Lesbók Morgunblaðsins - 31.01.1943, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 31.01.1943, Blaðsíða 1
bék 7$$lor®nmbl®jb&im 4. tölublað. Sunnudagur 31. janúar 1943. XVII. árgangur. Athugasemd og viðaukar við frá- sögn Guðmundar skálds Friðjóns- sonar af atburðum í Möðrudal í Lesbók Morgunblaðsins 5.júlí 1942. r Astríður í Möðrudal j Lesbók Morgunblaðsins 5. * júlí síðastl. gjörir Guðmund- ur skáld Friðjónsson að frásagn- arefni löngu liðna atburði úr einkalífi Möðrudalshjóna, Sigurð- ar bónda Jónssonar og Ástríðar Vernharðsdóttur, eftir munnleg- um heimildum frá konu á níræð- isaldri, er þó hafði vitneskju sína frá annarrar handar heimild. Frásögnin er stutt. Til þess að raska henni í engu og til þess að lesendur hafi hana fyrir aug- um samtímis athugasemdum mín um tilgreini jeg það af henni, sem hjer kemur til álita, orð- rjett: 0 „Ástríður var eiginkona Sigurðar, sem lengi bjó stórbúi i Möðrudal. Þeg- ar leið á æfi þeirra hjóna, kom í Möðrudal stúlka, sem Sigríður hjet, frömuð í Danmörku við ostagerð. Hún mun hafa átt að gera osta þar í Möðrudal úr þeirri miklu og kjarn- ríku sauðamjólk, sem þar féllst til úr 200 ám, eða því sem næst svo mörg- um. Ekki vissi sögukona mín um afdrif ostagerðarinnar. Enda virðist Sigríð- ur hafa öðlast annað hugðarmál þar í dal möðrunnar. Hún og Sigurður bóndi féllust í faðma og urðu handsöl þeirra svo rausnarleg, að Ástríður var rekin út í horn og hrifsaði Sigurður undir sig öll búsforráð og mun þá ostagerðin hafa farið út um þúfur. Þegar þar var komið sögu, leitaði Astríður fulltingis tengdasonar síns, Einars Ásmundssonar alþingismanns í Nesi, og brást hann vel við, reið aust- ur í Möðrudal og rjetti við hlut tengda- móður sinnar--------. En ekki er mjer ljóst, hvort Sigríður var þá rekin til fulls úr Möðrudalsbæ. Líkur benda til þess, að Sigurður hafi bugast út af þessum málum, þvi hann lagðist bana- legu sína eftir aðför Einars í Nesi. Þegar honum elnaði sóttin, sendi hann Aðalbjörgu dóttur sína á fund Ástríð- ar — — þess erindis, að hún fyrir- gæfi sjer afbrotin. Ekki kom Ástríður að banasænginni — að því er sögu- konan hermdi. En hún bað dóttur sina fyrir þessi skilaboð: Eftir Halldór Stefánsson „Segðu föður þínum að jeg muni ekki hata hann í gröfinni". ,Þessi svör lýsa ágætlega þessari aðþrengdu konu, stórlæti hennar, göfgi og fastlyndi--------. Það er_ víst, að þarna í Mörudal hefir gerst mikil og átakanleg harm- saga, sem þögnin hefir breitt ofan á grænan og gráan mosa--------". Sem vænta má, er frásögnin með ýkjublæ þjóðsagna. — Það þarf skemmri tíma en þrjá ald- arfjórðunga til þess, að „við- burðir slíkir" í einkalífi manna, aukist og aflagist í minni og munni, þar til þeir þykja vera orðnir hæfilega „söguhæfir". Það má skilja, að söguritarinn finnur líka til þess, að heimildin er ónæg og ótraust. En í stað þess, að láta hana fyrir þá sök „líða um dal og hól", leggur hann við skáldfák sinn, til þess að fylla upp eyður heimildarinnar. Samt óskar hann fyrir sína hönd — og annarra — fyllri upplýs- inga um atburðina, ef kostur væri á. Það vill nú svo til, að nokkru áður en G. Fr. ritar frásögn konunnar með viðaukum sínum, var til prentuð frásögn af þess- um atburðum, að mestu byggð á, skjallegum og prentuðum, en að vísu ekki full ýtarlegum, heimild- um. Þessa frásögn er að finna í þáttum þeim úr sögu Möðrudals á Efra-Fjalli, sem birtust í Nýj- um kvöldvökum 1941—'42. Á meðal þeirra þátta er einn um þau Möðrudalshjón, Ástríði og Sigurð. Er þar að fá nokkuð fyllri vitneskju um þær þrjár höfuðpersónur þeirra atburða, sem hjer ræðir um. Guðmundi Friðjónssyni og þeim öðrum, sem áhuga hafa á að kynnast umræddum atburð- um nánar en af frásögn hinnar rosknu konu, má vísa þangað. Geta má þess, að þættir þessir úr sögu Möðrudals munu bráð-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.