Dagblaðið Vísir - DV - 12.12.2002, Blaðsíða 6

Dagblaðið Vísir - DV - 12.12.2002, Blaðsíða 6
FIMMTUDAGUR 12. DESEMBER 2002 Fréttir DV Metbráðnun íss á Grænlandi í sumar: Allur hafísinn á norðurpólnum gæti horfið á þessari öld Hafísbreiðan á norðurpólnum bráðnar nú hraðar en áður var talið, eða um 9% á áratug, sam- kvæmt rannsóknum NASA. Ef heldur fram sem horfir verður hafísinn, sem hylur nú verulegan hluta Norðuríshafsins, horfinn undir lok þessarar aldar. Þá var einnig sögulegt met í bráðnun iss á Grænlandi i sumar og hafa vís- indamenn aldrei orðið vitni að öðru eins. Þetta kom m.a. fram á ráðstefnu Jarðeðlisfræðifélags Ameríku, AGU (American Geophysical Union), um síðustu helgi. Frá þessu er m.a. greint á vef breska ríkisútvarpsins, BBC. Alls mældist bráðnun á 685.000 ferkílómetrum af Grænlandsjökli en það er meira en tvöfalt stærra svæði en mældist 1992. Lægðir yfir íslandi í iykilhlut- verki Samkvæmt rannsóknum NASA, sem birtar eru á vef NASA News og vef Goddard Space Flight Cent- er, er talið að lægðakerfið yfir ís- landi í samspili við hæðakerfi yfir Azoreyjum gegni þarna lykilhlut- verki. Lægðir sem ganga yfir ís- land og norður með austurströnd Grænlands hafa dregið með sér heitt loft upp eftir Atlantshafi og norður í íshaf og haft veruleg áhrif á umhverfið í kringum ís- land. Skiptar skoðanir hafa þó verið um hver langtímaáhrif á bráðnun heimskautaíssins hafi á loftslagið hérlendis. Hins vegar hafa íslendingar upplifað á síð- ustu vikum þennan lægðastraum með hlýtt loft úr suðvestri sem Gervihnattamælingar NASA Fyrsta myndin að ofan til vinstri sýnir ástand íshettunnar yfir norðurpólnum á árun- um 1979-1989. Fjólubláa svæöið í miðju myndarinnar sýnir 100% þéttleika íss en græna svæöið viðjaðrana sýnir 26-38% þéttleika. Önnur mynd til hægri að ofan sýnir ástandið 1990-2000. Myndin niðri vinstra megin sýnir mismun þess- ara tímabila og myndin neðst til hægri sýnir spá NASA um íshettuna árið 2050. náð hefur allt norður á Svalbarða. Heita loftið ryður síðan á undan sér köldum loftmassa sem streymt hefur frá norðurpólnum suður Skandinavíu, m.a. með frosti í Þýskalandi. Enn meira flæði á köldu lofti hefur verið fyrir vestan okkur frá norðurpólnum og allt suður til Bandaríkjanna. Rann- sóknir NASA sýna að hitinn á norðurheimskautinu héfur hækk- að að meðaltali um 1,2°C á áratug. Aukin bráðnun iss á Grænlandi er talin geta haft keðjuverkandi áhrif. Þannig hripi vatn nú niður i gegnum sprungur á íshettunni og niður á yfirborð jarðar. Þar virkar vatnið eins og smurolía sem eykur skrið á ísnum til sjáv- ar. Mark Serreze, vísindamaður í bandarísku snjó- og ís-upplýsinga- miðstöðinni i Boulder í Colorado segir að samkvæmt sínum út- reikningum hafi hækkandi hita- stig á jörðinni valdið 20% bráðn- un á ís á norðurheimskautinu síð- an 1978. Minnkun ísbreiðunnar valdi síðan enn frekari hækkun á hitastigi vegna minni útgeislunar sólarljóss frá jörðinni. Dr. Larry Hinzman, hjá Alaska- háskóla í Fairbanks, segir heim- skautaísinn gegna lykilhlutverki í orkujafnvægi heimsins. „Minnk- un heimskautaíssins eru stórtíð- indi," segir Hinzman. Hann segir að ísbreiðan endurkasti um 80% sólarljóssins á svæðinu. Við bráðnun íssins taki sjórinn nú við aukinni geislun sem leiði til enn frekari hlýnunar. í fyrradag voru svo fréttir á BBC um öra bráðnun jökla í And- esfjöllunum í Bólivíu. Mælingar sýni að jöklar nærri hæstu höfuð- borg jarðar, La Paz, hafi á síðasta áratug bráðnað tíu sinnum hraðar en áratugina þar á undan. -HKr. Arni Bjamason. Gæslan leigi skip: Langavitleysa að mati FFSÍ Hugmyndir um að Landhelgis- gæslan taki haf- rannsóknarskipið Bjarna Sæmunds- son á leigu til gæslustarfa hafa vakið óskipta at- hygli. Árni Bjarnason, for- maður Far- manna- og fiski- mannasambands Islands, segir að það sé svipað að taka hafrannsókn- arskip til gæslustarfa og að setja plástur yfir sár sem illt er hlaupið í. „Þetta er bara yflrklór og betra að sleppa þessu. Við eigum að nota rannsóknarskipin til þess að hjálpa okkur við flskveiðar en ekki vera í svona lönguvitleysu. Það eru allar þjóðir í kringum okkur að stórauka starfsemi á sviði landhelgisgæslu og mengunarvarna. Á sama tíma erum við íslendingar á mígandi siglingu í niðurskurðarátt og gjörsamlega á skjön við það sem er að gerast um alla Vestur-Evrópu," segir Árni. Hann segir starfsmenn gæslunnar segja að algjört lágmark sé að gera út þrjú varðskip. „Það er löngu orðið tíma- bært að marka Landhelgisgæslunni ein- hverja stefnu og hvernig afgreiða á öll þessi brýnu úrlausnarefni til frambúð- ar," segir formaður FFSÍ. -GG Siglufjarðargöng ekki samtímis Reyðarfjarðargöngum: Jarðgangagerð á Aust urlandi hefst Jarðgöng milli Ólafsfjarðar og Siglu- fjarðar um Héðinsfjörð verða ekki boð- in út samtímis jarðgöngum miUi Reyð- arfjarðar og Fáskrúðsfjarðar. Ekki er eining um þetta mál innan þingfiokka stjómarflokkanna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarfiokks. Upphaflegá átti að bjóða gerð jarð- ganganna út í síðasta mánuði en Sturla Böðvarsson samgönguráðherra sagði á þriðjudag að ekkert væri af frétta af málinu en vænta mætti til- kynningar um það frá samgönguráðu- neytinu á allra næstu dögum. Sumir þingmenn vilja láta aðrar framkvæmdir ganga fyrir, t.d. stytt- ingu hringvegarins. Þannig hefur Ör- lygur Hnefiil Jónsson, varaþingmaður Samfylkingarinnar, flutt tillögu um til- færslu Norðurlandsvegar um Svín- vetningabraut, sem styttir veginn um 22 km, og fyrr á árinu fjallaði Halldór Blöndal, forseti Alþingis, um 85 km styttingu sem m.a. fólst í tilfærslu veg- arins um Kaldadal sem kostar um 8,1 miHjarð króna. Sparnaður gæti numið um 1,9 miiljörðum króna á ári á móti 400 miEjarða króna sparnaði vegna 22 km styttingarinnar og þannig mundu wk . iNI Orlygur Hnefill Jónsson. Guðmundur Hallvarðsson. þær framkvæmdir borga sig upp á 5 árum. Einnig má reikna með aö Þingeyingurinn Örlygur Hnefill sé áhugasamari um jarðgöng undir Vaðlaheiði en Sturla Siglufjarðargöng Böðvarsson. eða Fáskrúðsfjarð- argöng. Guðmundur Hallvarðsson, formað- ur samgöngunemdar Alþingis, segir að fljótlega verði að vænta útboðs á gerð jarðganga milli Reyðarfjarðar og Fá- skrúðsfjarðar og í febrúar á næsta ári i apnl verða göngin á Norðurlandi boðin út. Framkvæmdir fyrir austan ættu að geta hafist í marsmánuði 2003, að öllu forfallalausu. Heildarkostnaður fyrir austan er áætlaður 3,8 milljarðar króna en 6,8 mOljarðar króna fyrir norðan. „Það hefur enginn alvarlegur ágreiningur verið um þetta mál meðal stjórnarliða og ekkert verið rætt innan þingfiokks Sjálfstæðisflokks að undan- förnu. Menn eru þó sammála um að hella sér i jarðgangagerðina fyrir aust- an. Það getur því orðið ansi lífiegt í Reyðarfirði á næsta ári ef einnig verð- ur hafist handa um byggingu álvers. Þá verður Egilsstaðaflugvöllur mikil umferðarmiðstöð," segir Guðmundur Hallvarðsson. Guðmundur segir að samgöngu- nefhd hafi ekkert fjallað um hugmynd- ir um jarðgöhg undir Vaðlaheiði, frá Eyjafirði til Fnjóskadals, enda taki for- svarsmenn þeirrar hugmyndar skýrt fram að þeir ætli ekki að reyna að bregða fæti fyrir forgangsröðun jarð- gangaframkvæmda. Þær framkvæmd- ir mundu þó styrkja mjög Eyjafjarðar- svæðið og nágrannabyggðirnar. -GG ^S ÖCHRYSLER i AUKAHLUTA- UG VARAHLUTAVERSLUN '%i!J£llr ug ^jíivafÆJJ REYKJAVÍK AKUREYRI Sólariag í kvöld 15.32 14.46 Sólarupprás á morgun 11.12 11.27 Síðdegisflóo 12.53 17.26 Árdegisflóð á morgun 01.32 05.65 Jboílu j i'.jLid 7%ý^@ a& t3 v v Vægt frost Suðlæg átt, 3-8 m/s, en 8-13 vestan til á landinu. Smáskúrir sunnanlands og rigning með köflum vestanlands en léttskýjað á Norðaustur- og Austurlandi. Hiti 0 til 8 stig en sums staðar vægt frost norðan- og austanlands. ; JídÆj íi jjjí/j^jjjjj ov 5°< Skúrir Suðlæg átt, 3-8 m/s, en 8-13 vestan til. Rigning með köflum vestanlands en léttskýjað á Norðaustur- og Austurlandi. Hiti 0 til 8 stig. laugardagur Sunnudagur Mánudagur Fremur hæg suölæg átt. Smáskúrir vestan tlE á landinu en bjartvl&ri austaniands. Iliti 0 tll 7 stlg. Sunnan og su&vestan 5-10 m/s og rigning eoa skúrir en afi mestu þurrt austanlands. Hitl breytist lítio. Logn Andvarl Kul Gola Stinningsgola Kaldi Stlnningskaldi Allhvasst Hvassviöri Stormur Rok Otsaveour Fárviðri m/s 0-0,2 0,3-1,5 1,6-3,3 3,4-5,4 5,5-7,9 8,0-10,7 10,8-13,8 13,9-17,1 17,2-20,7 20,8-24,4 24,5-28,4 28,5-32,6 >= 32,7 VAGNHOFÐA 23 • SIMI 590 2000 • WWW.BENNI.IS tlliHiil i - '. ¦ í ¦;; ¦¦ * : . JbUÍÍU \± o AKUREYRI BERGSSTAÐIR BOLUNGARVÍK EGILSSTAÐIR KEFLAVÍK KIRKJUBÆJARKL. RAUFARHÖFN REYKJAVÍK STÓRHÖFÐI BERGEN HELSINKI KAUPMANNAHÖFN ÓSLÓ STOKKHÓLMUR ÞÓRSHÖFN ÞRÁNDHEIMUR ALGARVE AMSTERDAM BARCELONA BERLÍN CHICAGO DUBLIN HALIFAX HAMB0RG FRANKFURT JAN MAYEN LONDON LÚXEMBORG MALLORCA MONTREAL NARSSARSSUAQ NEW YORK ORLANDO PARÍS VÍN WASHINGTON WINNIPEG heiöskírt skýjaö léttskýjaö hálfskýjaö alskýjaö heiöskírt skúr úrkoma í gr. heiöskírt skýjað snjókoma léttskýjaö léttskýjað rigning heiðskírt hálfskýjaö heiöskírt heiðskírt heiðskfrt alskýjað skýjað heiðskírt léttskýjaö léttskýjaö mistur skýjaö léttskýjað heiöskírt léttskýjað súld alskýjað þokumóða þokumóöa hálfskýjaö heiöskírt 6 0 5 3 0 5 6 -5 -1 -2 -13 -6 6 3 8 -6 7 -9 0 5 -3 -6 -8 5 3 -6 10 -3 -7 4 14 2 -6 1 -9 IHEEE3EB