Lesbók Morgunblaðsins - 10.09.1939, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 10.09.1939, Blaðsíða 2
282 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS HORNSTRANDIR Kynjasagnir margar hafa spunn ist um Hornstrandir og Horn- strendinga, og hafa þær horist víða um land. Hornstrandir hafa verið sagðar fram úr hófi hrjóstrugar, bera mönnum ein- ungis þyrna og þistla, rjett eins og skaparinn hefði í fyrndinni bÖlvað þar jörðunni. Og Horn- strendingar hafa verið sagðir fáráðlingar og mannleysur, sem hjetu rímnanöfnum, ef þeir væru þá skírðir, og slægju sum sumur ekki túnskikana sína sök um deyfðar í hornstrendska rosanum. Jeg var á ferð á Hornströndum í sumar í júlí- mánuði, og langar mig að segja frá því, hvernig Hornstrandir og Hornstrendingar koma mjer fyrir sjónir að því ferðalagi loknu. Jeg fór í bíl snemma morg- uns áleiðis frá Reykjavík til Hólmavíkur. Við urðum að sæta sjávarföllum með Gilsfirði, í grend við Ólafsdal, þar sem bún- aðarskólinn var fyrrum, — urðum að þræða á hílnum í flæðarmál- inu. LeiSin með Gilsfirði og á Steinadalsheiði er sums staðar vond og hrikaleg, jeg hefi ekki heyrt fólk syngja sálma í bíl fyr en þar; en þetta er líka hættuleg leið, — vestfirskir Kambar! Að kvöldi erum við í Ilólmavík við Steingrímsfjörð, kyrlátu kaup- túni með útsýui til blárra, hún- vetnskra fjalla. Fram á nótt — og þá var að sÖnnu náttleysa — voru drengir að stinga kola í tærri höfninni, og telpur úr þurrabúð- unum komu heim um miðnætti með litlar skjólur, fullar af fyrstu aðalbláberjum suinarsins. Náttúr- an hefir verið múðurlynd þar í ár eins og sunnanlands. Jeg gekk upp um ásana í nætursólskininu; þótt þar sje ekki beint fagurt um- hverfi og freœur megi kftlla land- lð grátt en grœnt söktiffl grjótsins, pá heflr nfitturah framreitt marg- ^r krásír, þar sem nokkur javð- Eftir Einar Guðmundsson, kennara vegur er til. Melasólin prýðir naktar klappirnav, hún þarf eng- an jarðveg, sýuist manni; lu'in blónigast eins og stafur Arons. Jeg tók mjer fari með gaf lkæim yfir fjörðinn austur í landareign Hellu. Steingrímur landnámsmað- ur, sem fjörðurinn er kendur við, kvað hafa boðio, að hann yrði heygður í Staðarfjalli, og mælt svo íwi, að eigi færist skip á firð- inum, þar sem sæist af haug hans. Lítt vita menn nú, hvar haugur hans var orpinn, en sagt er, að ekki hafi í manua minnum týnst maður í innanverðum firðinum. Steingrímur hlýtui að vera heygð ur nokkuS hátt í fjallinu, fyrít verndarkraftur hans nær lengva en til Hólmavíkur, og nenn feria þarna á gaflkæm: í austanbrælu í landareign Ilelm eru tveir hangar úti í tjörim.m, og M skamt milli þeirra. Munnmæli henna, að hjón frá garðinum Hellu sjeu heygð í þeim, og er annar haug- urinn nefndur Kollshaugur, en hinn Lanarhaugur. Kollshaugur er stærri en hinn haugurinn, og er hann að lögun sem sykurtoppur og að nokkru leyti vaxinn víði. Steinhleðslur viiðast vera undir haugunum báðum. Þeir eru ekki friðlýstir, en í tjornunum eru þeir í rauninni sjálffriðaðir. Kollshaug ur er fegursti Iiaugur, sem jeg hefi sjeð, — fornt listaverk nátt- úrunnar eða fornmanna. Skamt þaðan, á hálsi nokkvum, er svonefndur Selkollusteinn, og er nánara sagt í'rá þessu í Guð- mundar sögu biskups. í kaþólsk- um sið voru piltur og stúlka feng- in til aS færa ungbarn frá Eyjum til skírnar að Staðarkirkju. Þan voru veik fyrir, og þeira tafðist uffl of hjá steinínum. Þá ev þau vitjuSu barnsins aftnr, var það dautt. Ilinn óhremi andi í óskírðu baruinu haf'ði brotist út, og var afturgangan nefnd Selkolla. Sel- kolla sprengdi aug\i úr fólki og var ægileg plága, uns Gvöndur «óði var fenginn til þess að koma henni fyrir, og sökti hann henni að Ilamri. Biskup ljet setja nið- ur kross mikinn, þar sem hann siikti henni, og hann bauð ,mönn- um að ákalla krossinn með lýsing o}í bænahaldi, og var það gert. Á Selströnd eru ýmis örnefni, sem benda til þess, að franskir og spænskir sjómenn hafi farið þar með ránum, enda er þar víða æta- samt. Frá Bæjum er refarækt mik- il í Grímsey úti í Steingrímsfirði. Refirnir ganga ]>ar lausir og afla sjer sjálfir ætis sumarlangt og lengur, en þeim tv smalað eins og sláturfje að hamri einum og skotn- ir þar, þegar bændurna er farið að langa í skinn þeirra. Heldur er dýralífið í eynni fátæklegt, eins og að líkindum lætur, þar sein skolli er þar húsbóndi. Viti er í eynni, en langt er síðan þar var bygð. — Jeg gekk fyrir Bjarnar- fjörðinn syðri, og á hjöllunum milli bæjanna Kaldrananess og Bakka sá jeg fyrsta sinni gróður o<í gróðurfar vestra, sem mjer var framandi: Bvekkuvnar voru sums staðar hvítar af skollaberj- um, og imargt var þar af kross- jurt. Stóð af ýmiss konar burknum, s. s. uxatungu, óx þar undir ber- um himni án þess að hafa nokkra skugga aðra en þá, sem frekar þröngir dalir veita. Strandirnar eru snauðar af hellum og skútum og yngri hraunum, svo aS burkn- arnir hafa orSið aS venja sig viS birtuna. Milli bæjanna Nattstvík- Ur off Kjörvogs *h jeg siíar blátt áfram sltegjuv af burkmint. Þrenningargvas vex vilt í Goðáal U

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.