Vísbending


Vísbending - 04.01.1989, Blaðsíða 1

Vísbending - 04.01.1989, Blaðsíða 1
VIKURIT UM VIÐSKIPTIOG EFNAHAG8MÁL 1.7 4.JANÚAR1989 MIKIL ÓVISSA UMÁRIÐ FRAM- UNDAN Ekki síst vegna skorts á skýrri stefnu Árið 1988 var tími fremur lítilla breytinga á helstu hagstœrðum. Landsframleiðsla, þjóðarútgjöld, út- flutningur og kaupmáttur ráðstöfun- artekna munu ef að líkum lœtur drag- ast lítillega saman og verður breytingin vœntanlega vel innan við 2% í þessum hagstærðum. Engu að síður var árið tími verulegra umskipta í efnahagsmálum. í fyrsta lagi er til samanburðar árið 1987 þar sem gífur- legur vöxtur átti sér stað á flestum sviðum og margir voru vœntanlega innstilltir á áframhaldandi vöxt. í öðru lagi urðu vextir hærri en áður hefur tíðkast og í þriðja lagi einkennd- ist árið af mikilli óvissu og ringulreið í hagstjórn. Við upphaf nýs árs er fátt sem bendir til þess að óvissa í hag- stjórn verði eitthvað minni á þessu ári. Stjórnvöld halda t.d. uppteknum hætti að boða til efnahagsráðstafana án þess að Ijóst sé hver stefna þeirra er. En að svo miklu leyti sem hana má ráða af skoðunum forsœtisráðherra, sem hefur fundið sökudólg í "frjálsu fjármagni", þá er hætt við að langþráð jafnvægi í þjóðarbúskapnum verði enn fjarlœgara takmark en áður. I hverj'u felst vandinn? Allir eru út af fyrir sig sammála um að hlutverk stjórnvalda sé að gera það sem í þeirra valdi stendur til að ná svo- nefndu jafnvægi í þjóðarbúskapnum. í stuttu máli felur það í sér að þjóðar- þ.e. lækka laun, vexti og skatta, eða eitthvað af þessu. Pessi skoðun er um þessar mundir ríkjandi hér á landi í stefnu stjórnarflokkanna. í gildi er t.d. bæði verð- og launastöðvun og unnið er að því að lækka raunvexti enn frekar en orðið er. Raunvaxta- Helstu hagstærðir Magnbreyting frá fyrra ári % 1987" 19882> Einkaneysla 14,0 -1,0 Samneysla 5,5 2,0 Fjárfesting 15,7 -2,7 Neysla og fjárfesting alls 12,7 -0,8 Útfl. vörur og þjónusta 4,0 -1,0 Innfl. vörur og þjónusta 22,9 2,2 Framleiösla sjávarafurða 7,5 -1,4 Lndsframleiðsla, verg 6,6 -1,4 Þjóðartekjur, vergar 8,2 -2,0 Kaupmáttur ráðstöfunartekna 20,4 -0,7 Viðskiptajöfnuður, % af VLF -3,5 -4,6 1) bráðabirgðatölur. 2)Spá útgjöld verði ekki meiri en þjóðar- tekjur, sem um leið skapar skilyrði til að hafa stöðugt verðlag. Efnahags- vandinn í sinni einföldustu mynd er einmitt sá að útgjöld hafa verið meiri en tekjur og umframeyðslan hefur verið fjármögnuð með lántökum. Þetta viðheldur umframeftirspurn eft- ir vörum og þjónustu, vinnuafli og fjármagni, og birtist í hærra verði, hærri launum og hærri vöxtum en ella. Óhófleg þensla hefur þannig ein- kennt efnhagsástandið í talsvert lang- an tíma og það var út af fyrir sig óum- deilt. Menn deila hins vegar um ástæður fyrir þenslu og þar með um ráð við henni. Sumir halda því fram að verðbólgu megi fyrst og fremst rekja til kostnaðarhækkana, t.d. hækkana launa, vaxta og skatta. Einfaldasta lausnin sé því suáð lækka'þéssíikostn- aðartilefni eða draga úr vexti þeirra, i j ; s ] c lækkun er orðin lykilatriði í stefnu stjórnarflokkanna ef marka má um- mæli forsætisráðherra, sem sér í háum raunvöxtum orsök bæði þenslu og samdráttar. Flestir hafa þó á þeirri reynslu að byggja að þegar verð lækkar þá verð- ur auðveldara en áður áð verða sér úti um vöruna. Eftirspurnin eykst að öðru óbreyttu. Sama gildir um verð á Eflli: • Mikil óvissa um árið framundan • Evrópska myntsamstarfið -síðari grein • Erlend fréttabrot ¦•»»

x

Vísbending

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísbending
https://timarit.is/publication/281

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.