Tíminn - 17.05.1966, Blaðsíða 5

ÞREÐJUDAGUR 17. maí 1966
Otgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Framkvæmdastjóri: Kristján Benediktsson Ritstjórar: Þórarinn
Þórarinsson (áb) Andrés Kristjánsson. Jón Helgason og indriði
G. Þorsteinsson Fulltrúi ritstjórnar- Tómas Karlsson Aug-
lýsingastj. Steingrimur Gíslason Ritstl.skrifstofur > Eddu
húsinu, slmar 18300—18305 Skrifstofur Bankastræti 7 Af-
greiðslusími 12323 Auglýsingasimi 19523 Aðrai skrifstofur,
simi 18300 Askriftargjald kr 95.00 á man Innanlands — t
lausasölu kr. 5.00 eint. — Prentsmiðjan EDDA b.f
Þögnín mikla
Blöð Sjálfstæðisflokksins hafa verið full af lofi og
skrumi um stjórn Geirs Hallgrímssonar á Reykjavíkur-
borg undanfarin sex ár. Þó hafa þau þagað vandlega um
þann þátt borgarmáianna, sem mestu máh skiptir, sjálfa
íjármálastjórnina. Þau hafa einkum hampað því, að ýms-
ar framkvæmdir hafi verið meiri síðan Geir tók við
borgarstjórninni af Gunnari Thoroddsen. En þau hafa
forðazt að minnast á það einu orði, hvort fjármálastjórn-
in hafi batnað.
Þetta er skiljanleg þögn. Hér hefur nefnilega stefnt
óðfluga í öfuga átt. Sukkið og óhófseyðslan hafa aukizt
meira en nokkru sinni fyrr. Það er rétt, að vissar fram-
kvæmdir, eins og gatnagerð, hafa aukizt nokkuð. En á-
lögurnar hafa aukizt margfalt meira.
Síðasta borgarstjórnarár Gunnars Thoroddsen, árið
1959, námu tekjur borgarsjóðs, eða álögurnar, sem
voru lagðar á borgarbúa, 270 millj. kr. í fjárhagsáætlun
borgarinnar fyrir þetta ár, eru þær áætlaðar 840 millj.
kr. Álögurnar hafa með öðrum orðum meira en þrefald-
azt þau. sex ár, sem Geir hefur verið borgarstjóri. Meðal
þeirra álaga, sem hafa þrefaldazt, eru útsvörin 'og fast-
eignagjöldin.
Þessi gífurlega hækkun álaganna verður hvergi nærri
skýrð með auknum framkvæmdum, stækkun borgarinn-
ar eða auknum rekstrarkostnaði af völdum verðbólg-
unnar. Þrátt fyrir þetta allt samanlagt, hefðu álögurn-
ar ekki þurft að hækka svona gífurlega, ef hagsýni og
sparnaðar hefði verið gætt. Geir Hallgrímsson hefur
reynzt sízt traustari á svellinu í glímunni við sukkið og
eyðsluna en Gunnar Thoroddsen var. Þar hefur hann
bognað alveg eins og Gunnar fyrir venjunni, sem lang-
varandi stjórn Sjálfstæðisflokksins á Reykjavík er búin
að hefðbinda.
Þess vegna þegja íhaldsblöðin um það, sem mestu
máli skiptir í borgarmálunum, fjárstjórnina. Þau vita, að
á því sviði er málstaður íhaldsmeirihlutans óverjandi.
En þó íhaldsblöðin gleymi þessu, eiga kjósendurnir
ekki að gera það. Þeir eiga einmitt að láta höfuðmál eins
og fjármálastjórnina ráða afstöðu sinni á sunnudaginn
kemur. Hin mikla þögn íhaldsblaðanna um fjármála-
stjórnina er góður leiðarvísir við kjörborðið.
Eða vilja menn láta sukkið og eyðsluna, sem skapazt
hefur vegna langvarandi stjórnar Sjálfstæðisflokksins
á Reykjavíkurborg, halda áfram?
Smjörlækkunin
Bændur hafa nú tekið það ráð að leggja sérstakt inn-
vigtunargjald á mjólk, sem er afhent mjólkurbúum. og
nota það til verðlækkunar á smjöri innanlands. Samkv.
þessu lækkar verðið á smjöri fyrst um sinn úr kr. 103,30
í kr. 65,00 hvert kg.
Tilgangurinn með þessu er að reyna að auka smjör-
söluna innanlands og leysa þannig að einhverju leyti
það vandamál, sem söfnun smjörbirgðanna er.
Með innvigtunargjaldinu taka bændur raunverulega
á sig verðlækkunina á smjörinu. Bændur sýna þannig
raunsæi og manndóm, sem vert er að viðurkenna.
Fyrir neytendur er það mikils vert, að smjörið skuli
þannig stórlækkað á sama tíma og allt annað er hækkað
eins og t.d. fiskverðið. Vonandi sýna neytendur í verki,
að þeir kunna að meta þetta og auka smjörkaupin.
TÍM8NN
5
Atvinnutækin skila beztum arði,
ef valinn maður er í hverju rúmi
Ræða Páls Guðmundssonar, skipstjóra, á há-
tíð sjómannadagsins í Reykjavík
Páll Guðmundsson flytur ræðu sína
Góðir tilheyrendur!
í dag halda sjómenn sinn há
tíðisdag, þótt margir séu fjar-
verandi, vegna starfa sinna,
bæði á fiski- og verzlunarskip-
um. Síðastliðið ár var gjöfult,
meiri afli barst á land en
nokkru sinni fyrr í sögu þjóð
arinnar og markaðsverð erlend
is var okkur mjög hagstætt.
Þrátt fyrir þetta góðæri, hafa
aldrei verið meiri örðugleikar
á að manna skipaflotann en á
síðastliðinni 'vertíð, og er ekki
annað fyrirsjáanlegt en bmda
verði stóran hluta fiskiskipa
okkar með sama áframhaldi.
Þrátt fyrir mikinn afla er svo
komið, ag tekjur sjómanna eru
sízt meiri en viða er hægr að
fá í landi, ef frá eru dregin
nokkur aflahæstu síldarskipin
með ævintýralegt aflamagn
Fiskverð hefur ekki fylgzt
með í dýrtíðarkapphlaupinu,
en afkoma útgerðar og sjó-
manna byggzt á síauknu afla-
magni. Að vísu hefur aflam^gn
aukizt með tilkomu stærri og
fullkomnari fiskiskipa. En ailt
hefur sín takmörk, og nú er
flestum ljóst, að ekki verður
lengur byggt á auknu afla-
magni, þar sem vitað er,. að
fiskstofninn er fullnýttur og
hætta er á, að sums staðar só
um ofveiði að ræða. Fiskur,
sem borizt hefur til Faxaflóa-
hafna á þeirri vertíð, sem nú
er að ljúka, mun vera í verri
gæðaflokki en undanfarin ár
og stafar það mikið af slæmri
veðráttu, lengri sókn á miðin
en áður, ofnotkun veiðarfæra
og ekki sízt af þeirri ástæðu,
hve margir netabátar voru illa
mannaðir. Allt virkar þetta á
hráefnisverðið, sem var allt.of
lágt fyrir. Ef við lítum á þró
un síðustu aia og berum sam-
an fiskverð og rekstrarkostnað
hjá stórri fiskverkunarstöð á
árunum 1962—64 kemur í ljós
að á sama tíma og fiskverð til
sjómanna hækkaði um 14%
hækkaði skrifstofukostnaður
fyrirtækisins um 58%. Við
það bættist, að umsetning
verkunarstöðvarinnar var
minni árið 1964 en 1962 svo
hækkun skrifstofukostnaðar á
kíló er meiri en þessi prósent-
tala sýnir. Við eigum niörg og
fullkomin frystihús og fisk-
verkunars.töðvar, sem byggð
hafa verið tii að taka á móti
miklum afla og nýta hann á
sem beztan hátt. En vegna allt
of lágs fiskverðs hafa litlar og
óhentugar fiskverkunarstöðvar
sprottið upp eins og gornúlur
á haug og eru nú reknar í bíl
skúrum og öðru óhentugu hús
næði um allar járðir. Fið sunn
anverðan Faxaflóa munu uú
vera reknar yfir 100 fiskverk
unarstöðvar, stórar og smáar
eða litju færri. en bátarnir sem
gerðir eru út á þessu svæði.
En óhætt er að fullyrða að 5
til 10 stærstu verkunarst íðv
arnar hefðu getað unnig allan
aflann. sem komið Iiafur þar
á land. Hvernig er hægt að
búast við, að afkoma vinnslu-
stöðvar, sem kostað hef ir 40
—50 milljónir króna og við það
sniðin að vinna úr miklu afla-
magni geti byggt á rekstr: eir.s
til tveggja báta. Þar dygði
ekki þótt útgerð og siómenn
gæfu aflann. Sama vandamal-
ið er með síldarbræðsiuna.
Vegna lágs síldarverðs til út-
gerðarmanna og sjómanna og
mikils gróða síldarverksniðj-
anna, vilja nu margir bygg.ia
nýjar' verksmiðjur til að ná í
gróðann, og mun hafa verið
sótt um leyfi til að byggja sild
arbræðslur fyrir a fimmta
hundrað milljónir króna á
þessu ári, auk endurbóta eldri
verksmiðja. Ætti öllum a3
vera ljóst, að hér er ekkeit
hóf á. Ef síldveiði minnlcar og
á saima tírna ætti sér stað
stórfelld fjárfesting í nýjum
verksmiðjubyggingum, Kæ.mi
það har-t niður á síldarverðimi
og yrði jafnframt mjög óhag
kvæm ráðstöfun fjármuna fyr-
ir þjóðina í heild. Toppnum
í síldveiðum á að mæta tneð
auknu þróarrými óg tlutn-
ingi á sild til þeirra hafr.a
sem hafa fullmannaða;- sílda’.
bræðslur, en vantar hráefní.
Gera verður ráð fyrir því, afa
á næstu árum hljóti aflamagn
til bræðslu ag fara minnkandi
en allt kapp verður að leggja
á nýtingu síldar til manneldi-
og fá á þann hátt sem mest
verðmæti úr aflanum, hvort
sem það verður gert með hraí'
frystingu um borð í skipiun-
um sjálfipn eða á annan veg.
Við verðum að kynna okkur
nýjustu og beztu aðferðir sem
Vestur-Þjóðverjar og fleiri
beita nú til flokkunar og fryst
ingar á síld og öðrum fiski Þá
hafa og orðið miklar framfarir
í pækilfrystingu hjá þeim sem
þá aðferð nota Tel ég eði'iegt
að þag opinbera styrki menr>
til tilrauna með að ná sem
beztri nýtingu á aflanum, því
að ekkert er líklegra til að
skila auknum arði í þjóðarbú-
ið. Hitt er auðséð, að síhcekk-
andi skrifstofukostnaður í
landi og stóraukin fjárfesting
til að örva framleiðslu ódýrs
og lélegs hráefnis, stefnir : öf-
uga átt.
Sjómönnum er Ijóst,
hve hættuleg stöðugleika skips
ins er mikil yfirbygging. Eins
þurfa stjórnendur þjóðarskút-
unnar að gera sér grein fyrir
því, að ekki má hlaða svo
miklu á sjávarútveginn, að
hann riði til falls. f stað þess
að fjölga litlum og óhagkvæm
um fiskvinnslustöðvum í sífellu
meðan aðrar stærri og betri
eru ekld hálfnýttar í stað þess
að styrkja úr ríkissjóði fram-
leiðslu á lélegri skreið, ætti að
leggja allt kapp á að hækka
stórlega verðið á góðu hráefni
og fullvinna sem mest aí afl-
anum, gera úr honum verðmæta
fyrsta flokks útflutningsvöru.
Mikið hefur verig rætt um
erfiðleika togaranna að undan
förnu. Telja sumir, að leysa
mætti vanda þeirra með þvi að
opna fyrir þeim stærri svæði
innan landhelginnar en nú er.
Ekki hef ég trú á, að í þvf sé
lausnin fólgin. Fiskimið, sem
þegar eru fullnýtt og meira en
það, þola ekki aukna ásókn.
Væri eðlilegra að loka vissum
hrygningar- og uppeldisstöðv-
um innan landhelginnar fyrir
öllum veiðarfærum nema hand
færum og línu yfir aðaihrygn-
ingartímann. Erfiðleika togara
útgerðarinnar verður að leysa
með endurnýjun togaraflotans.
Byggja þarf ný skip, sem geta
orðið hagkvæmari í rekstri og
henta betur aðstæðum í dag.
Togararnir okkar eru orðnir
gamlir og úr sér gengnir, enda
brúnir að skila miklum verð-
mætum í þjóðarbúið. Jafn-
framt þarf ag vinna að því með
öllum tiltækum ráðum, að ís-
lendingar öðlist umráðarétt yf
ir landgrunninu ölju, til þess
að þeir geti hagnýtt fiskimiðin
á sem beztan og skynsamleg-
astan hátt, sótt þangað allan
þann afla, sem fiskstofnarnir
þola, en verndað þá fyrir rán-
yrkju og ofveiði.
Við verðum að gera okkur |
Framhald á bls. 15 *