Lesbók Morgunblaðsins - 04.03.1928, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 04.03.1928, Blaðsíða 7
LfiSBOK UORGUNBLAÐSINS 71 Bjarni Björasson hermileikari. Eftir Halldór Kiljan Laxness. Hollywood á þrettánda 1928. Haiin, sem yður var reykvísk- astur allra Reykvíkinga, dús við allan bæinn, hrókur alls fagnaðar í samkvæmislífinu, ómótstæðileg- asta aðdráttaraflið á pöllum sam- komulnisanna í höfuðstaðnum, —¦ eru virkilega orðin tíu ár síðan hann stóð uppi á pallinum í Báru- búð og sýndi okkur kjarna alls þjóðlífs í ljósi sinnar fágætu gáfu? — sýndi okkur það með öruggara gripi, fastari listatökuni en við áttuui að venjast, jafnvel frá hendi okkar bestu raunsæisskálda. Eru virkilega liðin tíu ár, síðan hann hvarf til annars heims? Já, það er heill áratugur síðau, og fjöldinn, sem er svo fljótur að hrífast, er líka fljótur að gleynia. En bestu mönnum finst þjóðin hafi aldrfei verið of rík af skáldum, og jeg veit um ýmsa þeirra, er hafa verið að óska sjer, að Bjarni, raun- sæasta raunsæisskáldið okkar, sem kunni fágætustu skilin á leik radd breytinga og svipbrigðalistar, með- an aðrir voru að oddbrjóta penna sína á spakmælum og veðurfars- lýsingum, væri aftur risinn í þung lyndu íslensku glaðværðinni kríng um Austurstræti. Ýmsir merkustu vorra andans manna hafa minst hans annað veifið og hafa harmað innilega að svo einkennilegur þátt- ur í nútíðarmenningunni heima, skyldi vera svo skjótt á enda leik- inn. Hermilistin er einhver þjóðleg- asta list, sem vjer eigum, en í meira lagi sjaldgæf erlendis. T. d. er hún óþekt hjer í Bandaríkjun- um. Frakkar hafa nokkuð iðkað hermilist, en þó ekki í svipuðuin mæli, sem íslendingar. Og það er enginn efi á því, að Bjarni Björns- son var bestur meistari þeirrar listar, sem sögur fara af á Islandi, og er með því mikið sagt. Sjer- staða hans sem hermileikara var þeírrar tegundar, að það er óhugs- andi að nokkrum takist að fylla skarðið. Og níi er sem sagt löngu komið svo fyi'íf flestum okkar Reykvíkinga, að Bjarni Björnsson er okkur endurminning ein. Það hefir verið eitt af mínum ánægjulegu æfintýrum, síðan jeg .,kom yfir" (eins og andarnir scgja), að komast að raun um að Bjarini Björnssyni líður vel í Sum- arlandinu. Kvöld eitt eftir að hafa verið á gangi méð kunningja mín- um undir pálmiunun hjer í himna- ríki kvikmyndanna, brugðum við okkur inn í eitt Pig'n Wkistle veitingahúsið í Hollywood til þess að fá okkur hressingu,-------rauð ljós, blá Ijós, útskornir innan- stokksinunir, marglitir veggir, rós- ott loft.... og í kringum borðin sitja kvikmyndaleikarar, allra heimsins þjóðerna, ræða ákaft síð- ustu „box-office successes" í Wall Street, — en svo eru nefndar á Hollywood-máli myndir þær, sem gefa Gyðingum þar austurfrá mestan arð. En hver er þessi kánk- vísi hrokkinkollur, sem situr þarna í einum hópnum og er bersýnilega að draga dár að einhverri óhæf- unni? Það er eitthvað sem kemur mjer til að fara að hvessa á hann .gleraugun fremur öllum öðrum. Jú, <— þetta er maðurinn, það cr enginn annar en Bjarni Björnsson, ómótstæðilegasta aðdráttaraflið frá pöllunum í hiuui nyrstu höfuð- borg siðmcntaða lieimsins, — hann, sem áður var reykvíkskastur allra Reykvíkinga! Hve undarlegt að vera kyntur honum hjer sem „Mr. Barni Bron- son the only Icelandic comedian in Hollywood," — maður verður gripinn svipaðri tilfinningu sem við að heyra um huattskekkjufyr- irbrigði eða eitthvað þessháttar. — Að hugsa sjer svona góðkunn- ugt og gamalþekt reykvískt and- lit í borg, þar sem menn ganga snöggklæddir á strætunum um jól- in og berja af sjer flugurnar með pálmaviðargrein á þorranum. Hann hefir lítið breyst — kanuskc orðið lítið eitt vínlenskur í sniðunum, örlítili Yankee-keimur í málfærinu, en það er líka' alt og sumt. Reykvísku heiðursmennirnir búa enn sem fyrrum í kollinum á honum og eru farnir að halda ræðustúf fyr en þig varir. Þú veist ekki fyr en þú stendur aug- liti til auglitis við hið ahdlega „upper ten" Reykjavíkui'j uin- hverfis þig er heil ráðstefna af íslenskum þjóðskörungum að ræða áhugamál síu eða kíta út af póli- tíkinni. — Á einu augnabliki eru Ijósin í Pig'n Whistle horfin ásamt útflúrinu á veggjuuum, cn þú ert alt í einu kominn heim í reykvíska vetrarduinbunginn, sciu grúi'ir yfir einkennilegum spefeíngum og glúrn iiiu sjervitriiigum. Á nokkrum íuínútum hefirðu verið viðstaddur borgarafund í Barnaskólaportinu. leiksýningu í Iðnó, og skáld og raíðumenn hafa látið til sín lieyra nieð svo persónulegum látbrigðuni, að nú cfaðist jeg ekki um, hverjir voru að tala. Hvílík ótrúleg næinni á sjerkcnni. Hvílík frámuna ieikni í því að grípa og tjá! — Maður nicð slíkuin hæfileikuni væri kall- aður stórskáld, eí' hann ihefði penna í höndum. Fyrsta kvöldið, sem jeg sá Bjarna í Pig'n Whistle, og alt af síðan, þegar við höfuiu hitst, hefi jeg sagt við hanii eitthvað á þessa leið: Að vísu veit jeg að þú hefir lcikið bjcr alt frá stigamönnum upp í herforingja, betlurum upp í konunga, en hyað um það, — þú ert og verður Reykvíkingur par excellencc, og þú átt að birtast aftur heima, J)ví það er betra að verða ógleynianlegur Jijá smárri þjóð, en liverfa innn í þctta garg- andi mannfuglager miljóuaþjóð- arinnar, sem lítilsvirðir sína stærstu menn, nema því aðeins að hún geti sljett úr þeim. Oáfur þínar eru skapaðar og ]ist þín þroskuð í jarðvegi íslenskrar menningar, — þar áttu heima! Og uiji Hollywood veistu ])að sjálfur eins vel og jeg, að þeif sem hæst hafa komist á stjörnu- himninum eða orðið fastastjörnur hafa lent þar af eiuhverjum oðr- um ástæðum en þeim, að þeir voru Iiikarar. F'ranitíð kvikniyndariun- ar byggist ekki á því, sem felst í hinuin forua skilningi á orðiuu leikari. Auðvitað ertu kvikmynda- leikari, en það segir ekki neitt, því eftir kröfunum, sem gerðar eru á því sviði, getur hver auli vorið fullgiSður kvikmyndaleikari. En þú ert aunað og meira: þú ert íslenskur leikari, og við þá. list ertu sjerstaklega skyldur, sem þú vattl'ækir meðan þú ltetur þjer

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.