Lesbók Morgunblaðsins - 28.08.1938, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 28.08.1938, Blaðsíða 5
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 269 ÖRÆFAFERÐ FERÐAFJELAGSINS V. Skeiðarársandur Eftir Arna Ola. Skeiðarárjökull blasir vel við frá Skaftafelli. Haim tekiu inikhun breytingum við, hvert hlaup. Á luulau lilaupuuuiu hækk ar hann, og segja Öræfingar. að hann bólgni upp. En hversu miklu sú hækkun nemur, verður ekki sagt, því að frá Skaftafelli verð- ur ekki niiðað við neilt uenia Lómaginip. hvað mikið sjest á hann yfir jiikulinn. Oddur í Bölta sagði injer að jökullinn hefði lækkað mjög mikið eftir hla.upið í vor. Jeg spurði hann að því, hvar hlaupið hefði komið uudan jokl- inum,"en hann svaraði því, að það hefði komið undau honum iillum, aðeiu.s misjafnlega mikið. Þetta mátfi vel sjá heunan frá bæiuun. ]>ar sem stærstu xitrásirnar höfðu verið. voru skörð framan í jökul inn, því að þar hafði brotnað úr lionum. I'etta sáum vjer þó alt betur, þegar vjer fórum yfir sand inn. og að það var rjett, sem Odd ur sagði, að hlaupið hafði komið undan öllum jöklinum. Nú er jökullinn um 25—30 kni. breiður þar sem hann flest fram á sandinn, og geta menn nokkuð Morsárjökull, eins og dálkur tilsýndar. af því markað. hve geisilegt vatnsmagn hefir hlaupið fram und U) honum. Og þó skilja þeir það enn betur, er þeir athuga það, að flóðið var víða svo djúpt, að það bar langt fram á sand borgar ís.jaka. sem voru eins og stærstu líús. Hvernig stendur nú á því, að Skeiðarárhlaupin haga sjer þann ig, að þau koma ekki fram á viss- um stöðum, heldur alls staðar und- an jöklinum? Þegar jeg heyrði að jökullinn hækkaði á undan hlaupunum, en lækkaði eftir þau, fanst mjer svar- ið ligg.ja nærliendis. EinhVers staðar lengst norður Upptök Skeiðarár. Jökulfell til hægri. í Vatnajökli (ef til vill í Gríms- vötnum) er jarðhiti, svo að jök- ullinn bráðnar að neðan, og smám saman eykst vatnið í þeirri hvelf ingu, sem myudast. Það leitar á hallann og eftir því sem vatns- þunginn verður meiri, þjappast neðsta vatnið saman, og fær marg falt lyftiafl, líkt og dúnkraftar, og lyftir jöklinum upp. Á undan sjer ekur það sandi, möl og lausa- grjóti, sem jökullinn hefir molað undir sig, og notar það sem meit il til þess að losa jökulinn frá jarðveginum. Þannig heldur það áfram á hallann, uns það kemst undir Skeiðarárjökul og lyftir honum bókstaflega Öllum upp, svo að hann er á floti. Og um leið og .jökulsporðurinn lyftist, brýst hið ægilega flóð fram undan honum iilluin. Hvað vatnsmagnið er mik- ið. getur enginn sagt. Ef til vill er það álíka sopi og er í Þing- vallavatni, ef til vill miklu meira. Ymsir munu nú ætla, að skrið- jökullinn ætti gllor að hlaupa fram, ef hann væri á floti. En á stæðan til þess, að hann gerir það ekki, er sú, að undir honum eru ýmsar mishæðir og klettar, sem hanu hangir á. Þessar mishæðir og kletta sverfur jökullinn jafnt og þjett, og þess vegna getur far- ið svo einhvern tíma, að ekkert

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.