Lesbók Morgunblaðsins - 19.09.1937, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 19.09.1937, Blaðsíða 2
*K) leSbók morgunblaðsins um okkur íslendinga, ef langa- laug-afar okkar og ömmur hefðu sætt þeim neyðarkjörum, að vinna fyrir brauði sínu, úr þeirri óbyrju- moid, eins og niðursetningar í framandi landi. Svo aðframkomiu gat þjóðin orðið, þegar hún týndi trúnni á sjálfa sig, að talað var um þau búferli — þegar hún týndi trúnni á eigin mátt — týndi veginum til Þiugvalla. Blasa ekki svipuð örlög við okkur íslendiugum, ef við í annað sinn týnum þeim vegi, töp- um trúnni á þjóðleg verðmæti vor? * Degar maður kemur eftir aðal- veginum, sem m't liggur til Þingvalla, kemiir hjerna vestan Kárastaðamóana, þá er umhverfið þar ímynd hins tilbreytingarlitla hversdagslífs. Þið þekkið öll hin skjótu um- skifti, þegar komið er niður í Al- mannagjá og útsýnið opuast á sól- björtum dögum á svipstundu yfir Þingvöil. Frá hversdagsleikanum, til þeirrar óvenjulegu fegurðar eru ekki nema örfá fótmál. ílin skyiulilegu svipbrigði eru ógleym- anJegur viðburður í endurminn- ingu okkar. Hvað eftir annað get- um við hlakkað til þeirra. Undra- heimur Þingvalla leynist sjónum vorum eins og gimsteinn í duft- ihu við fætur okkar, uns hann alt í einu birtist, í allri sinni dýrð. Þessi snöggu umskifti eru engu líkari en skjótri tilbreyting í hug- renningum manns. Jeg veit, að þið þekkið það öll, þegar þið í dags- ins áhyggjum og erfiði alt í einu finnið birta til. Aldrei er sú upp- birta sterkari, viðbrigðin úr hvers- dagslífinu áhrifameiri en þegar menn finna í hug sínum kvikna neista eða bál nýrra, sterkra. þróttmikilla hugsjóna. Að koma á Þingvöll í bjiirtu veðri — koma vestan veginn og niður gjána, sjá útsýnið, er engu Jíkara en finna fagra hugsjón fæð- ast — og rætast. Það er dásamlegt, að einmitt svona skuli >á staður vera frá náttúrunnar hendi, sem hefir að geyma ríkustu, mestu og dýrustu endurminningarnar um sögu okk- ar og þjóðmenning, um manndóm. stjórnskipun og þroska hinnar frjálsbornu íslensku þjóðar fyrr á öJdum, sem stofnaði hjer ríki, og setti hjer lög, er allar þjóðir geta dáðst að enn í dag. Getur landið okkar betur bent okkur á, að varðveita skulum við hinn sögulega arf vorn, geyma hann, læra af honum, sækja til haus þrótt og manndóm, til þess enn að vera þess megnugir um ókomin ár, að lifa heilbrigðu menningarlífi, sem frjáls þjóð og f ullvalda ? Er ekki eins og Þingvellir, eins og þeir blasa við sjónum okkar í dag, sjeu opin bók, þar sem við eigum að læra að verða menn með mönnum! Þingvöllur var fyrr á óidiim friðhelgur staður. Þurfum við ekki á slíku að lialda nú? Þurfuni við ekki bæði friðlielgan stað og stund, þar sem allir menn geta mæst sem bræður, til þess að vinna að alþjóðarheill? Hjer voru til forna sögð frain lög, er þrungiu voru af forsjá og mannviti. Höfum við lært nægilega niikið af lögsp«ki forfeðra vorra f fnirf- um við ekki í því efni seiu óðru að minnast betur og betur þess, sem hjer fór fram? En fleira rifjast upp hjer á Þingvöllum, sem gagnlegt er til íhugunar. Þó hjer sjeu eng- in háreist mannvirki. frá dögum forf«ðranna, sem færa hina liðnu viðburði nær nútímanum, þá er staðurinn sjálfur þannig gerður, að hann minnir mann á, svo að •seg.ja við hvert fótmál, hve þjóð- aræfi vor er stutt, í samanburði við æfi Jandsins. og mannsæfin í þeim samanburði ekki nema fá- ein augnablik. Þetta kenna m. a. hraunin okk- ur. Við sjámn og þreifum á, hvern- ig hraunlögin hafa hJaðist upp og sprungið. Við virðum fyrir okkur smágerðar gárur á yfirborði hraunanna, sem líta út, eins og þau hafi storknað og hætt að renna í gær eða fyrradag. En þessar fínu gárur — þessi fingra- för löngu liðinnar jarðmyndunar hafa geymst með þessum, mjer liggur við að segja lífræna svip. svo lengi, að borið saman við þeirra aldur, er sem. Úifljótur, Þorgeir, Njáll og Snorri goði hafi gengið hjer um alveg nýlega. Fyrir hvern mann er það mikils- virði að hat'a það hugfast, hve líf lians er fá augnablik í þjóðaræf- iuui. Verkefui þessa fuudar, sem hjer hefir verið haldinn, var ekki síst það, að brýiia fyrir mönnum, að nota vel þessa stnttu stund, nota hana sem best sjer og þjóð sinni til þroska og velfarnaðar. Það er mín skoðun, að vart fæð- ist sá einstaklingur með þjóð vorri, að hann geti ekki gert þjóð sinni verulegt gagn, hafi hann einlægan vilja til þess. Þegar menn finna styrk þess vilja, þá birtir yfii- lífi þeirra — alt í einu — þeir fá fagurt útsýni yfir fram- tíð sína — alveg eins og þegar menu úr hversdagsleikanum alt í einu sjá yfir Þingvöll, hjarta lands síns. Leiðin til þess að öðlast þann vil.jastyrk, er líka stundum ekki nema fáein fótmál. Því inst í hjartastað hvers íslendings er þessi vilji, þessi ósk, og allur sá lífsþrótturinn, sem henni fylgir. Máltækið segir: „Segðu mjer hvern þú umgeugst, og jeg skal segja þjer hver þú ert". Við Islendingar getum sagt: „Segðu mjer hvaða hugsanir, til- finningar og menningarálirif þú finnur á Þingvöllum, og jeg skal segja þjer hver þú ert". Hjer getur hver íslendingur gengið undir próf, til þess að læra að þekkja, hve mikil ítök land og þjóð, saga, menning og ættjarðar- ást á í huga hans. Aldrei hefir islensk ))jóð alist upp undir eins sterkum utanað- komandi áhrifum, eins og á síð- ustu árum. Einangruð hefir þjóðin búið hjer á hólmanum öld eftir öld. Hún hefir uú leitað út úr þeirri einangrun. Það skal eigi harmað, heldur þvert á móti. Fyrr á dögum voru erlendu á- hrifin, sem hingað bárust, hægfara og Jangvinn, en þjóðin sjálf svo staðföst fyrir, að hún mótaði það í sinni mynd, sem henni sýndist. Hitt fór fyrir ofan garð og neðan, Ahrif þau voru: frjóvgandi á þjóð-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.