinganna. Kínverskir hagfræðingar telja að frá 1990 hafi sem svarar 14% af landsfram- leiðslu horfið árlega til hinna verðugu án þess að fullnægandi greiðslur kæmu fyrir. Að þessu leyti er þróunin í Kína áþekk því sem gerðist þegar Sovéfríkin gufuðu upp og markaðskerfið tók við af pólitikinni. Svona þróun á raunar við um mörg efhahagslega iHa þróuð lönd sem taka upp á að einkavæða ríkisfyr- irtæki. 1 Kína er talið að umbreytingin frá ríkisrekstri í einkarekstur hafi kostað um 25 miiljónir manna atvinn- una. En farið er með þetta eins og víð- tæka „rauðflibbaglæpi" sem ríkis- leyndarmál. I ræðu sinni á flokksþinginu sagði Jiang Zemin að ef ekki tækist aö stemma stigu við opinberri spiilingu mundu blóðböndin milli flokksins og þjóðarinnar slitna og flokkurinn vesl- ast upp af sjálfseyðingarhvöt. Þessum ummælum var fagnað ákaflega af þing- fulltrúum. Spillingin er af mörgum talin mesta ógnin við alþýðulýðveldið sem nú steðj- ar að og verði ekki komið í veg fyrir að hún nái enn að magnast mun illa farn- ast. Einn af sérfræðingum um málefni Kína orðar það svo að spillingin sé það eldsneyti sem magnar upp önnur vandamál. Ört vaxandi atvinnuleysi, auknar kröfur um velferð og öryggi og ömurlega illa statt bankakerfi eru brýnustu vandamálin sem ný og fersk stjórn i Kína þarf að khást við. Mun nú reyna á hvort ungu meim- irnir í stjórnmálanefndinni eru aldir upp sem eintrjáningar flokksræðis sem grundvallað er á ófrjóum hugsunum Maós eða hvort þeir eru menn nýs tíma þar sem markaðshyggjan er tekin við stjórnartaumum og lætur tilskipanir og fiokkssamþykktir lönd og leið. (Heimildir m.a. Guardian og Newsweek.) Hér eftir verður Kommúnistaflokk- urinn ekki einráður í Kína. Markaðs- kerfið, með tilheyrandi einkarekstri og aðstreymi erlends fjámagns og erlendu eignarhaldi á fyrirtækjum, tekur við af flokkssamþykktum og einsrrengings- legu flokksræði. En í endurnýjaðri stjórnmálanefnd munu ungu mennirn- Undraveröld Lausnargjald fyrir köttinn Cristina Gonza- lez í Cosquin í Argentínu þurfti að reiða fram sem svarar hálfu fjórða þúsundi íslenskra króna til að fá síamsköttinn sinn aftur úr klóm kattaræningja. Svo fékk ræninginn nýja kafflvél í kaupbæti. Að sögn fréttastofunnar Telam var kettinum rænt úr garðinum heima hjá Cristinu Gonzalez og skömmu sið- ar var hringt i hana og lausnargjalds krafist. Ræninginn fór í fyrstu fram á sem svarar sautján þúsund krónum fyrir kisu. Cristina var hins vegar ekki á þvi að greiða svo mikið fyrir dýrið og tókst að fá þjófinn til að lækka sig, gegn því að kaffivélin fylgdi með. Rúmlega þrjátíu lögregluþjónar tóku þátt í rannsókn málsins og kött- urinn komst heilu og höldnu aftur til sins heima, eigandanum til óbland- innar ánægju. Veit ekki barna sinna tal Indverski ættbálkahöfðinginn Mudda Moopan telur engum vafa und- irorpið að langlífi sitt eigi hann að þakka leynilegri lyfjagrasablöndu sem hann tekur þrisvar á dag. Karlinn er sagður vera 120 ára og þvertekur fyr- ir að kjafta frá því hvaða grös eru í blöndunni. Mudda á 23 eiginkonur en hann man ekki nöfnin nema á sextán þeirra. Hann hefur hins vegar ekki hugmynd um hve mörg börn hann á. Vitað er aö nýjasta eiginkonan er á fertugsaldri og yngsta barnið er ellefu ára. Mudda þykir vita lengra nefl sinu þegar lækningajurtir eru annars veg- ar og sækja vísindamenn mikið til hans eftir upplýsingum. Hermt er að eitt sinn hafi karli tekist að róa kol- brjálaðan fíl með einhverju lyfjagras- inu. Handjárnaði rolluna Nýsjálensk- ur lögreglu- þjónn, Stuff að nafni, greip nýlega til þess ráðs að hand- járna, eða rétt- ara sagt fót- járna rollu eft- ir að hún hafði ráðist á félaga hans. Að hans sögn var ekki hlaupið að því að koma járnunum á hana og tókst það ekki fyrr en Stuff hafði glímt við hana um stund og náö að fella hana. Ástæðan fyrir rolluslagnum var sú að þeir félagar höfðu verið kallaðir til þegar fjárbóndi nokkur hringdi til lög- reglunnar og bað um hjálp vegna kol- vitlausrar rollu sem hann réð ekkert við. Þegar þeir mættu á staðinn færð- ist rollan öll í aukana og réðst um- svifalaust að félaga Stuffs sem hljóp með hana á hælunum inn í næsta úti- hús. Þar náði rollan honum og hafði hann undir með þeim afleiðingum að buxurnar rifnuðu áður en Stuff kom félaga sínum til hjálpar eins og áður hefur verið lýst. Sjúkleg ást á prestinum Dómari í Belgíu hefur bannað hinni 47 ára gömlu Nadiu De Boeck frá bænum Opwijk, að sækja messur í kaþólskri kirkju þar sem hún sé haldin sjúklegri ást á prestinum sem heitir Philippe Merten. Presturinn sagði að í fyrstu hefði hann veitt henni alla þá þjónustu sem ætlast sé til að prestar veiti sóknar- börnum sínum en síðan hafi farið að bera á þessari sjúklegu ástleitni henn- ar. „Hún lét ekki þar við sitja heldur fór hún að senda prestinum tölvupóst og hringja í hann á öllum tímum sól- arhringsins, jafnt á nóttu sem degi," sagði lögfræðingur prestsins. Þegar konan var kölluð fyrir dómara sagðist hún vera að hefha sin á prestinum af því hann hefði verið i ástarsambandi við frænku hennar en hefði ekki viljað líta við sér. Dómsorðið var að hún mætti aldrei koma nálægt prestinum eða hafa samband við hann.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.