Lesbók Morgunblaðsins - 17.05.1931, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 17.05.1931, Blaðsíða 5
LESBÓK MORGTJNBLADSINS 149 eign, og þá til alþjóðarafnota, eftir því sem aðstaða leyfir. Að öllu því athuguðu sem sagt hefir verið hjer að ofan, er það fullljóst, að frá því fyrst er sögur fara af leikhúsum, er talkensla ein aðalundirstaðan fyrir góðri leik- list. A þessum síðustu árum út- varps og talmynda, er enn meira útlit fyrir það, en áður, að hið talaða orð komist til meiri vegs og virðinga, en jafnvel nokkurn tíma fyr. Það virðist því óneitanlega vera nokkuð barnalegt að halda því fram að þetta eldgamla grund- vallarboðorð fyrir allri þroskaðri Itiklist sje hjegóminn einber. Og sorglegt er til þess að vita, að hjer á íslandi — þar sem hin unga leiklist einmitt þarf alvar- legrar umvöndunar með — skuli vera verið að reyna að villa leikur- unum sýn, og telja þeim trú um að allur listskóli sje gagnslaus, og verri en ekki neitt. Það er áreiðan- lega bjarnargreiði sem hefnir sín grimmilega, sje þessu ljeð eyra. Svo mikið traust er vonandi hægt að bera til íslenskra leikara — og allra ísl. listamanna, að þeir hlusti ekki eftir slíkum blekking- um, enda munu þær tæplega fram- bornar af kærleika til listarinnar. heldur af hreinni og beinni van- þekkingu, eða þá af enn öðrum bvötum. sem engum — allra síst leiklistinni — verður að liði til lengdar. — ? ? ? G lettu r í H ólaskóla. Skólasaga frá 1748. Halldór biskup Brynjólfsson1) ( var mjög reikningsglöggur og naumur á vistir7 sem hann átti að Jpggja af við skólapilta. Bar það einatt við, að matvæli þau, er hann ];igði skólanum, hrukku ekki til, kendi hann þá eyðslusemi pilta um og ölmusugæðum þeirra við gest og ganganda. Hann fjekk því til le'ðar komið, að þáverandi amt- n.aður ljet það boð út ganga, að liver piltur skyldi rækur úr skóla. sem uppvís yrði að því, að gefa öðrum af skólafæðinu. Um þessar mundir var Bjarni Halldórsson2) sýslumaður í Húna- vatnssýslu og bjó að "Þingeyra- klaustri. Hann var búlduleitur maður og hafði mikla ístru. var honum því erfitt um allan gang og másaði mikið. er hann gekk. f skólanum var þá piltur einn að nafni Pjetur Björnsson. Hann hafði alist upp hjá Bjarna ng kunrti svo vel að herma eftir hon- um, að lítið sýndist afbregða. Einn vetur kom vinnumaður Bjarna að Hólum í kynnisför til frændkonu sinnar, en hún var höf- uðráðskona á stólnum. Hann var luralegur vexti og dónalegur í allri framgfingu sinni, en átvagl svo mikið. að enginn vissi til. að hann hefði nokkuru sinni orðið fullsadd- ur Af unggæðisforvitni kom pilt- nm nú saman um að ná vinnu- manni til sín og vita. hvað satt væri í þessu. og bar þá svo vel í veiðar. að kvfild það var þeim borinn illa soðinn bygggrjóna- grrautur í 8 trogum, 4 á bvort borð. Þótti piltnm grautnrinn ekki lostætur ofr neyttu hans ekki að neinu ráði nema þeir væri vel svangir. Þegar þeir höfðu etið lyst sína, heltu beir grautnum í tvö trog barmafull og auk þess var töluverður slatti í binu 3.; hrærðu svo miklu af smjfiri saman við grautinn og leiddu svo vinnumann Prófessor Jorga hinn nýi íorsætisráðherra í Rú- meníu. 'l Var biskup á Hólum 1746 til 1762. 2) Sjá Sýslmannaæfir T. 616 til 619 bls. að grautartrogunum, án þess að nokkur vissi af. Hann át moð hægð upp úr fyrsta troginu og nærfelt úr öðru, því hann hasaði upp af smjörinu. Var lionum ])á gefið brauð að eta með, svo að hann gæti lokið úr því, Hann gerði það o<*. en gafst upp við þriðja trogið. Þá var hann búinn að spretta öllu frá sjor og leit út sem kálffull kýr. Hann segir, að miklir blessað- ir monn sje þar saman komnir. som hafi voitt sjor svo vol, liann muni ei til að hafa fengið slíkan saðning. Þossu næst biðja piltar liann upp á ævn og trú, að sogja engum frá þessu, því þar liggi mikiS við. Þegar hann verði kall- aður til borðs, skuli hann ,bera fyrir lystarleysi og lofar hann því moð dýrum oiði. að segja enginn frá, og sagði að þá væri illa laun- uð sú góðvild. er liann hefði orðið fyrir. Því næst komu þeir lionum í rúm í gestaskemmunni. svo eng- inn vissi af, og hentu að því búnu gaman að matfrekju mannsins. Nií segir ekki af honum fyr en hann er kallaður til borðs, brifjðar bann þá öll orð sín og sotrir, að piltar bafi gefið sjer svo mikinn mat. að bann sje fullsaddur og bafi okki lyst á moiru. Bisknp skrifar nú upp skýrslu hans með þ.ionurum sínum og vildu þá eink- um borast böndin að 8 piltum, er liann srreindi frá. að liofðu gengið sjer fyrir boina. Frásíign bans þótti ocr styð.iast við þau líkindi. að kvöld þetta voru p-rantarloif- arnar miklu minni en annars var títt. Að bessu búnu lætur biskup- inn alt fólk sitt bátta og þ.ienara sína. sem voru í biskupsstofunni. forsisjlar svo allar dyr o<x b\irðir til þess að entrir boimamanna fieri út oar bæri piltum niósn um þotta. Dætur lians sváfu ;i lofti þar ot fleiri lierboririsstúlkur. en þá allir voru sofnnðir. smoycir oin lior- borírisstúlkan s.ior í nærklæðunum út um stofufrluírsra. or Tar á björ- um í loftinu. o" blovpur npn að skóla oer nær til ]>oirra. er bnn þekti þar fyrirliða, og segir þeim

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.