Lesbók Morgunblaðsins - 19.07.1931, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 19.07.1931, Blaðsíða 5
LESBÓK MORGTJNBLAÐSINS 221 fara og allir nokkurn veg. Allir voru ríðandi og ekki hægt að koma hestunum lieim til sín, ekki einu sinni, þó víst væri, sem ekki var, að þeir gætu setið lengi, því oft kom það fyrir, að rjett eftir að á flot kom, brimaði sjóinn svo að lenda varð aftur um hæl. Það hefði því verið löng bið, hefðu he,starnir verið komnir heim á bæina. Því var fenginn einn mað- ur, vanalega unglingur, að fara með hestana upp á grös og gæta þeirra þar. Reiðverin voru skilin eftir í sandinum þar sem skipin liöfðu verið. Þegar sjór var vondur — dálítið brim — var ekki farið strax með hestana og aldrei fyr en þetta og þetta skip var komið á flot, . því hestastrákur var frá hverju skipi. Þegar skip lenti, gaf það merki með veifu sem fest var á ár er reist var upp við eina virkisvörðuna. Nú þurftu strákamir að vita hvort veifan var frá þeirra skipi, því ekki lentu skipin á sama tíma, ef gott var í sjó. Það var því regla að hver strákur hafði virkisvörðu (hrúgu) sína þar sem skip haus hafði verið. Ef skipin voru t. d. sex, þá voru stundum sex veifur uppi í einu á bökkunum. — Það voni grasbakkar ofan við GT.iána, sem svo er kölluð. Annars er rrljáin rennandi á, sem rann vest- Bf með fjörunni, milli hennar oa: prrasbakkans, þar sem hestarnir voru hafðir. Það er auðvitað. að þarna á bökkunum var stundum fjörugt, Strákarnir hafa sjálfsagt verið þar í áflogum og glímu og þess á milli þevstu þeir fram í sand ogr gæta að hvað skipunum liði. Svo kom upp veifa t. d. á þriðju vörðu vestan frá, Þá tók sá strákur, sem þá vörðu átti. að smala saman sínum hestum, og svo koll af kolli. Allir geta sjeð að þetta var ekki skemtilegt starf, en það var þama eins og annars staðar. alt gott handa strákum: Þama höfðu þeir ekkert skýh. engin hlífðarföt, og ensran mat að jeg held. Aflanum var skift þannis,: fyrst fenffu allir skipsmenn hlut osr þar með talinn formaður. Væri skipið sexæringur bá fekk það þriá hluti, svo fekk formaður hálfan hlut í formannskaup, og hestastrákurinn liálfan. Ef 14 manns voru á skipinu, þá urðu hlutimir 18. Um svona lagaða skiftingu var aldrei nein missætt, Jeg held að af ,,-Tölunum", sem voru þó sexróin hafi verið teknir fyrir skipsins hönd, þrír hlutir, . og þar í talið formanns og hesta- gæslukaup. En svo var ,,skipsaróður". Það var sjerstakt kaup. Jeg man ekki að jeg heyrði annað nafn yfir það og var þó mikið um þetta talað. Þetta kaup átti að jafna þann mismun sem var á hásetunum. Þetta kaup var æði mis.iafnt, og jeg held að sumir hafi aldrei feng- ið neinn skipsaróður, að minsta kosti fekk ieg aldrei neinn. Þeir sem reru út í Eyjum á Eyja- skipum, fengu að auki Hróflösku. þriggja pela flösku af brennivíni. Hann fekk jeg einu einni að mig minnir. Það var mín mesta sjó- mannsviðurkenning, en hvort jeg drakk hana sjálfur eða gaf hana ('iðrum, man jeg ekki. TTpphæð .skipsaróðursins' mundi ekki þykja há nú. Mig minnir jeg heyrði nefndar 30 krónur, en vanalega 6—12 kr. En í þessu eins og öðru er duglega manninum aldrei of vel launað, en mestu rjeði fyrir hjá •róðtt mönnunum ,að vera hjá þeini formönnum sem best fiskuðu. Oft heyrði jeg leiguliða kvarta út af því að þurfa að róa á jarð- areigenda skipum, sem vanalega fiskuðu illa, sem viðbúið var, því að allir voru meira og minna óá- nægðir og alt gert með hangandi hendi af hásetunum og skipið illa útbúið. Þetta var kallað mannslán. að jeg held, og sjálfsagt hafa verið einhver lög fyrir þessu. Og þó ein- hver ábúandinn vildi útvega mann í sinn stað, þá var jarðareigandi sjálfráður um hvert hann vildi laka þeini skiftum. Formerrn undir Eyjaf jöllum. Jeg sje mjer ekki twrt a-ð fara lengra í þessari frásögn minni, án þess að telja upp og minnast ]>eirra formanna, sem voru undir Austur-Eyjafjöllum um það tíma- bil sem ]>essi frásögn nær, en það er frá 1876—1883. Fyrst skal frægan telja Þórð á Kaufarfelli. Jeg hefi litlu við að bæta, það sem jeg hefi áður sagt um hann. en jeg og aðrir Fjalla- menn töldum hann að öllu besta fornianninn þar. Jeg held að hann haf'i getað valið úr Eyfellingum á sitt skip. Það hjálpaSi líka til, að hann reri allar vetrarvortíðir í Vestmannaey.ium og fiskaði vana- lega best af landinönnuin. Annar var Olafur í Ber.janesi. -leg hefi minst hans áður. Berja- nes var næsti bær við Tioirur ]>ar sem foreldrar míiiir bjuggu, svo ]iað gæti verið margs að minnast ttt frásögn þessi rtStÍ ekki ein- skoi'ðúð við sjómensku. Jeg tel Olaf annan í röðinni h.vað sjómensku sncrtir. Og máskc ma'tti kalla hann langmesta for- nia.nninii við brim. Tlonum varð altlrei á við útróður eða lendingu })ó brim væri, og allir álitu að hann hræddist ekkert. Jeg reri oft hjá Olafi. og ])ótti gott, nema hvað liann var sætinn. Hann lenti æfin- lega langseinasttir og sjaldan fór ¦hann að fiska fyr en allir voru famir í land. Auðvitað fór hann í land um leið og aðrir ef sjó var að brima. Sem dæmi upp á hvað hann var þanlsætinn, er þetta: Við vorum úti á lToltshrauni. ]>að var dýpsta fiskimið Kyjal'jalla. — Þangað rem bæði ITt- og Austur- F.iallameitn. Ekki veit jeg hvers- vegna það hjet Holtshrauit. frcin- ur en t. d. Steinahraun. Ekki man jeg heltlnr miðin að því, en lík- lega heitir það Holtshraun af ]>ví að miðað er við Holt. Það var gott veður t'ti enginn fiskur. allir farnir í' lantl riema Ólafur, og þrátt fyrir, að við vor- uni orðnir oinir, varð enginn var Allir vildu komast í lantl. op; þrátt fyrir ]>að, að nienn ljetu það í I.jósi við Ólaf, hafði ]>að engin áhrif. Jeg man að hann sagði einu sinni: ,.Je}r vil helst hafa tóma stráka, ]>ví ]>eir eru ekki að ónotast, og tala um langa setu." Síðan skipar liann okkur að hafa uppi. Þ-að var sama 0$ að seg.ja: dragið upp tærin. Við funtlum ]>egar, að af því hann sajrði ekki að hanka upp — gera upp færin — ætlaði hann sjer ekki beina leið í land. Hann ljet kippa tlálítið grynnra, og þar rendi hann færinu í botn. En til að sýna hvað allir voru orðnir leiðir á setunni. þá rendi enginn nema hann. Og

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.