Tíminn - 18.08.1966, Blaðsíða 7

!
EEVEWTUDDAGUR JJ8. ágúst »86 _________________TIMINN
Guðjón F. Teitsson, forstjóri:
í næstum hverri stórborg, er
við heámsækjum í nálægum lönd-
um, er a.m.k. ein aðaljárnbrautar-
stöS, stór, belgvíð bygging í miðju
hins elzta borgarkjarna og venju-
lega nálægt höfninni, ef um hafn-
afborg er að ræða.
Jámbrautarstöðin er oftast
þannig sett, að kringum hana er
rrriki'ð svigrúm og að henni og frá
liggja margfaldar járnbrautarlín-
ur, sumpart ofanjarðar eða undir
brýr eða jarðspildur, og svo eru
venjulega aðrir greiðir akvegir í
flestar áttir.
Má líkja jarnbrautarstöðinni við
hjarta og samgönguKnum að og frá
henni æðum í líkama, en staðsetn-
ing og skipulag gefur allgóða hug-
mynd um hvílika þýðingu góðar
samgöngur eru hvarvetna taldar
hafa.
Hér á landi eru engar járn-
brautir. Við urðum á eftir öðr-
um þjóðum að koma þeim upp sök
um fatæktar, strjálbýlis og erfiðs
landslags og veðráttu, og nú er
talið, að þjóðin hafi ekki lengur
hagnað af því að byggja samgöngu
kérfi með lagningu jarnbrauta,
þar eð bílar, flugvélar og skip
muni reynast heppilegri samgóngu
tæki fyrir okkur.
En í hvaða formi sem samgöng-
ur eru skipulagðar hér á landi fyr-
ir almenning, þá mun öllum ljóst,
að nauðsynlegt er, að höfuðstöðv-
ar þeirra séu' staðsettar með lík
sjónarmið fyrir augum og gilda
um járnbrautarstöðvar í nálægum
löndum.
Flugþjónusta hér á landi er til-
tölulega ný og hún er í höfuð-
stöðvum, Reykjavík og Keflavík,
grundvölluð af erlendum stórþjóð-
um, þannig að sú samgöngugrein
hefur á skömmum tíma fengið
betra brautargengi og meiri vaxt-
arskilyrði en annars hefði orðið.
Nýlega hefur verið opnuð hér
í Reykjavík svonefnd .umferða-
miðstöð" fyrir áætlunarbíla með
sérleyfi, aðallega til fólks- og póst-
flutnings, á lengri og skemmri
innanlands flutningaleiðum, og er
enginn vafi, að þetta verður til
mikilla hagsbóta og þæginda fyrir
almenning, þótt sumum finnist, að
aðliggjandi samgönguæðum sé enn
sem komið er varla nógu vel fyrir
komið, og ólíklegt má telja, að
stöðin sjálf verði fullnægjandi í
20 ár, eins og einhverjir fofsvars-
menn munu þó hafa sagt. En
reynslan hefur sýnt, að flest, sem
gert er hér á landi til almennra
framtíðarnota, reynist snemma allt
of smátt í sniðum. Má í því sam-
bandi nefna ýmsa vegi og brýr
á íslandi að ógleymdu því, að
Landspítalinn átti í byrjun að vera
óhæfilega stór samkvæmt áliti
fjölda manna, sömuleiðis háskól-
inn o.fl. o.fl.
Þær samgöngugreinar og mið-
stöðvar þeirra, sem hér hefur ver-
ið bent á eru að mestu leyti bundn
ar við fólksflutninga, en þótt þar
sé um sæmilegt skipulag að ræða
að nokkru leyti fer þó fjarri því
að viðunandi öryggi fáist fyrir þjóð
arheildina og tengingu byggða ár-
ið um kring, þótt einungis sé tal-
að um fólksflutning, en hann er
auðvitað ekki nema nokkur hluti
af flutningsþörfinni, því að æski-
legt er að sérhver byggð hafi sem
tíðastar samgöngur við umheim-
inn af menningarlegum ástæðum
og vegna aðdrátta nauðsynjavarn-
ings og sölu afurða eða annars
varnings. Þá er það einnig svo,
að vegasamigöngur eru oft teppt-
ar mánuðum saman við sum byggð
arlög yfir veturinn og flugsam-
göngur óvissar nema helzt við þá
staði, þar sem flugvellir eru bezt
settir og bezt búnir.
Ótal fyrirtæki starfrækja vöru-
flutningabíla og flytja á þeim vör-
ur víða um land, einkum yfir sum-
arið, en um samræmt skipulag virð
ist ekki vera að ræða á þessu
sviði. Þar virðast fleslir bauka
hver í sínu horni og vörumóttaka
og afhending, t.d. í Rvík, er dreifð
á marvísleg og oftast óhentug húsa
kynni og stöðvar með því óhag-
ræði, sem fylgir og síðar skal að
vikið í sambandi við sjóflutninga.
Lágmarkstrygging.
Öllum má vera ljóst, að landið
verður ekki byggt á farsælan hátt
nema einhver lágmarkstrygging sé
fyrir samgöngum við umheiminn
árið um kring, bæði að því er
snertir fólks- og vöruflutning. En
augljóst er, að samgöngur á landi
og í lofti eru alls ófullnægjandi
í þessu sambandí og er einnig nauð
synlegt að halda uppi reglubundn-
um samgöngum á sjó fyrir sum
byggðarlög árið um kring, en þó
fyrst og fremst yfir veturinn, eins
og glöggt kom fram á síðastliðn-
um vetri og vori.
Sumir virðast álíta, að milíi-
landaskipin haldi uppi svo tíðum
og reglulegum siglingum á flestar
hafnir landsins, að á meira sé
ekki þörf. En þessu ,er allt annan
veg háttað. Ferðir millilandaskipa
á hinar mörgu, dreifðu hafnir lands
ins eru yfirleitt strjálar og óreglu-
legar og fyrst og fremst bundnar
við hinar stærri hafnir án þeirrar
tengingar, sem strandferðaskipum
ríkisins er ætlað að veita vegna
mannflutninga og vöruflutninga,
þar með flutnings innlendra íðn-
aðar- og framleiðsluvara, sem milli
landaskipunum hentar of sjaldan
að flytja þannig að viðunandi
markaðssamband fáist.
Skip- og rekstraraðstaða.
En hin skipulega tenging stórra
og og smárra hafna, sem strand
ferðaskip ríkisins veita með áætl
unansiglingum. án fyrirfram trygg
ingar lágmarksverkefna eða lág-
marksstefna, felur auðvitað í sér
þjóðfélagslega þjónustu, sem eftir
atvikum mun yfirleitt hafa í för
með sér verulegt rekstrartap fyrir
ríkið, enda ekki þess að vænca,
að aðrir telji sér skylt að taka á sig
slíkt tap.
Önnur hlið á þessu máli er sú,
að vegna örra breytinga í sam-
göngumálum þjóðarinnar er meg-
inhluti strandferðaskipa ríkisins
orðinn mjög úreltur og hefur þvi
upp á síðkastið lagt á ríkið miklu
meira árlegt rekstrartap en þurft
hefði að eiga sér stað með útgerð
hentugra skipa. En þar sem undir
ritaður ‘ hefur áður í útvarpi og
blaðagreinum gert grein fyrir þeim
breytingum, sem hann telur heppi
legast að gera á skipakostinum,
og málið er nú í deiglunni, skal
það efcki gert að frekara umræðu
efni í þessari grein.Vonandi verður
niðurstaðan sú, að Skipaútgerð
ríkisins fái til umráða heppilegan
skipakost til þess að halda uppi
góðri strandferðaþjónustu, og þó
þannig, að kostnaðurinn verði hóf-
legur.
Vöruflutningamiðstöð.
En um leið og skipafcoisti strand
ferðanna verður breytt með hlið-
sjón af þjónustu og rekstrarhæfni,
þarf að hyggja að fleiri atriðum
á þessu sviði, og skal þá horfið
að upphafi þessarar greinar og
bent á, að þar sem um er að ræða
samgöngumiðstöð fyrir verulegan
hluta' landsbyggðarinnar, þá þarf
hún í höfuðborginni og á sem
flestum öðrum stöðum að njóta
aðstöðu í samræmi við tilgang sinn
á líkan hátt og járnbrautarstöðv-
ar í nágrannalöndum, sem þegar
hefur verið lýst.
Nú er aðal athafnastöð Skipa-
útgerðarinnar í Rvík í Geirsgötu
við Grófarbryggju, þar sem útgerð
in á sjátf 2 bárujárnsskemmur og
leigir aðrar 3 af Reykjavíkurhöfn.
í geymslum þessum hafa oft orðið
________________________________7
skemmdir á vörum af vatni og
einnig er mjög varasamt að
geyma þar á kuldatíma árs nokkr-
ar vörur, sem efciki þola fnost, svo
sem garðávexti, o.fl., og er slíkt
auðvitað oft mjög bagalegt. En
bagalegast af öllu er þó það, að
á nefmdum stað ríkir slikt umferða
öngþveiti, að stórskaðlegt er fyrir
viðskiptamennina og útgerðina
sjálfa og þar með þjónustuna, sem
hún á að veita.
Eins og nú háttar húsakosti, get-
ur Skipaútgerðin ekki, þegar mikl-
ir flutningar eiga sér stað, tekið
á móti vörum nema á mjög tak-
markað hafnasvæði í einu, þannig,
að fyrirtæki verða oft að senda
bíla dag eftir dag til útgerðarinnar
með vörusendingar, sem e.fcv. eru
allar tilbúnar til sendingar í einu
og gætu komizt á einn og sama
bíl. En þegar þar við bætist' að
hver bílferð tekur oft mjög óeðli-
lega langan tíma vegna umferðar-
öngþveitis, þar sem flutningar í
borgina og frá lenda inn á og
trufla umferð þeirra ökutækja, sem
vinna að upp- og útskipun, þá má
öllum hugsandi mönnum vera ljóst
að hér þarf gagngerða endurbót.
Skipaútgerðin þarf að fá vöru-
flutningamiðstöð við sitt hæfi með
bættum og auknum húsakynnum
og aðstöðu til þess að taka á móti
vörum á allar áætlunarhafnir alla
daga, þegar afgreiðslan er opin,
og verði sköpuð skilyrði til sem
greiðastrar afgreiðslu vara til og
frá stöðinni, þannig að slíkt trufli
sem allra minnst þau ökutæki, sem
annast upp- og útskipun.
Er hér um að ræða þýðingar-
meira mál en almenning grunar,
því að flestum dulinn óhiæfiiegwr
kostnaður viðskiptamanna Skip-
útgerðarinnar á umræddu sviði,
kemur auðvitað á heildarkostnað-
arreikning sjóflutninganna, eins
og óhæfileg hafnagjöld fyrir vörur
milli innlendra hafna, sem víða
tíðkast, og stuðla að því á óþjóð-
hollan hátt að hrekja vörur af sjó-
flutningaleiðum, þegar annarra
kosta er völ.
Hafa mál þessi verið tekin til
meðferðar í stjórnarnefnd Skipa-
útgerðarinnar og tillögur gerðar
til hlutaðeigandi ráðuneytis um úr
bætur. Hefur þeim tillögum verið
tekið með skilningi, og ráðuneytið
Framhald á bls. 15.
DEILDARSTJÚRI
Viljum ráSa deildarstjóra í matvöru-kjörbúð nú
þegar eða um næstu mánaðamót.
Upplýsingar á skrifstofunni.
FRAMKÖLLUM
FILMURNAR
FLJÓTT OG VEL
CEVAFOTO
LÆKJARTORGI
Kaupfélag Hafnfirðinga
Auglýsið í TÍIVIANIIM
PERSTORP
PLATTAN
SjÆNSKA HARÐPLASTIÐ VIÐURKENNDA
FYRIRLIGGJANDI í MIKLU ÚRVALI.
VERÐLÆKKUN
Smiðjubúðin
við Háteigsveg — Sími 21222 .
R 0 W E N
ÞVOTTAVÉLAR
m/handvindu, hitaldi og
dælu.
Úrvals enskar þvottavélar
á óvenju hagstæðu verði.
Útsölustaðir í Rvík:
SMYRILL,
Laugavegi 170, sími 12269
LJÓS HF.,
Laugavegi 20, sími 18046.