Dagblaðið - 27.05.1977, Blaðsíða 14

Dagblaðið - 27.05.1977, Blaðsíða 14
 14 DAGBLAÐH). FQSTUDAGUB 27. MAl 1977. Garölist er ein fegursta list sem til er Listamaðurinn vinnur með lifandi efni, síbreytilegt í formi og litum Rætt við Jön H. Björnsson garðarkitekt um skipulagningu skrúðgarða „Við reynum að tak'a tillit til þeirra hugmynda sem fðlkið hefur sjálft og einnig verður að miða teikninguna við hvort f ólk ætlar sjálft að vinna garðinn eða hvort ætlunin er að f á garð- yrkjumenn til þess. Það verður að gæta þess að taka ekki sköpunargleðina frá garðeig- endunum. Þegar þeir haf a lokið við að gera garðinn sinn eiga þeir helzt að hafa það á tilfinn- ingunni að hann sé þeirra eigið verk." Eitthvað á þessa leið sagði Jðn H. Björnsson, en hann'er einn af örfáum garðarkitektum okkar. Jðn er þekktastur sem „Jón í Alaska", en hann stofh- setti gróðrastöðina Alaska árið 1953 þegar hann kom heim frá námi í garðarkitektúr í Banda- ríkjunum. Hann hugðist taka að sér Skipulagningu garða jafnhliða gróðrastöðvarrekstr- inum, en fékk ekki næg verk- ef ni þá. „Málin æxluðust þannig að- ég varð eiginlega alveg óvart kaupmaður, en nú hef ég leigt Alaska út og snúið mér ein- göngu að því að skipuleggja garða," 'sagði Jón. „Venjan hefur verið að húsið er byggt fyrst og siðan kemur garðarkitektinn til sögunnar og þá er allt orðið um seinan," sagði Jðn. „Þetta er nú samt ððum að breytast og hefur Reynir Vilhjálmsson garðarki- tekt átt þar stærstan hluta að máli með að hafa hönd í bagga með skipulagningu nýrra hverfa. Fimm gerðir húsa hér á landi í húsagerð hér á landi er eiginlega um fimm j;erðir húsa að ræða. Fjölbýlishús, þar sem margar fjölskyldur búa, tví- býlishús, eða tveggja hæða hús, þar sem oft eru íbúðir I kjallara og risi, parhús, tvíbýlishús sem skipt er lððrétt, raðhús og ein- býlishús. Samband húss og garðs hlýtur alltaf að vera erfitt þegar um fjölbýlishus er að ræða. Þá má einstaklingshyggj- an m.t.t. garðsins ekki ráða. Heppiregast er að í kringum nokkur slíkhus sé almennings- garður með nauðsynlegum gagnstígum, gangbrautum og fallegum gróðri þar sem íbii- arnir geta notið skjóls. Slíkan garð þarf að skipuleggja sem eina heild. Eðlilegt er að hafa Stór lóð, mikill hluti lóðarinnar er garðengi, með frfstandandi trjám til þess að draga úr slætti. Grasið í garðenginu er slegið Ivisvar á ári og því kjörinn staður fyrir villta blómlauka við stofna trjánna. Gangstígar eru formaðir um garðengið méð sláttuvélinni. rúmgóðar og skýldar svalir í fjölbýlishúsum, þar sem íbú- arnir geta haft sinn „einka- garð". Þær lóðir, sem oft er einna erfiðast að skipuleggja með til- liti til notagildis eru við tvi- býlishúsin. Fjölskyldurnar eiga oft erfitt með að koma sér sam- an og stundum hefur slíkum lóðum verið skipt í eins marga reiti og fjölskyldurnar í húsinu eru. Slíkir reitir auka e.t.v. notagildi garðsins en eru oftast afleitir frá fegurðarsjónarmiði. Eldri parhús, raðhús og ein- býlishús standa oft á háum kjöllurum, þannig að þau eru rofin úr samhengi við garðinn og aðstæðurnar því oft slæmar. En á siðustu árum hef ur þrðan- in orðið sú að samband milli húss og garðs er orðið nánar." Einbýlishúsalóðirnar — Hvernig. á að skipuleggja lóöií við einbýlishús? „Það er ekki hægt að gefa nákvæma uppskrift að garð- skipulagi. Það verður að skipu- leggja hverja lóð með tilliti til aðstæðna á hverjum stað'. Eins og áður gat um þarf að hafa garðinn í huga strax frá upphafi. Fyrsta boðirðið á að garði og eins getur ljðtur upp- dráttúr orðið að f allegum garði. Allt byggist á framkvæmd verksins. Nauðsynlegt er að hugsa um garðinn sem eina samræmda heild, hús, bilskúr, garðein- ingar, aðkeyrslu og gangstiga. Hægt er að færa þessi atriði fram og aftur á pappírnum þangað til gott samræmi fæst. &£rrt Við erum ekki eingöngu að vinna f yrir okkur sjálf með skipulagningu f agurra garða, beldur einnig fyrir af komendur okkar og síðari kynslöðir Meðal þeirra opinberru lðða sem Jón hefur skipulagt má nefna hinn svokallaða Hallar- garð. Nú hrannast verkefnin upp hjá honum, en augu fðlks hafa opnazt fyrir þvf að nauð- synlegt er að láta garðarki- tektinn sjá um skipulagningu lððanna. Jðn lét okkur í té þessa uppdrætti sem hann hefur gert og byrjað var að vinna að nú í apríl. — Auðvitað verða mörg ár þangað til garðurinn verður endanlega orðinn full- skapaður og gróðurinn orðinn eins og á uppdrættinum. Skipulagningin er þó altént fyrsta sporið til þess að garður- inn geti orðið að raunveru- leika. Við verðum að vera minnug þess að þegar við skipuleggjum lóðirnar og garðana okkar gerum við það ekki eingöngu fyrir okkur sjálf heldur einnig fyrir af- komendur og síðari kynslóðir. Hús við enda botnlangagotu, ekið ínn á Iððina frá hlið, bifreiða- geymsla á neðri hæð, hægt að snúa bíl á lóðinni. Samband húss við suðurlóð lélegt, reynt að tengja svalir við dvalarstað í garðinum. Tjörn er umhverfis stein, sem var á lððinni, með setkanti í kring. vera tillitssemi við umhverfið. Það á ekki að breyta neinu, þar sem það er ekki nauðsynlegt. Halli landsins, fallegur grðður eða klappir eiga að fá að halda sér ef það er mögulegt. Nauð- synlegt er að gera skipulags- uppdrátt að Ióðinni, en hann bindur ekki garðeigandann eða tekur af honum frjálsræði. Þvert á móti. Garðeigandinn fær stuðning til þess að njóta frjálsræðis við sköpun lista- verks síns. En rétt er að hafa i huga að faliegur skipuaigsupp- dráttur getur orðið að ljðtum Áður en húsið sjálft er staðsett á lóðinni er rétt að hafa í huga þrjár garðeiningar, götugarð, húsagarð og einkagarð. Húsið á að staðsetja á lóðinni þannig að íveruherbergin vísi sem bezt við sólu og útsýni. Að sem mest og bezt svæði verði fyrir einkagarðinn. Húsið standi sem næst húsagarðinum vegna þeirra nauðsynja sem þar þurta að vera og götugarð- inn rétt nægjanlega stóran tilþess að aðkoman að húsinu verið falieg, því annar er ekki tilgangur hans. Oft nýtast dýrmœtar lóðir illa Það er oft grátlegt að sjá hve dýrmætar lððir notast illa vegna þess að ekki er tekið tillit til þessara atriða. Landsvæði fer til spillis og ókleift er að gera góðan garð. Aður fyrr voru allir garðar rammlega girtir en það var aðallega vegna sauðkindarinn- ar. En þar sem hún gengur ekki lengur laus í bæjarlandinu er ðþarfi að girða lððirnar af, nema í einkagarðinh. En þar sem erfitt er að gera umgjörð hans úr grððri einum saman eiga menn ekki að vera feimnir við að nota allt að 180 cm háa veggi umhverfis hann. Þá má gera úr timbri, steini, asbesti, plasti o.fl. Ekki er alltaf nauð- synlegt að slíkir veggir séu um- hverfis allan einkagarðinn eða endilega á lóðamörkunum. Slikir veggir geta umlukið aðaldvalarsvæði garðsins að hluta og- ef við viljum ekki angra nágrannana með þvi að hafa fasta veggi á lððamörkum getum við haft þá innar á lðð- inni og átt svo land handan við vegginn og plantað þar hávöxn- um trjám sem enginn amast við. Hávaxinn trjágróður sem teygir sig upp yfir háa veggi gefur tilfinningu fyrir að garðurinn sé stærri en hann raunverulega er. Þð verður að varast að gera veggina of klossaða þannig að þeir stingi i stúf við umhverfið og skipuleggja þarf í kringum þá með grððri til þess að þeir samræmist umhverfinu. Eftir að búið er að umlykja garðinn háum veggjum virkar

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.