Vísbending


Vísbending - 22.01.1999, Blaðsíða 1

Vísbending - 22.01.1999, Blaðsíða 1
ISBENDING rit um viðskipti og efnahagsmál 22.janúarl999 3. tölublað 17.árgangur Stærri og færri sveitarfélög Aörfáum árum hefur sveitarfélög- um fækkað mikið hér á landi. í lok ársins 1988 voru 213 sveit- arfélög hér á landi en í lok síðasta árs hafði þeim fækkað í 124. Nokkrar ástæður liggja að baki þessari þróun. Sett hafa verið lög sem þvinga smæstu sveitar- félögin til að sameinast öðrum ef íbúa- fjöldi er undir tilteknu lágmarki í nokkur ársamfleytt. Einnighefurrík- ________ ið þrýst á samruna sveitar- félaga til að þau geti staðið undir þeirri þjónustu sem þeim ber að sinna og loks hafa sveitarfélög sameinast öðrum að frumkvæði íbú- anna.Ferliðhefurveriðnokk- uð skrykkjótt og minnast margir kosninga fyrir nokkr- um árum þar sem flestar sam- einingatillögur voru felldar. Síðar hefur þráðurinn verið tekinn upp að nýju á mörgum þessara staða og málin verið leidd til lykta á annan hátt. Af mynd 1 má ráða að minnstu sveitarfélögunum hefur fækkað mest enda hafa mörg þessara sveitarfélaga annað hvort runnið saman í nokkur stærri sveitarfélög eða sameinast stærri sveit- arfélögum. íbúafjölda í sveit- arfélögum með 300 íbúum eða færri hefur fækkað um rúmlega 10.000 fráárinu 1988. Víst er að þessi þróun á eftir að halda áfram því að verk- efnin sem sveitarfélögin hafa tekið að sér eru í flestum tilvikum þannig vaxin að smá sveitarfélög ráða vart við þau að óbreyttum tekjum. næði og framlög úr jöfnunarsjóði sveit- arfélaga. Auk þess eru aðrir tekjuliðir sem oftast eru kallaðir þjónustugjöld en mismunandi er hvort þau eru færð sem aðrar tekjur í bókhaldi eða jöfnuð út á móti gj öldum í viðkomandi málaflokki. Þessum tekjuliðum er ætlað að mæta afmörkuðum kostnaðarþáttum og eiga þar af leiðandi ekki að veraumfram gjöld. Mynd 1. Fækkun sveitarfélagafrá 1988 11998 ...lliJ Á mynd 2 má sjá þróun tekna sveitar- félaga frá árinu 1986. Hækkunin sem verður á árunum 1996 og 1997 skýrist af yfirtöku sveitarfélaganna á rekstri grunnskóla en hlutfall útsvars var hækk- að til að mæta áætlaðum kostnaði vegna þess. Þau sveitarfélög sem reka veitu- stofnanir njóta í sumum tilfellum ein- hverra tekna af þeim rekstri. Nú munu standa fyrir dyrum málaferli þar sem deilt er um rétt veitu- stofnana til að innheimta gjöld af notkun umfram þarfír og einnig hafa staðið deilur um úthlutun arðs af veitu- stofnunum, t.d. hafa Hafn- firðingar ekki fengið arð af Hitaveitu Reykjavíkur (sál- ugu) þótt íbúar þar hafi lagt sinn skerf til myndunar hans. Árið 1997 nam arður af Hita- veitunni tæplega 900 milljón- umkrónaogrúmlega500millj- ónir króna arður rann í borg- arsjóð af Rafmagnsveitu Reykjavíkur. 11988 P> j£> -<& _<£> <& <& <*V & C& <$? cF & rflS >• cnO' * Tekjur sveitarfélaga Tekjustofnum sveitar- félaga eru skorður settar. Þau fá útsvar af launatekjum einstaklinga, fasteigna- skatta af íbúðar- og atvinnu- húsnæði, sérstakan skatt af verslunar- og skrifstofuhús- Mynd 1. Tekjur sveitarfélaga (m.kr. áverðlagi 1998) 50000 40000 30000 20000 10000 0L 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 Bókhaldsbrellur Töluverð blaðaskrif urðu þegar Reykjavíkurborg stofnaði hlutafélagið Félags- bústaði sem tók við rekstri félagslegs ibúðarhúsnæðis í eigu borgarinnar. Með þeirri ráðstöfun batnaði peninga- leg staða borgarsjóðs bók- haldslegaumtæplega2,7millj- arða króna. Reykjavikurborg er síður en svo eina sveitar- félagið sem hefur gripið til þessara ráða því að í nokkrum sveitarfélögum hafa verið stofnuð sérstök hlutafélög um ýmsa þætti í rekstri sem hafa breytt eigna- og skulda- stöðu þeirra. Annað ósam- ræmi er meðferð eftirlauna- skuldbindinga en í flestum sveitarfélögum hafa þær ver- ið flokkaðar með ábyrgðum Framhald á síðu 4 1 Sveitarfélögum hefur fækkað mikið á síðustu árum og verkefnin eru meiri og fjölbreyttari. 2 Vilborg H. Júlíusdóttirtel- ur að umræðan um stóriðju hafívaldiðþvíaðumfjöllun um þjóðhagslegt mikil- 3 vægi ferðaþjónustu hafi ekki verið nægilega mark- viss. Hún skoðar málið 4 Framhald á grein um sveit- arfélögin og einkunnir fyrir frammistöðu sem Vís- bending gefur í þriðja sinn.

x

Vísbending

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísbending
https://timarit.is/publication/281

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.