Vísbending


Vísbending - 07.09.1988, Blaðsíða 1

Vísbending - 07.09.1988, Blaðsíða 1
VÍSBENDING VIKURIT UM VIÐSKIPTIOG EFNAHAGSMÁL 35.6 7.SEPTEMBER1988 VERÐBÓLGA VERÐUR EKKI UPPRÆIT( EITT SKIPTI FYRIR ÖLL Stöðugt verðlag krefst samfellds aðhalds Nú hefur ríkt verð- og launastóðvun í hátt á aðra viku á meðan ríkisstjórnin kemur sér saman um efnahagsaðgerðir. Takmarkið er að ráðaniðurlögum verð- bólgunnar og skapa útflutnings- Og samkeppnisgreinum rekstrargrundvöll. í umræðunni eru þœr raddir áberandi sem tala um að brjóta verðbólguna á bak aftur í eitt skiptifyrir öll. Þetta skuli gert með því að lækka kostnaðinn; lækka laun og vexti og síðan afnema lánskjaravísitöluna. (Af sama meiði er sú skoðun að skattar séu verðbólgu- valdur og verðbólgu megi því minnka með skattalækkunum). í þessum skoð- unum felst sá grundvallarmisskilningur að verðbólga sé eitthvert mein sem megi uppræta með því að það sé skorið í burtu. Hann er vel skiljanlegur viljinn til að,,gera nú út af við" verðbólguna og útskýrir e.t.v. þann hljómgrunn sem verðstóðvunin og svonefnd niður- færsluleið hafa óneitanlega fengið. Nær væri samt að virkja hann til að koma á þeim skipulagsbreytingum sem gætu stuðlað að óflugu aðhaldi í ríkisfjármál- um og gert atvinnulífið sjálfstæðara og um leið aðlögunarhæfara. Orsakir þenslu og afleiðing___________ í Vísbendingu hefur áður verið greint frá reynslu fjögurra þjóða í bar- áttunni við verðbólgu. Þessar þjóðir voru ísræl, Bólivía, Argentína og Brasilía. Launa- og verðstöðvun var þungamiðja efnahagsaðgerðanna í Argentínu og Brasilíu, en ísræl og Bólivía lögðu mest upp úr því að draga úr ríkisútgjöldum ásamt aðhaldi í pen- ingamálum, þótt ísræl hafi einnig sett á verð- og launastöðvun um tiltekinn tíma. Það ætti varla að koma á óvart að aðgerðirnar misheppnuðust með öllu í Argentínu og Brasilíu, en virðast hafa tekist bærilega í ísræl og þó eink- um í Bólivíu. Af reynslu þessara þjóða má því draga þann lærdóm að frum- skilyrði þess að draga megi úr verð- bólgu þegar til lengri tíma er litið sé að koma í veg fyrir halla á ríkissjóði. Það sé m.ö.o. heillavænlegra að ráðast gegn orsökum þenslunnar fremur en afleiðingum hennar, sem eru tiltölu- lega há laun, háir vextir og verðbólga. Gagnvart fyrirtækjunum eru þetta mein sem kann að vera freistandi að "skera í burtu", en það yrði skamm- góður vermir. Einn mælikvarði á þensluna er um- frameftirspurn eftir vinnuafli, eða ein- faldlega fjöldi lausra starfa. Þjóðhags- stofnun hefur í nokkur ár látið kanna þessa umframeftirspurn (tvisvar á ári) og var slík könnun síðast gerð í apríl s.l.. Þá vantaði fyrirtæki á landinu alls 2.900 manns til starfa og samsvarar það 3,2% af heildarfjölda starfs- manna; (fjórðung þessara lausu starfa var að finna í fiskvinnslu). Er þetta svipað hlutfall og hefur vantað á und- anförnum árum og einhver ótvíræð- asti vottur þess að mikið hefur skort á aðhald í efnahagsmálum, en líka vís- bending um að fyrirtækin eru tæpast komin upp til hópa á vonarvöl eins og oft er gefið til kynna. Útflutnings- og samkeppnisgreinar ogsvoalíthitt_____________________ Hér á landi er fyrirtækjum gjarnan skipt í tvo hópa. Annars vegar fyrir- tæki sem framleiða vörur til útflutn- ings og fyrirtæki sem framleiða vörur í samkeppni við innfluttar vörur, og hins vegar öll önnur fyrirtæki. Er ekki laust við að fyrri hópurinn njóti öllu meiri virðingar og oft talinn vera sú undirstaða sem velmegun okkar hvíli á. Af hálfu stjórnvalda birtist þetta viðhorf t.d. í skattamálum og lánamál- um og yfir höfuð í almennum efna- hagsaðgerðum sem hafa oft það meg- inhlutverk að treysta hag útflutnings- og samkeppnisgreina. Þetta viðhorf hefur m.a. þýtt að upplýsingum er safnað um greinarnar í heild sinni, fundin út einhver meðalafkoma og að- gerðir síðan miðaðar við þá afkomu. Þessu hafa fyrirtækin getað treyst og tekið mið af í sínum rekstri. Nú má óllum vera ljóst að sjávarút- vegur er afar mikilvæg atvinnugrein og aflar t.d. um helming allra gjaldeyr- istekna. Það er hins vegar misskilin greiðasemi sem felst í því að þessi at- vinnugrein þurfi á sérstakri fyrir- greiðslu að halda umfram aðrar grein- ar. Því má jafnvel halda fram að með því að tryggja rekstrarafkomu greinar- innar að meðaltali þá sé staðið í vegi fyrir nauðsynlegri endurskipulagn- ingu og hagræðingu sem ávallt þarf að eiga sér stað. Það er varla tilviljun að í þeim greinum sem hafa búið við af- komutryggingu stjórnvalda, svo sem háttar um landbúnað og sjávarútveg upp að vissu marki, eru eigendaskipti fátíð og lítið um samruna fyrirtækja. Stefnumörkun til lengri tíma__________ í löndunum í kringum okkur og þótt víðar væri leitað er markvisst unnið að skipulagsbreytingum sem eiga að auð- velda viðskipti á milli landanna og sem eiga eflaust eftir að auka sérhæfingu og um leið bæta almenn lífskjör. í þessu felst m.a. að tollar og aðrar við- skiptahömlur verða afnumdar og Eftli:_______________________ • Verðbólga verður ekki upprætt í eitt skipti fyrir öll__________ • Kjarasamningar og kaup- máttur, fyrri hluti • Erlend fréttabrot

x

Vísbending

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísbending
https://timarit.is/publication/281

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.