Alþýðublaðið - 19.10.1970, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 19.10.1970, Blaðsíða 3
Mánudagur 19. október 1970 3 Full aðild að Efnahagsbanda- laginu kemur ekki til greina fyrir ísland. En leysist Fríverzl Unarsamtökin upp vegna þess, ftff nokkur affildarríkjanna fái inngöngu í Efnahagsbandalag- ið, verða hin rikin að athuga faumgæfilega, með hverjum hætti þau geti bezt treyst við- ffcpíaliagsmuni sína. Mesta framfaraskeiðið Ai' því, sem nú hefur verið sagt, má vera ljóst, að á þeim 14 árum, sem Alþýffuflokkur- inn hefur átt aðild að ríkis- stjórn, hefur hann farið með mJög mikilvæg mál. Það er ekkl mitt að daema um það, hvernig til hefur tekizt í einstökum at riöum. Um, hitt verður ekki Öeilt, að þessi hálfur annar ára tugur hefur verið mesta fram faraskeiff í sögu þjóðarinnar. Á þessum 14 árum haía þjóff- ártekjur á jmann vaxið um 55% eða um 3,2% á ári að tneðaitali. Eignaaukning þjóð ftrinnar hefur verið' gífurleg. Nú er þjóðareignin talin nema Hm 148 milljörðum króna, en iun miffbik sjötta áratugsins befur hún veriff um það bil 70 tnilljarðar í sambærilegum krónum og áœtluð með sama hætti. Árlegur útflutningur Þ'óffarinnar er nú um 13.000 millj. króna, en var um mið- bik sjötta áratugsins 4.700 milljónir í sambærilegu.m krón um. Þá átti þjóöin óverulegan gjaideyrisvarasjóð, sem breytt ist í skuld bankanna erlendis fiður en breytt var um stefnu í efnahagsmálunum. Nú er gjaldeyrisvarasjoðurinn um 3.3Ö0 milljónir. Ýmis dæ,mi mætti nefna um þær breytingar til batnaðar, er orðið hafa á lífskjörum al- mennings á þessu tímabili. Hér skal látið nægja að geta þess, aff 1955 voru 16,3 íbúar um hverja fólksbifreið í landinu. í fyrra voru þeir 5,5. Árið 1955 voru 5.7 íbúar um hvern síma. í fyrra voru þeir 3. Um síðustu Sramót, affeins rúmlega þre,m árum eftir aff sjónvarpssend- ingar hófust, áttu íslendingar eitt sjónvarpstæki á hverja 5,8 landsmenn, enda eiga nú nær allir landsmenn þess kost að hagnýta sér útsendingar sjón- varpsins. Árið 1967 námu kaup S varanlegum húsmunum, svo sem heimilistækjum, húsgögn- Bm o. s. frv., 1305 millj. kr„ en höfðu tíu árum áður num- ið um 500 'miUj. kr á sambæri legu verðlagi. Þessar miklu framfarir í efnahags,málum hafa orffiff þrátt fyrir þaff, að ekki hefur tekizt að koma í veg fyrir, aff hér þróaðist veruleg verffbólga, eins og raunar hefur átt sér stað allar götur síðan í byrj- un síffar'i heimsstyrjaldarinn- ar. Allar ríkisstjórnir hafa reynt að stöðva snúning verð- bólguhjólsins, en engri tekizt það. Enn er verffbólgan höfuff vifffangsefni og vandámál þessa vetrar. Of snemmt er aff spá um það, hvort og þá með hvaða hætti ræðst við vanda- málið nii. Stjórnarsamstarfið Undanfarin 10 ár hefur Al- þýðuflokkurinn átt stjórnarsam starf við Sjálfstæðisflokkinn. Þetta stjórnarsamstarf er orð ið lengra en sa,mfleytt stjórn- arsamstarf flokka hefur orðið áður. Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn fcafa að vísu setið lengur saman í rík- isstjórn en 10 ár, en aldrei samfleytt. Þegar efnt var til þessa samstarfs veturinn 1959, var ekki um það teljandi ágreiningur í Alþýðluflokkn- um. Alþýðuflokknum hafði á tímabili minnihlutastjórnar sinnar tekizt að ko,ma fram mjög mikilvægri endurbót á kjördæmaskipuninni í sam- vinnu viff Sjálfstæðisflokkinn og Alþýðubandalagið, og í sam vinnu viff SjálfstæðisVftkinn og Framsóknarflokkinn tókst til bráðabirgða að leysa þann efnahagsvanda, sem rikisstjórn Her,manns Jónassonar gafst upp viff aff leysa. En augljóst var, að grípa varð til gagn- gerðra ráðstafana í efnahags- málum. Sjötta áratuginn hafði veriff mikill halli í viðskiptum þjóðarinnar við önnur Iönd. Gengisskráningin var lengst af óraunhæf og stuðzt við margbrotið kerfi útflutnings- bóta og innflutningsgjalda. Gjaldeyris -og innflutningshöft lágu eins og mara á efnahags- lífinu. í þeim viðræðum, sem fram fóru milli flokka eftir haustkosningamar 1959, kom í ljós, að Alþýffuflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn gátu komið sér saman um gagn- gera stefnubreytingu í efna- hagsmálum. Af þátttöku sinni í ríkisstjórn Hermanns Jónas- sonar hafði Alþýðuflokkurinn sannfærzt um, uð sú stefna, -.,jí.-ís"Kíi*!-3:.*?jsifií*. sem þá var fylgt, stefna óraun- ' hæfs gengis, útflutnisigsbóía og innflutningsgjalda og gjald eyris- og innflutningshafta, gaf ekki góða raun. Þess vegna reyndist Alþýðuflokkurinn fús til Þess að taka þátt í því að anóta gerólíka stefnu, stefnu réttrar gengisskráningar, og frjálsræffís í framleiffslu og viffskiptum samfara því, að stefnunni í bankamálum og fjármálum ríkisins væri beitt til þess að auka framleiffslu og framleiðni. En jafnframt lagði Alþýffuflokkurinn áherzlu á sérstakar ráðstafanir á nokkr um sviffum. Hann lagði áherzlu á aukningu bóta almannatrygg inganna, hann lagði áherzlu á aúknar húsbyggingar, hann lagði áherzlu á framkvæmdir Gylfi Þ. Gfslason og nýjungar í skólamálum og hann lagði áherzlu á lækkaða skatta á venjulegar launatekj- ur. Um öll Þessi atriði náðist sa,mkomulag við Sjálfstæðis- flokkinn. Ég er ekki í nokkrum vafa, um, að dómur sögunnar verð- ur sá ,að stefna sú, sem fylgt hefur verið í efnahagsmálum á liðnum áratug, er réttari og betri en sú stefna, sem fylgt hafði verið í aðalatriðum þrjá áratugina á undan. Og dóm- ur sögunnar verður líka áreið- anlega sá, að á þeim sviðum, þar sem Alþýðuflokkurinn hef- ur fariff meff stjórn mála, hafi orffið mikið ágengt. Kosningar Stjórnarflokkarnir hafa hald ið meirihluta sínum í tvennum kosningum og hafa haldið á- fram aff stjórna saman, þar eff þjóffin hefur sýnt þeim traust. í síffustu Alþingiskosninguim. áffur en stjórnarsamstarf Al- þýðuflokksins og Sjálfstæðis- flokksins hófst, haustkosning- unum 1959, hlaut Alþýðuflokk urinn 15,2% atkvæða, en hafði í sumarkosningunum fengiff 12,5%. í síðustu Alþingiskosn ingum, kosningunum 1967, hlaut Alþýffuflokkurinn 15,7% greiddra atkvæffa, og hafði þannig styrkt affstððu sína í tveggja kjörtímabila stjórnar- samstarfi við Sjálfstæðisflokk- inn. Þetta kjörtímabil, sem nú er að líffa, hefur verið tí.uiabil mestu efnahagserfiðleika, sem yfir íslendinga hafa duniff á ölduMij)< í ^yarsta skip^ lam langt skeiff var hér alvarlegt atvinnuleysi, og rauntekjur launþega minnkuffu verulega. Þetta hlaut aff valda Alþýðu- fiokknum sérstaklega jiokkr- um ér'fiðleikum, og ekki væri ósennilegt, að slíkir efnahags- erfiðleikar yrðu nokkurt vatn á myllu stjórnarandstöffunnar. Mjög óvarlegt væri þó aff draga ahnennar ályktanir u,m stöðu og styrk flokkanna af niffurstöffum bæjar- og sveitar stjórnarkosninganna í vor. í bæjar- og sveitarstjórnarkosn ingum geta sérstök atriði haft áhrif sem ekki skipta máli í landsmálabaráttunni og Alþing iskosningum, og á þetta ekki hvað sízt við hér í Reykjavík, þar sem ávallt hefur verlð mik ill munur á fylgi sérstaklega Sjálfstæðisflokksins og Alþýffu flokks í borgarstjórnarkosning- ujn og Alþingiskosningum. Nauffsynlegt er samt að gera sér grein fyrir því, að atvinnu leysið og efnahagserfiðleikarn ir á árunum 1967 og 68 geta hafa haft skaðvænleg áhrif á fylgi Alþýðuflokksins og að nú er kominn til skjalanna1 fimmti stjórnmálaflbkkurinn. sem tekur sér stöffu mjög ná- - Iægt Alþýðuflokknum á stjórn- málasviðinu og höfðar til" jtnanna, sem styðja A tjýðu- [ flokkinn effa ættu aff geta stutt hann. Af þessum ástæff- - um verður Alþýffvíflokkurimr; sannarlega aff haltía vöku sinni. : Verkefni framtíðarinnar Auðvitaff getur enginn umí það sagt, hver verða úrslit# ' næstu Alþíngiskosningá'. Ég tel- Alþýðuflokkinn eiga að ganga, til þessara kosninga með al-* gjörlega frjálsar hendur varð; andi þaff, hver afstað'a hans( verður eftir kosningarhar, al-- gjörlega óbundinn varffandi, þaff, hvort hann yfirleitt vill eiga affild að ríkisstjórn áfram og þá með hverjum liaim kysi aff vintta eða hyort hann kýs að vera í stjórnarandstöðu, AI- þýðuflokkurinn hefur nú veriff lengi- í stjórn og unniff meff þrem flokkum. Ég hika ekki viff að segja, að hann hafi ko,mið mörgu og íniklu til leið'- ar og getiverið stoltur af ár- angri starfa sinna. En þaff er auð'vitað ekkert náttúrulögmál, aff stjórnmálaflokkur skuli vera í ríkisstiórn. Og þaff er auðvitað heldur ekkert né.tt- úrulögmál, að flokkur skuli ávallt vinna meff þessum, en ekki hinum. Alþýðuflokliurinn hefur veriff, er og ætlar sér alltaf að verða flokkur ís-^ lenzkra launþega, flokkur, sem hefur það að' markmiði, að: koma simám saman á þjóðfélagi jafnaðarstefnunnar á íslaiitíj. Hvort hann er í sUórn eða stjórnarandstöffu á að fara eft-. ir því, hvort hann getur betur þjónað málstaff launþeganna í stjórii effa .stjórnarandstöðu,,) hvort hann getur betur komiff málefnum jafnaffarstefnunnar, áleiffis í stjórn effa stjórnar-i andstöffu. Þannig hefur Ali þýffiiflokkurinn heeðsð sér,; Þannig á hann aff hesffa sér. Og þannig mun hann hegffa sér eftir næstu kosningar. | Þetta 33. flokksþinp Alþýffu- flokksins / hef|ir mikilvæguj1 hlutverki aff gegna í þágu Al- þýffuflokksins. Á næsta sumr"; muhú fara fram. Alþingiskosn ingar. Flokkurinn á aff ,móta skýra og ákveffna stefnu og kynna hana kjosendum. Þac" Framh. á bls. 11 I' !

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.