Lesbók Morgunblaðsins - 22.10.1933, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 22.10.1933, Blaðsíða 3
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 323 fyrir það að allir vita, að upp- blástur landsins á undanförnum öldum hefir aðallega verið eyðingu skóga að kenna, að þau skóga- kjörr, sem enn eru til, eru besta> vörn gegn þessum landspellum, og að nýir skógateigar myndu A'erða bestu fjársjóðir komandi alda, þá hefir skógræktin ávalt verið oln- bogabarn landsmanna og aldrei í hávegum höfð. Meðan að miljónum króna hefir t. d. verið fleygt í almisheppnaðar áveitur og ýmislegt annað, sem að litlu haldi hefir komið, hafa skóg- ræktarmálin aldrei haft neinu verulegu fje úr að spila- Þess vegna hafa framkvæmdir jafnan verið litlar. Á síðustu árum hefir verið dregið svo iir fjárveitingum til skógræktar, að ástand skóg- ræktarmálanna hefir aldrei verra verið. Á svæðum, þar sem friðun var komin á, er búpeningur farinn að ganga að nýju, vegna þess að fje það, sem varið er til skógrækt- ar, myndi ekki nægja til að við- halda þeim girðingum, sem komið hefir verið upp. Lög þau, sem sett hafa verið til þess að vernda síðustu skógaleifarnar, eru víðast virt að vettugi. Ástæðan er sú sama. Það er ekkert fje til þess. að halda uppi settum reglum um meðferð skóga. Það litla, sem gert er skógunum til góðs á þessum ár- um, er ekki nema kák eitt. Og það er til stórkostlegrar skammar fyrir land og þjóð. En það verðum við Islendingar að gera okkur ljóst, að ef við vilj- um byggja þetta land, verðum við að bæta fyrir syndir forfeðranna, hætta allri rányrkju, laga það. sem aflaga hefir farið og rækta landið á nýjan leik. Fyrsta sporið í þá átt hlýtur að verða það, að klæða landið þeim gróðri, sem hindrar uppblástur og veitir öðrum gróðri líf og skjól. Og það getur ekki leikið minsti vafi á því, að sá gróð- ur er skógargróður. Það getur hvorki dulist þeim, sem sjeð hafa framfarir Vagla og Hall- oimsstaða skóga, síðan þeir voru friðaðir, nje heldur þeim, sem tekið hafa eftir framförum fjallafur- anna á Þingvöllum. Tjarnarhólminn. Eftir Jón Pálsson. Elstu menn bæjarins, eða þeir þeirra, er hjer hafa dvalið lengst, svo sem Sigurður Jónsson járn- smíðameistari, sem nú er á 90. ári, og Bjarni Matthíasson hringjari, rúmu ári yngri, muna eftir því, að þegar þeir fluttust hingað, Sigurð- iii á 19. ári en Bjarni 9 ára, að ..Hólminn í Tjöminni" var þá að- eins lítil grjóthrúga og má nokk- uð ráða um stærð hans af því, að menn notuðu hann til þess að hai'a i honum nokkurs konar hringekju (Karusel). Hann hafði þvi að þessu leyti allmikla þýðingu fyrir bæj- arbúa, vegna þess, að þar fór fram ein af aðalskemtunum þeirra að vetrinum til, einkum á kvöldum, ]>egar ísar voru á tjörninni. Hring- ekjunni hafa menn lýst þannig: Stöng ein var reist í miðjum hólm- iinum; efst á henni var ]iverslá ein og náði hún á báða vegu 3—4 álnir út yfir flatarmál hólmans; niður úr öðrum enda slárinnar hjekk reipi og var sleðj bundinn við það; tjald var yf'ir sleðanum og logaði ljós á lampa þar inni- A sleðanum sátu börn og unglingar, enda oft eldra fólk. sem ljet aka sjer hringinn í kringum hólmann,,. með því að rammefldir karlmenn gengu á liinn enda slárinnar og ýttu sleðanum þannig áfram. Far- gjaldið var 2 skildingar fyi-ir börn og 4 skildingar fyrir hvern full- orðinn far]>ega nokkrar hringferð- ir í .senn, uns um var skift og ný áhöfn kom í stað þeirrar er áður var. Þótti þetta góð og holl skemt- un ;i tungllýstu og tæiii svell- inu,. meðan aðrir brunuðu sjer á skautum, eða rendu sjer á hross- leggjum eða klakatorfum fram og aftur um ]ivera og endilanga tjörnina. Að öðru leyti var líeykjavíkur- tjöi'n ekki notuð til skemtana. nema hvað ýmsir ljeku sjer að því ]iar, sem víða annars slaðar í bæn- um, t. d. á Melunum eða á sljett- um túnum. ,.að slá Köttinn úr sokknum". Sigurvegarinn í þeim leik var nefndur „Kattakóngur" Og ]>ótti ]>að engu óvirðulegra nafn, en glímukóngur nú. Ekki er þó getið um neinn kattakóng Is-- la.nds. þá, nje heldur met í þes.-iari íþrótt, sem livorki mun liafa verið geðsleg nje fogur. Umbætur. Hringekjan legst niður. E.yvindur Arnason útfararstjóri segir. að .Jakob Sveinsson trje- siníðameistari og kennari Eyvind- ai-, hafi fengið Sveiri Hunólfsson steinhöggvara til ])ess, nú íyrir nál. 60 árum, að aka grjóti út í l'.ólmann, stækka liann nokkuð og lilaða hann upp, en við þá stækk- un og breytingu mun hringekjan hafa lagst niður. — Sverrir Runólfsson var ættaður austan úr Skaftafellssýslu, alkunn- ur steinsmiður hjer í bænum og víðar um land. Hann bygði m. a. Þingeyrarkirkju. (Ilann var sonur Runólfs Sve!-rissonar á Maríu- bakka, bvóður Eiríks Sverrissonar sý.slum. og var fæddur 9. júlí 1831. Ilann druknaði 10. maí 1879 einn á báti á Húnaflóa ásamt hundi sínum, er liann nefndi „Magnús l)erfætta"]. (Frásögn H. Þ.). Sverrir mun manna fyrstur hafa byrjað á því að æfa unga menn við glímur o fl. íþróttir. Glímu- völlurinn var þar sem Hringbraut liggur sunnan vert við kirkju- ^iirðinn. Tndriði Einarsson rithöfundur, sem nú er á 83. ári, segir, að Arni Thorsteinsson landfógeti, sem ljet sjer manna mest umliugað um að prýða bæinn á ýnisan hátt, hafi sýnt hólmanum þann sóma, að ]>ekja hann mold og torfi, en Ja- kob ¦Sveinsson muni síðan hafa bætt svo um, að fuglar gætu hafst þar við, enda hafi hann o. fi. Reykvíkingar haft þar endur sínar á sumrum, svo að ]>ær hefðu betra næði til að verpa eggjum sínum ]>ar en ])'ær höfðu í landi. Viltar endur eða aðrir fuglar sáust ])á sjaldan eða aldrei á tjörninni. því þeir voru óðara skotnir, ef þeir sáust þar eða í nánd við bæ-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.