Alþýðublaðið - 23.12.1921, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 23.12.1921, Blaðsíða 1
Alþýðubla 1921 Föstudaginn 23. desember. 296 tölrab! ,.# fjárhigskreppan. Nl. Menn kuana að spyrja hvernig 'íæ-i um btnkana og aðra skuld- heimturoenn eftir öll þau gjald- þrot, sem kæmu á daginn og eftsruj úr skulda. Þeir yrðu fyrir mi jón»tapi, en við því er ekki hægt að gera, því að f raun og veru er það tap þegar skollið á, þó að það sjáist ekki eon í reikn ingum skuldhelmtumanna, og það verður rrseira með hverjum degi, sem alt er látið vaða á súðum. "Toluveit mundi verða deilt um, hvernig íilandsbanki gæti riðið þeana storm af, ea gengið á hluta iwéfam hans virðist sýna, að allur vara jóðurinn og alt að helmingi hlutafjárins mundi rjúka. Áður en íuHkomin reikningslok hafa verið gerð við fiskhringínn, sem mun hafa tapað miljónum, óg aðra stær, i viðskiftamenn Islandsbanka, getur nefad sú, sem virða átti hlut-bréf hans, ekkett ssgt um sannvirði þeirra, og óðs œanns æðl væri af þjóðinni, að kaupa upp meiri hluta hlutafjárins, á með- an hægur bankans er ekki full- komiega viss. — 0 íunnugt er enn fflfj hvaða skilyrðum landsstjórnin hefit lánað bankanum 572 milj. kr. af brezka láninu, en-óhugsandi er að það hafi verið gert öðru- vísi, en að bankinn frsniseldi lands stjórninni beztu veð sfn, svo að el ekki þætti glæsilegt að ksupa hlutabréf baukans, væri hægt að afaenda þau Landsbankanum eða aýjuai banka. En um Landsbank ana mun enginn vafi vera, að hann getur riðið af storminn og tekið við þeim heilbrigðum við bkiftum, sem kæmu á eftir. Ef þætti vanta meira rekstrarfé handa togurunum, væri enginn vafi á, i\ð það fcngist i Englandi, ef út gerðinni væri komið fydr á bezta hátt. • Sí?nh!iðí, skuldaskiftunum er nauðsynlegt að séð verði um að atvinnurekstur pjóðarinnar verði framvegis sem ódýrastur, skipuleg' astur og aýkastamestur. Gildir þetta fyrst og fremst útgerðina, sem auðsynilega er rekin á mjög óhagsýnan hátt fyrir b óðina. Arlðahdi er að sildarverzlunin verði gerð fyrir Jult og alt að einkas'ólu stjórnaðri af fulitrúum útgerðarmanna, landistjórnar og verkalyðsins á sjó og landi. Þessa hefir lengi verið krafist áf öllum þorra hugsandi manna og meiri hluta útgerðarmanna, en örfáir útgerðarmenn hafa enn getað varnað þvf, að landsstjórnin not- aði sér lagaheimild til þess. Alþingi verður að taka skarið af um þetta mál. í öSru lagi verður sð sjá um að togaraútgerðin verði/ramvegis rekinn í stórum stýl, en hvert ýé- lag sé ekki að röa eitt á bát. Erlendis þykir togaraútgerð bera sig bezt hjá félögum, sem hafa marga tugi eða jafnvel hundruð togara. Stjórnarkostnaður, stöðva kostnaður og yfirleitt allur rekstrar- kostnaður verður margfalt minni, innkaup ódýrari og afurðasalan skipulegri. Hér á landi er venju legt að fraœkvæmdastjóri sé yfir hverju skipi, (eða t. d. 5 fram fvæmdastjórar hjá sama félagi með 4 togurum) en 3—5 manna stjórn sð auki og þá venjulega Iaunuð lfka. Þetta er vitanlega í engra þsgu, neraa þeirra manna sem fá þarna Iaun. Útgerðarmaður eien frá Vesturl&ndi, sem hefir œikið verið tiðinn við togara- útgerð og er nákunnugur henni utanlands og innan, kom fram f Útgejðarmannafélaginu í fyrra vetur með skýra áætlun um sam einingu íslénzku togaranna í eitt eða að minsta kosti aldrei fieiri en 4—5 félög og hafði sérstak lega bent á, hvernig Norðursjávar- fbkiveiðarnar eru nú að spilla markaðinum í Englandi fyrir fs lenzkum ísfiski, að mest er nú komið undir þvf, að fiskurinn komi fiýr á markáðinn, en ekki eins hve mikill feogurinn sé, og að þar af leiðandi sé óhjákvæmi- legfc að hafa hér á í-elatsdi svo stór tog rafélög til fi^kiveiða, að þau geti altaf látið eitt sk<pið fara með glænýjan fisk til Eng- lands á ísfisktimanum. Þessi up'pástunga mun ekki hafa mætt neinni mótspyrnu roeð ástæðum i Úcgerðarmannafélaginu, en aftur á móti hafa framkvæmdastjórnir togarana ekki viljað missa stöður sfnar og laua, og hafa því þarna staðið fyrir nauðsynlegri samein- ingu Nú, þegar þarf að gera upp togarafélögin, mun varla vera lengur hægt að hindra það, að þau verði sameinuð undir hæfri stjórn, ef bankarnir hugsa meira um framtíð útgerðarinrtar, heldur en að allar framkvæmdastjórnirnar sitji áfram á launum. A alþingi siðastliðið vor var landsstjórninni veitt lagahelmild til að ábyrgjast fyrir togaraeig* endur alt að 200 þús. kr. á skip gagnvart útlendum skuldheimtu mönnum, gegn þeim tryggingum og öðrum skilyrðum er lands- stjórnfn tæki gild. Sagt er ssð landsstjbrnin hafi pegar tekið d sig nokkrar slikdr ábyrgðir, en óuuanugt er hvort hún hafi asklHð sér íyrsta veðrétt í sklpunum, og sett skiiyrði um sameiningu fé- laganna, Öafsakanlegt væri það, ef þjóðin ábyrgðíst á þann hátt skuldir einstakra manna, nema með skilyrðum um, að útgerðin y/ði þá framvegis rekin með hags muni þjóðarinnar fyrir asgum, en ekki sérstaklega framkvæmdar stjó narinnar þ e. s ýyrst og fremst sameinuð í eina samfelda togara útgerð og í 'óðru lagí stjbrn þeirr ar útgerðar vceri skipuð fulltrú um sfómanna, verkalýðs í landi og landsstjbrnar ásamt útgerðar- fulltrúum. Þegar menn hafa það hugfast, að rikissjóður á nú 31/* milj kr. af brezka láninu hjá fs- lenzku bönkunum, þá sézt að í raun og veru á ríkissjáður aðal- veðin í flestum togurunum, og

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.