Lesbók Morgunblaðsins - 10.05.1942, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 10.05.1942, Blaðsíða 3
LESBÓK MORGUNBLABSINS 147 Pví að bæta aðferðir til að strá- drepa menn hrönnum saman, er S1ðferðileg ónáttúra, sem gerir vís- 'ndamennina, þjóna lífsins, að merkisberum dauðans. Frá sjón- armiði siðareglu vísindamanna er shk ranghverfing dauðasök jafnt °S þau svik, að falsa sannleikann °8 spilla dómgreind manna, að °oði þeirra, sem völdin hafa. Það mun erfitt að fela það gleymsku, að þeir með glöðu geði ofurseldu nasistum æðstu siðvenjur heiðar- leika og sannleiksástar. Ákafi Peirra, er þeir tóku að sjer hið °gófuga verkefni að setja í kerfi °otnlaust moldviðri kynstofna- *enningarinnar og áhugi þeirra a því að breiða háskólakápur sín- ar yfir illvirki stjórnandanna verð Ur í sögu vísindanna talinn með Verstu verkum. Það að svíkja hið euífa vegna hins tímanlega er st«rsta afbrot í andans ríki, því J? það er afneitun meginkenn- lngarinnar um sannleikann. Rannsóknarandinn. vísindamenn, fræðimenn og lista ^enn ættu að muna, að þeir eru 1 andans ætt komnir beint af ö,num fornu löggjöfum, er mót- u°u anda og samvisku mannanna, * spámönnum, eT sögðu konung- Ulri til syndanna, af hugsunar- skörungum, er lögðu líf sitt í *ttn sókum sannfæringar sinnar. eir, sem stunda vísindalegar rann s°knir, verkfræðingar og tækni- menn, œttu að hafa það hugfast, a° vísindatæki þeirra eru ekki aðeins endurbættar útgáfur af ainni upphaflegu steinöxi, heldur 8 sigm-mepjji^ er menn hafa hrifs frá náttúrunni og mörkuð eru nsigli hins einlæga rannsóknar- n°-a með orðunum: „Jeg sleppi PJer ekki, nema þú blessir mig". feagan um vísindaarf liðinna da er enginn skemtisaga um auð- 'eldan ávinning og auðgun. Auk Pess, sem saga vísindanna segir ra þróun sjertækrar hugsunar, er hún mikil hetjusaga um and legt áræði, æfintýri, hreysti, þol °g, um fram alt, um hugprúða ollustu við hugsjón sannleikans. ysmdin eiga sína píslarvotta og Ina nelgu menn, og dýrgripaskrín vísindanna geymir ekki aðeins hinn dýrmæta þekkingararf, held- ur og helgar minjar andans hreysti. Uppruni hinna andlegu auðæfa mannkynsins gerir þeim, sem nú eru forráðamenn þessarar arf- leifðar, skylt að bera að sínum hluta ábyrgð á henni. Vísinda- maðurinn, sem finnur ráð til að bæta efnahaginn, listamaðurinn, sem mótar mannssálina svo að hún skilji fleiri blæbrigði hugsana og tilfinninga, kennarinn, sem æfir huga barna og unglinga, svo að þau geti fært sjer í nyt andleg og efnaleg auðæfi mannanna — allir eiga þeir að gera meira en að setja fram meginreglur sínar og uppgötvanir. Þeir hafa auk þess, hver og einn, þá skyldu við mannfjelagið að hjálpa til að tryggja það, að árangurinn af starfi þeirra, sem er arður af hinum sameiginlega arfi vorum, verði sem mestur og komi sem flestum að sem bestu gagni. Það verður t. d. hlutverk hag- fræðinga hins nýja lýðræðis ekki aðeins að finna bestu rekstrarað- ferðirnar við ummyndun hráefn- anna, framleiðslu, dreifing og neyslu, heldur og að sjá um, að þær aðferðir, er þeir mæla með, verði teknar upp í framkvæmd- inni. Höfuðsmiðurinn, sem gerir nýjar áætlanir um húsagerð, um skipulag sveita og bæja, uppeldis- fræðingurinn, er ber fram tillögur um bættar aðferðir við kenslu og uppeldi, læknar, er mæla með um- bótum á læknaskipaninni — allir hafa þeir þá skyldu við mann- fjelagið að berjast fyrir því, að skerfur þjirra verði þáttur í menn ingu vorri'. Vísindin í víðustu merkingu þurfa að verða afl í þróttmiklu lýðræði. Það er heiður og skylda vísindamanna og fræðimanna að reyna að láta til sín heyra og afla skoðunum sínum fylgis, hvar sem verið er að gera fyrirætlanir um framtíðarþróun mannfjelagsins. Vísindamenn, fræðimenn, lista- menn eru ráðagerðamenn með ágætum. í starfi þeirra eða em- bætti sannar dagleg reynsla þeim, að rökrjett aðferð, jafnvægt form, hnitmiðað samræmi hefir ómetanlegt gildi. Væri þá til of mikils ætlast, að þeir finni í sálum sínum blund andi fjelagshvatir sinna frægu fyrirrennarci, taki höndum saman, skipi sjer í fylkingarbrodd mann- kynsins og lýsi því leið út úr óskapnaði nxitímans? Maðurinn er ekki óæðra efni til mótunar en steinn eða stál, og að fullkomna friðarverkið er æskilegra en að brýna öxina til að eyðileggja það. Mætti þá ekki gera sjer einhverja von um, að úrvalsmenn andans í Bretaveldi, Bandaríkjun- um, Sovjetríkjunum og öðrum sameinuðum þjóðum komi saman til þess að stofna framkvæmdaráð andans, alþjóðasamband vísind- annaT Yfirstjórn friðarins. Starf slíkrar yfirstjórnar frið- arins, er hugsaði upp meginað- ferðirnar við endurreisn lýðræðis- ins og hefði eftirlit með fram- kvæmd þeirra, mundi verða ómet- anlegt. Hi'in mundi koma í veg fyrir, að stjórnmálamennirnir settu ódýra plástra stjórnasamn- inga á sár heimsins. Hún gæti kent oss að reisa höll mannkynsins svo, að hún riðaði ekki við hvern minsta kipp frá kauphöllunum. Hiín gæti kent oss að sigla vorum dýru snekkjum um höfin sjö án þess að vera á valdi svipulla versl- unarvinda. Hún gæti sýnt oss, hvernig skipta mætti sanngjarn- lega náttvirugæðum jarðarinnar milli þjóða heimsins og hvernig miðla mætti starfi og launum í rjettu hlutfalli milli allra meðlima mannfjelagsins. Hún gæti hjálpað börnum vorum til að kynnast hin- um miklu ríkjum andans og elskn það, sem þau þekkja. Látum þá ekki aðeins áminna og tilkynna, heldur halda vörð dag og nótt, svo að boðskapur þeirra glatist ekki og lögmál þeirra verði ekki vanrækt. Það er þeirra að minna þá, sem völdin hafa, á skyldur þeirra og ábyrgð, þeirra er að sjá um. að rjettlætið sje ekki fótum troðið, sannleikur- Framh. á bls. 151.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.