Lesbók Morgunblaðsins - 02.04.1944, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 02.04.1944, Blaðsíða 5
LESBÖK MORGUNBLAÐSINS 141 við, en fyrir að koma sér í vinfengi við kompagniið skrifaði þeim þessa sök soleiðis, að þessi dún skyldi leggjast til höndlunarinnar. Síðan varð undir straff afsköffuð þessi óregluleg meðhöndlan. Þetta er hið fornemsta, þessi íslenzki prestur gjörði í Grænlandi. Allir hinir, sem voru danskir, kærðu sig ei uni höndlunina. Islenzkir yrðu ei dönskum betri í sumum sökum. Nú er hann dauður og begrafinn. Eftir lifir mannorð mætt, þó maðurinn deyi. Nú er eg á reisunni eftir reka- viði, nokkuð til byggingar og nokk- uð til eldiviðar. Á bessari reisu mættum vð mörgum grænlenzkum. Þessu gleymda eg, þegar fór að tala uni þessa eður þeirra flutn- inga. Þegar við áttum fimm mílur til kaupstaðarins, varð vindurinn oss mótfallinn. so við máttuin sigla til einnrar eyjar og vera þar um nóttina. Þar voi'U tvö grænlenzk tjöld. Við komuni þangað. Þar var ekkert að heyra utan grát og gól. Allt kvenfólkið sat í einum hóp og karlmennirnir fyrir sig. Allt grét. Kvinnurnar grétu sem hundar setja upp spángýlur, en mennirnir voru allt hægari. Orsökin var þessi, að þeir sunnlenzku og norðlenzku, sem á þeim skipum voru og eg heyrði, að skyldu vera í ætt við hver aðra, höfðu lengi ei saman talað. ' Nú fóru þeir að tala um tíðina, hvörnin hún hefði sig umbreytt á þessu ári. Því sögðu mér margir danskir, að þetta fólk hefði saman biiið þar syðra, þó lengi væri nú síðan. Orsök iil þessa gráts var ástvinamissjr og giftingarstand. Vií heyrðum so lengi uppi vórum sömu hryggðar atferð, og alla tíð mitt í harminum vnr Ansesrok, nefndur. Það var þeirra spamnður eður prestnr, sem heiðingjarnir setja sinn átrúnað á, og viti menn: Þessi heiðingi verður í mörgu sann- orður í spádóm sínum. — Allir prestar í Grænlandi eru hönum mótfallnir og vita ei. hvar frá þessi speki skuli koma, að einn heiðingi skuli hafa so mikinn klógskap um, guðlega hluti, eg meina að spá um hulda hluti, sem er um gæfu og ógæfu. Presturinn í Góðuvon, ITerr Brun, var oft í ósamþykki við þenn- en Angegok, það er spámaður Þó heyrði eg sagt, að grænlenzkir hefðu drepið einn fyrir rangan spá- dóm. Þessi spámaður er heiðingjanna hjáííuð, sem þeir ráðgast við í upp- áfallandi nauð og bágindum, en Nalegasuak er þeirra ypparsti o^ mesti guð. Hann hefir skapað sól og stjörnur, himin og jörð, og allt gott gjörir hann. Sá annar er Torna- suak eður underiords (undirdjúpa), guð. Hann gjörir ei annað en það. sem þeir hryga-jast af, so sem cv hörð veður, aflaleysi uppá alla atvinnu bæði til s.jóar og lands. Þennan eru þeir hræddir við. Þeir segja, að þessi himins og jarðar guð (Nalegasuak), hann gefi þeim so ágæta jörð að vera á, þegar þeir skulu héðan fara fyrir þann tíman- lega dauða, að þar séu svo margir selir og fuglar, að þeir kunni afla þar á einum degi meir en þeir kunna hér á heilu ári og jórðin, sem þar er sé so græn Qg blómleg með alls konar ávexti, so sem krækju- ber, bláber og einirber, þar fyrir utan so mörg hreindýr, harar, rji'ip- ur osr aðra landfugla. Þar fyrir þegar þeir deyja, láta þeir sig inn setja í helluhús hæst á fjöllum uppi í þeirra skinnbát sem þeir lifandi væru, í bezta bfiningi og veiðar- færum. Því hærra fjallið er, ]n-í betra er það eftir þeirra meiningu. Þegar þeir eru þar upp bomir, er ei annað en sorg og harmur að hejn-a. Eg hefi aldrei heyrt nokkurt fólk syrgja so aumkunarlega sem> þeir grænlenzku hver aðra, en kven- fólksins harmur yfir gengur. Það er ei gjört einn dag eður og mánuði, heldur til þeirra dauða, því það hefur óviðráðanlega geðsmuni. Þáð sá eg á einni konu við kaupstaðinn. Hún hét ITelvig. Þessi ekkja hún skreið á hnjánum öll þaug ár, eg var þar, hafði þó ei börn, sem lifðu. Halldór Eiríksson átti barn við henni eftir lýsingu hennar, þó ei meðganga vildi. Hún var bæði skírð og kunni sinn kristindóm. Það voru ogso þær aðrar kvinnur, sem voru giftar í kaupstaðar náfcýlum, so sem beykirs konan, meðhjálpara eður djákna konan, Jóns Jónssonar kona. Allar vildu ]>essar sér sjálfar ráða, þegar til ef'nanna kom, voru ann- ars hlýðnar og undirgefnar, þegar að óskum gekk. Eg vissi einn grænlenzkan prest, ættaðan frá Jullandi. Eg talaði við hann í Sjálandi. Þar hafði hann fengið prestabrauð, átti grænlenzka konu, er hann hafði með henni saman búið í Grænlandi víst fimm ár. Áttu þaug saman þar tvö börn, dreng og stúlku, gaf þeim báðum að eta og drekka af brjóst- nm sínum. Nú var fett á milli hjónanna. Ilún vnr óvön landsins íisigkomulagi, hvar fyrir prestur- inn mátti taka sér jómfrú, sem ba?ði skyldi taka á móti prestum og öðr- um nafnkenndum mönnum, sérdeil- is þegar hann var ei sjálfur í nsér- veru, einninn sjá eftir hússins eður heimilisins háttalagi í einn og annan máta, sem hann kunni ei sjalfur úr ráða, því sú grænlenzka kona vissi ekkert' um þvílíkar sakir að sýsla. Þegar hún var komin þar, yarð madaman undarleg í or'ðthn, so presturinn mátti ganga úr'vegi frá henni. Ihin var karlmaðúr í kröftum, saumaði kvenna bezt bæði klæði og léreft. Þegar þessi reiði kunni *i dempast heldur fór va^- andi, fór hún gangandi nt í sókn- sí<C

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.