Tíminn - 09.07.1966, Blaðsíða 8

Tíminn - 09.07.1966, Blaðsíða 8
8 TÍMBNN LAUGARDAGUR 9. júlí 1966 Olíustöðin á Seyðisfirði „Hagræðingar" fjárfesting Olíuverzlunar íslands Vegna blaðajregna um olíustöð Oífrverzlunar íslands h.f. og grein ar Önundar Ásgeirssonar í Morgunblaðinu 6. júlí s. 1. er óhjá kvæmilegt að gera opinber lega nánari grein fyrir máli þessu: Snemma í marzmánuði 1965 fréttum vér, að Olíuverzlun ís- lands h.f. hefði boðið út smíði á 15.000 m3 gasolíugeymi á Seyðis firði og áttu bjóðendur að skila tilboðum 12. marz 1965. Við nán ari eftirgrennslan kom í ljós, að félagið haíði hafið undirbúning að þessari framkvæmd á árinu 1964 og m.a. falazt eftir lóð undir geym inn hjá Síldarverksmiðjum ríkis- ins í des. 1964. Með því að geym' ír þessi átti að rúma hér um bil árs sölu Olíuverzlunar íslands h.f. á Austfjarðasvæðinu, var þegar ljóst, að notfeun hans sem inn- flutningsgeymis var miðuð við, að öll olíufélögin legðu upp olíu til dreifingar áAustf. á þennan geymi Þrátt fyrir þetta, og þó að olíufél. öll hefðu allt frá því að olíukaup hófust frá Rússlandi flutt inn sam an olíu þaðan, hafði mál þetta ver ið undirbúið af Olíuverzlun ís lands h.f. án þesss að hin félögin væru Iátin um það vita, fyrr en því varð ekki lengur leynt, og ákveðin hafði verið staðsetning geymis, stærð hans og fyrirkomu lag allt. Ljóst var að með þessari aðferð átti að ná tveim aðalmark miðum: 1. Aukinni sö'lu með því að stofna til framkvæmda, sem færðu tekjur af innfiutn ingnum frá Reykjavik lil Austfjarða og væru líklegar til vinsælda á því svæ?lv 2. Fá stofnkostnað geymisins greiddan úr verðjófnunar- sjóði með skatti á gasolíu- sölu allra félaganna Eftir að nokkrir fundir höíðu ;verið haldnir mill' olíufélaíanna. i um þetta mál bauð Olíuverzlun ís- llands h.f. að því er vér teljum að 'tilhlutan Viðskiptaráðuneytis- ins, hinum tveimur oliufélögun !um að gerast meðeigendur að jgeyminum. Þessu var hafnað af eftirgreindum ástæðum: 1 Oííuhreinsunarstöð verð- ur vafalaust byggð við Faxa flóa innan fárra ára.Ef fram leiðstó þeirrar stöðvar full- ¦ nægir^ gasolíuþö'rf landsins, og raunar þótt svo væri ekki myndu innflutningsstöðv- ar úti um landið koma að litlum notum sem slíkar. 2. Hin mikla olíusala á Aust fjörðum byggist, að stór um hluta á hverfulum síld- arafla. 3. 11 þús tonna olíuskip eru nær ófáanleg á frjálsum markaði. Rússnesku sfeipin af þeirri stærð eru öll göm ul. Geymarými á Seyðis- firði yrði því fljótlega að auka, um ca. 10.000 m3, ef taka ætti á móti heilum förmum. 4. Hagkvæmi stöðvarinnar án tillits til framangreindra, atriða, (1-^3), var vé- fengd i greinargerð til Viðskiptaráðuneytisins dag sett 19. marz 1965. 5. Undirrituð olíufélög gátu engu ráðið um stærð eða staðsetningu geymisins. Stærð geymisins var mjög illa valin. Hægt er að leggja fram verksamningu um byggingu geyma á árinu 1964, og á þessu sumri, sem sýna, að hægt er að byggja sama geymarými og byggt var á Seyðisfirði veru lega ódýrar en raun varð á þar, ef valin væri neppi leg geymastærð. Upphafleg lóð fyrir geyminn var svo lítil, að ekki var hægt að fullnægja öryggisreglum, brunavarna eftirlitsins, enda því haldið fram. að öryggisráðstafanir væru óþarfar. Gagnstætt því, sem aðrir gera, var geymir inn byggður án þess að leyíi væru fengin frá skipulags og brunayfirvöldunum. Eft- ir að geymirinn var byggð ur og ljóst var, að ekki yrði leyft að setja á hann oiíu, nema samþykki brunavarna eftirlits kæmi til, var keypt næsta lóð ásamt gömlu frystihúsi, er þar stóð, og frystihúsið jafnað við jörðu. Þá hafði loks fengizt nægi legt landrými fyrir olíu- stöðina til þess að fullnapgt væri lágmarks kröfum um . öryggi. ":;:r:::í-:-:nnrí: Með hliðsjón af framangreindu telja undirrítuð olíufélög umrædd an olíugeymi á Seyðisfirði þeim algeriega óviðkomandi og notk- un geymisins sérmá] Olíuverzlun- ar íslands h.f. ; Varðandi greiðslu á „geyma- 'leigu" úr Verðjöfnunarsjóði til Olíuverzlunar íslands h.f. er rétt jað benda á, að olíufélögin hafa á undanförnum árum byggt birgðageyma við hafnir landsins, ¦fyrir tugi milljóna. Við hverja, nýja birgðastöð hefur spar azt flutningskostnaður. Olíufé- lögin hafa þó aldrei fyrr farið fram á að Verðjöfnunarsjóð ur greiddi þessar framkvæmdir. Rétt er að gera nokkra frekari grein fyrir framangreind- um staðreyndum og þá sérstak lega hagkvæmi stöðvarinnar, sem Önundur Ásgeirsson nefnir „Hagræðingarfjárfestingu." í bréfi til viðskiptamálaráð- herra, dags. 8. marz 1965 áætlaði Olíuverzlun fslands h.f. kostnað við byggingu oliustöðvarinnar kr. 10.000.000.00 Nú mun hins vegar stofnkostnaður orðinn hátt á 14. milljón króna. Er þá eftir að byggja bryggju, afgreiðsluhús og varnargarða. Ekki er því ólíklegt, að olíustöðin komi til að að kosta um kr. 16.000.000.00, þegar öllum framkvæmdum er lokið. Með hlið sjón af reynslu olíufélaganna, af rekstri olíustöðva, ætti að vera hægt að áætla kostnað vegna nýrr ar innflutmngshafnar á Seyðis- firði svo ekki skakki verulegum fjárhæðum: 1 Vextir af stofnfé kr 1.600.000.- 2. 10% afskrift — 1.600.000.- 3. Laun — 600,000,- 4 Ýmis rekstrargjöld og viðhald — 500.000,- 5. Upp- og útskipun kr. 10.00 pr. tn. - - 400.000- 6 Aufein vaxtabyrði vegna birgða — - 800.000.- Kr. 5.500.000.- Hér er miðað við vexti, af stofn fé fyrsta ár, en á móti lækkun á vöxtum, kemur hækkun á launum viðhaldi og ýmsum rekstrarfjöld- um, sem auðvitað hækka ár. frá ári Fyrning er reiknuð 10% eins og Olíuverzlun íslands h.f. gerði í bréfi til viðskiptamálaráðherra, 8. marz 1965, þótt fyrning birgða geyma sé almennt reiknuð aðeins 4%. Til þess að hægt sé að kalla framkvæmd þessa hagræðingar fjárfestingu, verður árlegur, sparnaður á flutningsfjöldum að | nema til nokkurra muna hærri I upphæð en ofangreindri fjárhæð. jEf miðað er við tölur Önundar ! Ásgeirssonar kemur upphæðin þannig fram: Núverandi flutningsgjöld: 40.000 tonn á kr. 196.00 kr. 7.840.00.- Flutt frá Seyðisfirði: 30.000 tonn á kr. 80.00 kr. 2.400000- MINNING Guðbjörg Arnadóttir Hafstað Fædd 25. júní 1928. D. 2. júlí 1966. Lífið er fljótt. Líkt er það elding, sem gdampar um nótt. Ljósið, sem tindrar á tárum, titrar á bárum. M.J. í dag er kvödd hinztu kveðju í Reynistaðakirkiu ung hugsj'óna- bona, Guðbjörg Hafstað Árnadóít ir; húSimæðraikennari. Æviskeiðið var eWki lamgt, en líf hennar ein- kenndist af glaðværð og hrein- lyndi. Guðbjörg var fædd og alin upp að Vík í Skagafirði, dóttir hjónanna Ingibjargar Sigurðar- döttur frá Geirmundarstöðum og Árna Hafstað Jónssonar bónda í Vík. Hún ólst upp í glöðuim systk ináhópi, næst yngst 10 systkina. Móður sína missti ,hún ung, en þá tók méðuramiman Ingibjörg Halldórsdóttir og eldri systur við uppeldi yngri barnanna, undir styrferi stjörn Árna. Úr föðurgarði og hinni fögru og sögurítoi byggð Skagafjarðar hafði Guðbjörg gott vegarnesti. Gagnfræðingur varð hún frá Gagnfræðaskóla Austur bæjar 1944 4og lauk námi við Hiís mæðrakennarasbála íslands 1952- Okkur skólasystmm GuSbjargar frá Vik var fljótt ljóst að hún yar óvenjulega vel gerð stúlka. Hún hafði héUlandi samtalsgáfu, var söngvin, éins og mðrg ætt- mennl hennar eru, hafði yndi af íslensikum bókmenntum, bæði lióðum og lausu máli, og bar á þær gott skyn. Hún hafði næma til- finningu fyrir fegurð, seim hún kunni flestum betur að njóta og gefa öðrum hlutdeild í. Guð'björg var mikil manndómskona. í orðum sínum og atíhöfnum var hún aldrei hálf, heldur heil og hélt skoðunum sínum fram með festu og einurð. Að loknu námi við Húsmæðra kennarasfeóla fslands réði G.uð- björg sig til erfiðara matreiðslu- starfa — sumarvertíð á síldarbát og seinna á vetrarvertíð. Liklega hefur þessu ráðið létt pyngja og áhugi fyrir að greiða námsslculdir sem fyrst. Þrátt fyrir erfiðar að- stæður, lfkaði henni starfið vel og setti sig inn í störf og kjör sjó- manna. Kennari við Húsmæðraskólann Íað Varmalandi í Boráarfirði var Guðbjörg árin 1953—62. Var henni starfið hugleikið og rækti hún það með alúð. Á þessu tíma- bili fór hún nokkrar námsferðir til útlanda. Árið 1960 giftist Guðbjörg Sig- urþóri Hjörleifssyni frá Kimbá stöðum og eignuðust þau brjár dætur. Komu þau sér upp fallegu heimili, nýbýlinu Messuholti. Þar var gott að boma, njóta rausnar legra veitinga og viðræðna við hjónin. Skjótt skipast veður í lofti, nú kveðjum við húsmóðurina í Messu- hoiti, sem látin er eftir erfið veik indi. Við, skólasystur Guðbjargar úr Húsmæðrabennaraskóla ís- lands, erum þakklátar íyrir ljúfar aninnináar og góð kynni- Eiginmanni, dætrum, öldruðum föður og öðrum ætttagjum Guð- bjargar vottum við dýpstu samúð obkar. Skólasysttu-. Guðbjörg Hafstað lézt á sjúkra húsinu á Sauðárkróki laugardag inn 2. þ.m.. Hún var fædd 25. júní 1928 í Vík í Skagafirði og ólst þar upp í hópi 9 systkina. For eldrar hennar voru Árni bóndi Hafstað og kona hans Ingi björg Sigurðardóttir. Móður sína misstu þau systkini meðan hjn yngstu voru enn á bernskuskeiði. Búast má við, að svo þungt áfall verði börnum afdrifaríkt og ef- laust hefur oft óharðnaður hugur átt sína reynslutíma á þeim ár- um, sem næst liðu. En sú reynsla hefur ekki alið gremju, lífsleiða, eða sundurlyndi, því að meiri sam hug og eindrægni hef ég hvergi kynnzt innan stórrar fjölskyldu en með þeim Víkur-systkinum og föður þeirra. Ekki var það eigin gjörn hagsmunaeining, sem lpk- aði alla aðra úti, þvert á móti þar ríkti gleði og hlýja, sem náði einnig til annarra. Guðbjörg stundaði gagn- fræðanám í Reykjavík og hús- mæðraskóla sótti hún í Danmörku. Húsmæðrabennaraprófi lauk nún Ivorið 1952. Ekki þarf að geta Iþess, að unglingar úr sveit, sem {leítuðu menhtunar í höfuðstaðn- um, á þessum árum, lifðu ekki við auð og allsnægtir. En það var fjarri Guðbjörgu að vera hug- sjúk þótt ýmsir aðrir sýndu ver aldargengi sitt með því að berast á. Hún var enginn vanaiþræll hvorki í því né öðru. Eftir að hún fékk kennarastöðu, kaus hún heldur að verja aflafé sínu til að kynnzt heiminum og leita þekkingar og reynslu, bæði heima og erlendis. en að hlaða kringum sig stöðutáknum, svó sem hugmyndasnauðu fólki er títt. Eftir að náminu í Húsmæðra skóla íslands lauk, var Guðbjörg á sjó í hér um bil ár, standaði matreiðslu, bæði á síldarvertið og vetrarvertíð, vildi hún þannig vinda bráðan hug að því að ljúka námsskuld sinni. Haustið 1953 réðist hún kenn- ari að Húsmæðraskólanum á Varmalandi. þegar nýr kennari, byrjar starf við heimavistarskóla, er ekki einungis búizt við að hann kenni þær greinar, sem hann tek ur að sér, heldur er honum einn ig ætlaður staður í félagslífi skól ans. Því fámennara sem kennara liðið er, því meira gætir áhrifa hvers og eins. Við, sem fyrir vor- um, væntum okkur því mikíls af komu Guðbjargar að skólanum, Framhald á bls. 15. Kr. 5.440.000.- Hér frá dregst ennfremur flutn- ingskostnaður frá hinni nýju olíu stöð á afgreiðslubirgðageyma fé- laganna á Seyðisfirði en því flutn ingsgjaldi hefur Önundur Ásgeirs son sleppt í grein sinni í Morgí»*- blaðinu, þótt hann hafi siálfur gert kröfu til verðlagsstjóra í greinargerð 7. júní sl. um að þessi flutningskostnaður yrði ákveðinn kr. 38.00 pr. tonn. Af 10.000 tonna notkun á Seyðisfirði verður sú upphæð kr. 380.000.00. Kemur þá fram sparnaður á^ flutn ingsgjölduni vegna hinnar nýju stöðvar kr. 5.060.000.00 til að standa undir rekstrarkostnaði, er nemur kr. 5.500.000.00 Hreint tap af þessari hagræðingu er þvf kr. 440.000.00 á ári, þótt miðað sé við flutningsgjöld frá Seyðis- firði, sem eru til mikilla muna r>f lág. Verðlagsnefnd hefur verið send greinargerð, þar sem rök- stutt er, að flutningsgjöld frá Seyðisfirði til Austfjarðahafna megi ekki vera lægri en kr. 120. 00 pr. tonn. ef miðað er við þá upphæð, eykst „hagræðingar" tap ið í kr. 1.640.000.00 á ári. Hitt er svo annað mál, að Verð jöfnunarsjóður getur grætt, sam- kvæmt áætlun Önundar Ásgeirs sonar, en sá gróði yrði borinn uppi af auknum rekstrargjöldum oliufélaganna. Að öllu þessu athuguðu virðist í fljótu bragði erfitt að sjá. bvað fyrir Önundi Ásgeirssyni vakir með framkvæmd þessari. Ef málið er skoðað ofan í kjölinn, og grein Önundar Ásgeirssonar lesin ræki- lega kemur þó hin upphaflega áætlun í ljós. Verðjöfnunar- sjóður átti oð greiða fyrir Olíu- verzlun fslands h.f. stofnkostn- að geymisins á 5—6 árum, og „verður að telja, að það sé um sanngjarna tímalengd að ræða." segir Önundur Ásgeirsson. Hin tvö olíufélögin eiga að fá að nota olíustöðina á Seyðisfirði til jafns við Olíuverzlun íslands h.f. og með sama tilkostnaði." Þetta þýð ir, að þau eiga að standa undir og greiða rúm 70% af rekstrar- kostnaði, þar sem sala Olíuverzl- unar íslands h.f. nemur tæpum 30% af heildarsölu á Austfjarða svæðinu. Olíufélagið Skeljungur h.f. Olíufélagið h.f.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.