Alþýðublaðið - 21.05.1970, Blaðsíða 6

Alþýðublaðið - 21.05.1970, Blaðsíða 6
6 Fimimitudagur 21. maí 1970 Sumardagurinn fyrsti 20. apr- íl 1950 verður mörguim minn- isstæður í listasögu þjóðarinn'- ar. Þjóðleilkhús íslendiniga vai- þá vígt til síns miklá og þjóð- nýta starfs. Álfahöllin, sem þessi bygging oft hefur verið neínd og var hugmynd og verik húsameistara ríkisins, Guðj'óns sáluga Samúelssoniar, hafði lenigi verið í byggingu, en stóð nú Uppljómuð hið innra og hið ytra' umvafin geislarm vorsól- ariiranar. Síðan þetta gerðist eru inú. liðin rúm 20 ár. Timamót sexn vert er að staldra örlítið við, EJcki er það ætlun mín iað rekja byggingarsögu Þjóð- leiMiússins. Á hitt minni ég, að hisð mikla og göfuga hluitverk Þjóðlieik- hússins er skýrt markað í regíugerð þeirri er því var sett 23. september 1949. Uppistaða hess er sú, að leikliist og aðrar listgreinar er við leiksvið era tengdar, söngleiki og listdansa, síkuli rækja þamn veg, að ís- lenzkri menningu sé að því öf 1- ug stoð, og að það skuli vera til fyrirmyndar um meðferð ís- l'enzkrar tungu, þá skuh þaö og reka skóla til eflingar íslenzkri leikmennt. Starfsemi Þjóðleikhússins á þessum 20 árum er bæði fjöl- þætt og umfangsmikfl. Stór af- rek faafa verið umnin þar, bæði á sviði leiklistar og söniglist- ar. Ofit hefur verið rætt um ' leáScstaTÍsemi Þjóðleikhússiris ög -það itð verðleikum, ég nam 'því leigi ræða þá hlið starfseminnair neraa að littlu einu síS þessu siim^ -né heldur þá stanfisemi er, KtHf að hstdönsum og leiácskóla,' þó- viíssulega sé'þar'einaiig'Um marlsa starfsemi að ræða. Ég ætía aðeins hér að vekja athygli á aö Þjóðteikhúsið hefur einn- ig starfrækt söngleikastiarf- semi öll árin, eins og fyrrnefnd reglugerð um Þjóðleiikhús boð- aði. Til þess þurfti í upphafi miikið átak og stórhug, því ætíð hafaiverið til mienin, sem hafa varið; á móti öllum nýjungum óg-viirjiað fara einungis. troðn- ar sióðir. Það" var því" vissu- lega um stórátak að ræða, þe'g- ar ryrsta óperan var fhitt- í . Þjóðleikhúsiinu fyrir fulhi -húsi r viö -mikinin fögnuð teiíkhús- * geBta. Þar var líka" að verki . sá- imaður, • sem á fyrstu áruni r ÞjóSÍeilchússins var .aflgjafi . þess á sviiði söngleifaa hinn- ' þrawtreyndi leiikhúsmaður- dr. . VictarUrbancic, fýrsti fastráðhi Þjóðleikhúsið (Leikhús og óperuhús íslendinga) 20 ára ESfir Þorstein Sveinsson hljómsveitarstjóri Þjóðleikfaúss- ins og söngstjóri Þjóðleiichúss- ¦kórsins, en Urbancic lézt fyrir aldur fram árið 1958. Hann og þjóðleikhússtjÓTÍ lögðu í sam- einingu grundvöllinn að óperu- og óperetituflutningi Þjóðleik- hússins, sem síðan hefur verið liður í starfsemi leikhússitns. Þessi hðuir í startfsemi leik- hússins er það merkur, að hon- um má ekki gleyma, þegar lit- ið er yfir farinn veg. Nú er í undirbúningi endur- skoðun á oftnefndri reglugerð um Þjóðleiíkhúsið. Við þamn undirbúning verður að hafa í huga að Þjoðleikhúsið er ékki aðeins lei'khús, heldur hefur það einnifi gengt hlutverki ó- peruhúss frá upphafi, eins og því líka bar. Þetta má ekki gleymast, en hingað tii hefur því lítill gaumur verið gefimn. Það væri engum tl soma, ef þessi starfsemi þyríti að deyja út í leikhúsinu eða dragast saman, eins og þó hefur því miður orðið raunin á. Meðan ekki er risið af grurtni ópeiru- hús íslendinga verður að ætla óperu- og óperettuflutniíigi fastan siess í Þjóðleikhúsinu. — TiQ þess að svo megi verða, er nauðsynlegt að fastákveða að fluttar verði a. m. k. tvær ó- perur eða óperöttur þar á hverju leikári. Það væri óbætanlegt islenzkri menningu, ef þessi þáttor í starfsemi Þjóðleikhússin's fengi' ekki að njóta sín vegna skiln- ingsleysis og fjárckorts. Þjóðleikhúsið stofnaði þjóð- leiknúsfcórimn fyrir 17 árum og því ber að sjá honum fyrir nægi legu verkefni á hverju leikári, eins og ledikurum þess. Hér er það sem skórinin kreppir. Væri það nú ekki stærsta og bezta gjöfin til Þjóðieikhússinis á 20 ái-a afmælinu, að búa svo að fjármálum þess, að öll starf- semin geti komið að þeim not- um sem ætlazt.var til. Sé þetta fyrir hendi gæti farið fram samanbuirður í alhlilða listrænni túlkun Þjóðlei/khússiinis við önn^ ur sambærileg hus erlendis. — Okkur íslendingum hættir oft við að gera slíkan samaniburð án þess að líta á aðstæður allar hér heima. / Framfarir Okkar á sviði leik- og sönglistarm41a eru það stór- stígar é síðustu áratugum að fjárveitingar hafa dregizt aftur úr. Nú þegar breyta á reglu-' gerð um Þjóðleikhúsið er kost- ur á að bæta úr þessum göll- um, og ég er e*kki í neiinum vafa um einlægan vilja ráða- maruia þjóðaff-innar í þessu nauð synjamáli, sem alltof lenigi hef- ur beðið óleyst. Það er raunar undravert hversu miátið hefur áunníst í -ís- lenzkum. tóhíistaErnálum. — Pg, hvað óperu- og óperettustarf- semi snertir á Þjóðleikíh'úsið ski]ið miklar og verðskuldaðair þakkir fyrir sitt stóra framlag síðastliðin 20 ár. Framlag, sem hlúa ber að og autoa margfald- Iega á .næstu -árum, svo leik- húsið fái notið sín sem óperu- hús. Þióðleikhúsið hefur að mín- um dómi með sinni margþættu st'arrsemi sýnt stórhug, og stað- izí' á margan hátt eldraun síð- ustu 20 ára með sæmd. Benda má og á að þetta hefði ekki tekizt nema með þvi að hafa úrvalssta.rfsliði á að sfciþa, sem á allan hátt hefur stutt að vel- gengni þess. Um einstök verk- efiná Þjóðleikhússins, túikun þeirra, val og stjórn, má aetíð deiia hverju sinni í lýðfróálsu landi, og það hefur veiið gert óspart öll þessi ár, enda ekki tiltökumál, þar sem ekki er hægt að ætlast til að allt sé fuDkomið hjá jafn ungu leik- húsi. Hinsvegar er brýn nauð- syn að eðMlegt fjármagn fáist og skilningur ríki á þörfum okkar ágætu listamanna. Það er líka bæði hauðsynlegt og gagnliegt að hafia' um' hönd sanngjama gagnrýni þeg- ar hún á við, eins og það er jafn nauðsynlegt að meta að verðleikum allt'sem'vél er gert, og á það ekki hvað sízt við um okkar merka Þjóðlieikhús. Ég óska þjóðinní allri til hamingju með þetta unga af- mælisbairn sitt, sem vígt var til mikiUa meinning'ai-áhrifa í landi voa-u. Á 20 ára afmæli Þjóðleikhússins færi ég því þfi ósk, að þvi fylgi ávallt frami og farsæld í leik og söng, og öðrum fögrum listum, og að íslendingar megi leita þangað sannrar listtúlkunai", aukins þroska og lífsfyllingar á kom- andi tímum. — Þorsteiun Sveinssoii. m SKIPAMÁLNING G E G N VEÐR i- > V". ^ • ' :M wmmMÉ^mt A SKSPÍM¦¦-'-Á' I^OKIN gr-TTTiiii H