Vísir - 01.10.1971, Blaðsíða 7

Vísir - 01.10.1971, Blaðsíða 7
V í S I R . Föstudagur 1. október 1071. cTWenningarmál Ölafur Jónsson skrifar um bókmenntin Fljótt fljótt sagði fuglinn í Danm'órku: Að rúma allan heiminn JPljöa fijótt sagöi fuglinn, skáldsaga Thors Vilh jálms sonar, kom eins og kunnugt er út í danskri þýðingu í vor, og hefur bókin fengið mjög vinsam legar móttökur og umsagnir í dönskum blöftum. Maöur vildi gjarnan lesa meira eftir þennan skrýtna íslending, segir t a. m. Marie-Iouise Paludan f Ber- lingske Aftenavis, og aðrir gagnrýnendur taka í sama streng: hafa hókina til marks um áhugaverðan en ókunnan rit höfund og bókmenntir sem lítt eru þekktar í Danmörku eins og annars staðar á Norðurlöndum. TFjannig víkur Preben Meulen- gracht, sem var sendikenn- ari við Háiskóla ísilands um nokkUBra ára skeið, að því hve ísienzkar bðkmenntir yngri en taxness séu ökunnir í Danmörfcu í rátdómi sínum í Morgenavisen Jjsllands-Posten, 14da apríl. Það Jííáð sem þýtt hefur verið, seg- ír ihann hefur valizt af tilviljun, éea. smekks eða þekkingar á því sem máli skiptir í íslenzkum samtíðarbókmenntum. Það sæt- ir því tíöindum að Fljótt íljótt sagði fuglinn skuii vera komin tít á dönstou, eitt helzta sfcáld- rit í íslenzkum bákmenntum síð wstm ára og fyrsta skáldsagan sem máli skiptir eftir íslenzka höfund af yngri kynslóð sem aðgengilegur verður dönskum lesendum . . Ásamt seinni skáld sögu Thors Vilhjálmssonar, Ópi bjöliunnar, er Fljótt fljótt sagði fuglinn nýmæli í fslenzk- um og trúlega einnig norræn- um samtíöarbókmenntum. Thor Vilhjálmsson er frábrugð 'lnri íslenzkum höfundum fyrir það að hann fæst ekki við ís- lenzk efni sér í lagi, segir Preb- en Meulengracht ennfremur. Verk hans eru alþjóðleg í öllu sínu sniði. Sögusviðið er Suður- Evrópa, eintoum ítalía, að því leyti sem myndstraumur þeirra verður staðsettur. Og maðurinn sem bók hans fjallar um er eirð- arlaus evrópumaöur, bráð og ^iðimaður I senn... I bókinni .r ekfci fyrir að fara samhengi tíma, rúms né samfelldrar per- sónusköpunar, hún lýsir sundr- uöu vitundarlífi, athugunum og athöfnum. En öfugt við ýmsar aðrar bókmenntir sem rjúfa hefðbundinn epískan ramma er innra samhengi í bókinni, mynzt ur hugmynda sem teknar eru upp í nýrri og nýrri mvnd, fá nýjan og dýpri hljóm i mynd- flaumi verksins. Sjóngáfa höf- undar auðkennir verk hans, bæði eiginlegt myndmál og hinn sam- fellda sjónræna skoðunarhátt sem einatt minnir á kvikmynda- list. Myndirnar bera þessa bók uppi og tengja skaut hennar sam ?.n, myndmálið er iff verksins. f Tm þýðingu Alf Grostöls segir Preben Meulengracht m. a. að ekki sé vitað hvort hann hafi stuðzt við sænska þýðingu verks ins sem gerð hafi verið fyrir dómnefnd , Norðurlandaráðs I fyrra, en þýðingin sé gerð af mikiMi kunnáttu á íslenzku máli, vandað handverk, þótt engin von sé til að henni auðnist málfars- legir yfirburöir frumtextans. Thor Vilhjáknsson hefur ti'l að bera dæmalausa ímyndun í máli málfar hans auðkennist af þrótti og spennu sem þýðingunni tekst ekki nema sjaldan, og sjálfsagt er líka torvelt að endurskapa á dönsku. Vmsir gagnrýnendur vfkja að því að Fljótt fljótt sagði fugl inn hafi verið lögð fram af íslands hálfu til bókmenntaverö launa Norðurlandaráðs og þykir verkið vel til fundin verðlauna- bók. ThorkMd Hansen fékk verð- launin í fyrra, — en við fengum þessa bók þýdda fyrir vikiö, og það skiptir í svip mestu máli, segir t. a. m. Biarne Nielsen í Aaiborg Stiftstidende 31sta júlí.. Eins og ýnisum lesendum hér heima þykir lika sumum gagn- rýnendum bókin óaðgengileg og örðug afiestrar. 1 máli og stíl á þessi bök skuld að gjalda mestu höfundum samtíðarinnar, Camus og Joyce, segir Bjarne Nieisen. Hún er örðug aflestrar, óskiljan leg sumstaðar og gengur stund- um fram af manni, en hún er aldrei leiðinleg. Maður kemst ekki hjá henni. Hún er, eins og Ulysses, bók sem aldrei veröur lokið. Þessi saga er stór í sniðum, setur sér tröliaukin markmið, . segir John Carlsen í Aarhus Stiftstidende 15da apríl. Þar er ölium sköpuðum hlutum stefnt saman, draumum og veruleik, fortíð og samtíð, táknum og raun veruiegum hiutum, ástum og stjórnmálum, ofbeldi og uppJ lausn æskunnar, Róm og Cali- guia, biblíunni, Eliot og Shake- speare .. . Sagan er f jarska þung í vöfum, virðist ekki leidd tii lykta, vegna metnaðar síns að rúma alla hluti. En hafi maður tíma og þoHnmæði til að fást við hana hefur bókin sitthvað aö segja sem máli skiptir um líf okkar allra, umheiminn og leit mannsins að sjálfum sér í heim- inum. Hvað er draumur og hvað veruleiki, hvar er ég og hvað er til? Um þetta snúast hin f jöl- breyttu stef verksins. Tjegar rætt er um nýjar ís- lenzkar bókmenntir er nafn Thors Vilhjálmssonar næstum hið eina sem fyrir manni verður, segir Ole Storm í Politiken 26ta júlí. Hann er heimshornamaöur sem skýtur upp kolli hvarvetna . Evrópu að safna sér reynslu, hnyttinn ræöumaður á mann- fundum, fuliur af þversögnum, tjáir lífsskoðun þar sem skrýti- legir duttlungar og skynsemi fara saman. Hann er engum Mk ur. Það er bók hans ekki heldur. Þar er furðulegum draumsýnum aukið í alveg raunsæjar lýsingar landslags og borga. Höfundinum lætur mætavel að lýsa þvf sem hann hefur séð, og hann not- færir sér í skáldskap menningar söguleg og sér í lagi söguleg efni, sameiginlegt menningar- góss .. . Bfniviður hans er fýrst og fremst listrænn og bók- menntalegur. en hann er líka fjarska vel að sér um allt sem fram fer á meginlandinu. í Amsterdam, París og ítalíu. Hann tjáir lifssýn sína á sérlega þróttmikinn hátt, knúinn áfram af eirðarleysi sem kímni mildar og ánægjan að leika sér að orð- um... T Aftenposten birtist 31sta ágúst viðtal við Thor VH- hjálmsson í tilefni af hinni dönsku útgáfu á Fljótt fljótt sagði fuglinn þar sem m. a. er rætt um norræna bókmennta- tízku um þessar mundir, pólitisk ar bókmenntir og heimildaskáld- skap: ímyndunaraflið liggur undir ofsókn á Norðurlöndum, segir Thor m. a. i viðtalinu. En viljum við skapa betri heim þurfum við .. öllu okkar ímyndunarafii að halda. Á Norðurlöndum tala menn um bókmenntir í forn- fálegum glósum um þessar ' mundir. Svokallaðir róttaskir höfundar virðast halda að þeir þurfi að gera sig að einfeldning um til að tala til venjulegs fólks — sem er í senn gróft vanmat á og móðgun við lesendur þeirra . .. Heimildum er haldið að fðlki á kostnað þess eigin ímyndunar og sköpunargáfu. Þaö er algeng bábilja á Norð- urlöndum um þessar mundir að sköpunargáfu skuli haldið niðri, listamaðurinn gerður að sendli í pólitískri heimildasöfnun .. . Þetta er tækifaeri hinna hæfi- leikasnauðu höfunda — en á skáldin vilja menn ekki hlusta. íslenzkur höfundur, sem skrif ar um annað en íslenzk efni vekur furðu á Norðurlöndum, segir hann ennfremur. Þar þykj ast menn sjálfir geta skrifað um Evrópu, þurfa ekki á íslenzk- um höfundum aö halda til þess, þeir geti haldið sig að íslenzk- um efnum, innan íslenzkrar frá sagnarhefðar. Og vegna málsins eiga íslenzkir höfundar örðugt um áð koma verkum sínum á framfæri. t Noregi er t. d. hverf andi áhugi á íslenzkum nútíma bókmenntum, — en það kann að vera því að kenna að þeir sem til eru settir af opinberri hálfu að sjá um menningarsamband landanna hafa ekki hugmynd um hvað er aö gerast í íslenzkum skáldskap. Thor Vilhjálmsson Stefán Edelstein skrífar um tónlist: NOG AD BlTA OG BRENNA Tnónlistarlíf hefst óvenju seint i haust. september liðinn án þess að bólaði á hljómleika- haldi. • Björn Ólafsson og Árni Kristjánsson rufu loks þögnina á tónleikum Tónlistarfélagsins á þriðjudagskvöld. VHðkvæm sónata, K526 eftir Mozart var fyrst á dagskrá og var ferskur blær yfir fyrsta kafla, molto allegro, ágætur i samspili og túlkun. Skáldleg innlifun og angurværð í tóni einkenndi andante-kaflann sem tókst sérlega vel hjá lista- mönnunum. ¦ Lokaspretturinn, presto-kaflinn, varð svolítið ó- rólegur og komust ekki öll smá- atriöi til skila eins og skyldi. Systur i Garðshorni, æsku- verk fyrir fiðlu og p'ianó eftir Jón Nordal, myndaði skemmti- lega andstæðu við Mozart. Þetta er glettulegt verk, ívafið kontrapunktiskum fínheitum og lætur vel í eyrum, enda var það ágætlega flutt. Beethoven rak lestina. c-moll sónata op. 30, nr. 2, dramatfskt verk og erfitt í flutningi, Maður verður að hafa sig allan við til að missa ekki af snilldaíbrögð- um tónskáldsins í sEkrj fyllingu sem þau dynja yfir. Hiö stutta en stórsnjalla scherzo er eitt bezta dæmið. Hér höfðu allir, bæði listamennirnir og áheyr- endur, nóg að bíta og brenna. Tjað lofar góðu að þessir tón- leikar voru haldnir kl. 8.30 að kveldi, en ekki í kvöldverðar- tíma eða síðdegis á laugardegi eins og undanfarin ár. Vona ég að Tónlistarfélagið geri þessa nýbreytni að föstum sið enda betri tónleikastemning með þeim hætti en ella. Einhvern tíma byrjaði einnig sá góð; siður að rita eilttið í tónleikaskrána um verk þau sem flutt eru, <ig er ég viss um að vel yrði þegið ef honum vær[ haldið áfra'm. Þá væri skemmtilegt að fa yfirlit yfir tónleika á komandi vetri nokkurs konar vetrardagskrá t höfuðdráttum. Mönnum leikur forvitni á að vita hverju þeit megi eiga von á, verkefnavali hver verði þáttur innlendra tón listarmanna á mOts við erlenda o. s. frv. — hvað viö taki efti- upptakt IiMi«isiní5.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.