Lesbók Morgunblaðsins - 12.01.1947, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 12.01.1947, Blaðsíða 9
LESBÓK MORGUNBLADSINS þýskum borgum hafa unglingar, sem nefna sig ..Edehveiss-Piraten", gert ýmsan óskunda að undanförnu. Ann- að hvort hafa þeir ekkert samband við hinn pólitíska Edehveiss-fjelags- skap, eða þeir eru grímuklæddur angi af honum, og notaðir sem skálka- skjól. Kunnugt er, að Edehveiss-fje- lagskapurinn hafði starfað nokkuð í tíð Hitlers. Þóttist hann þá vera and- nasistiskur, en er ramur þjóðernis- stefnuflokkur. Ilonimi hefir vaxið. mjög ásmegin að iiiidaní'örnti og það má vel vera að hin nýa Vehme cnd- urfæðist þar. Þúsundir harðsvíraðra nasista leika enn lausum hala. sjerstaklega í fjöll- unum í Bayern. Eftir 8 inánaða harð- vítugtistu mannaveiðar, sem sagan getur um, viðurkendi amerískur liðs- foringi það opinberlega í Bad Toels, að ekki hefði náðst í nema 10% af SS-liðsforingjum. Fjöldinn allur af þeim, sem enn eru í felum, mun sjálf- sagt skipa sjcr undir merki Vehme, ¦ þegar þar að kemur. Það er einnig kunnugt að eigi hefir fundist nema lítill hluti af þeim vopn- um, sem nasistar földu. þegar þeir sáu ósigur nálgast. Og þrátt fyrir alla aðgæslu hefir hvað eftir annað verið stolið miklu af, hergagnahirgð- um Bandaríkjamanna. En þetta er þó ekki nægur vopnabúnaður til þess að hægt sje að hefja allsherjar upp- reist. Handa Vehme er hann nægi- legur. Miljónir Þjóðverja trúa á Vehme, sumir óttast hana, aðrir setja alla von sína á hana. Þegar háskólinn í Göttingen, sem er á hernámssvæði Breta. var opnaður aftur fyrir fáum mánuðum, þá kölluðu stúdentarnir í kór fram í ræðu rektors: .,Það er kominn tími til þess að ný Vehme rísi upp í Þýskalandi". SÍÐAN þetta gerðist hafa allir at- burðir stefnt í þá átt, að ný vargöld sje í aðsigi. Þýskir embættismenn hafa fengið nafnlíius brjef, bæði í pósti og öðru vísi, þar sem þeir eru varaðir við að hafa samvinnu víð „óvinina", og skorað á þá að slíta henni áður en það sje um seinan. Ritstjórar hinna leyfðu blaða hafa fettgið óteljandi hótanir og sumir hafa vérið drepnir. Hvíslingar fara um alt landið um það að Vehme muni rísa upp þegar Vesturveldin og Rússar sje orðin ósátt. Vehme er ekki neitt hugfóstur. Grafir þeirra Erzbergers, Rathenau. Kurt Eisners og fjölda margra ann- ara, eru til vitnis um það. Og nú cr hún á leiðinni. v v v v =w Hrossakjötsát Ari fróði segir svo frá Kristnitök- unni á Islandi: Þá var það mælt í lögum, að allir menn skyldu kristnir vera og skírn taka, þeir er áður voru óskírðir á landi hjer, en um barna útburð skyldu standa hin fornu lög og um hrossa- kjötsát .... En síðar fám vetrum var sú heiðni af numin sem önnur. Hrossakjötsát var hinn bezti veizlu- kostur, sem fornmenn gátu hugsað sjer, og því var það haft á borðum í stærstu og virðulegustu veislum þeirra, blótveislunum. En upp frá því er kristni kom og „heiðnin var afnumin", máttu Islend- ingar ekki bragða hrossakjöt, þótt líf þeirra lægi við. Varð sú firra svo mikil að börnum var þegar í æsku innprent- aður viðbjóður á hrossakjöti, og þeir, sem gerðu sig seka um hrossakjötsát í lífsnauðsýn, þóttu hvergi í húsum hæfir og andstyggð guðs og manna. Helst bábylja þessi fram um seinustu aldamót, og er máske ekki laust við að eitthvað eimi eftir af henni sums staðar enn í dag. Það er nú máske ekki undarlegt þótt sauðsvartur almúginn, sem beitt- ur var hinni herfilegustu skoðana- (kúgun fram eftir öllum öldum, heldi fast við þessa firru. Hitt er merkilegra, að hámenutaðir menn skyldu ala á þessu. En hjer er eitt dænii um það: Ólafur Stefánsson, stiptamaður (1731—1812), ritaði um hesta í Lær- dómslista Fjelagsritin 1787 fróðlega grein. Þar segir svo: Það er óefað, að fyrir kristniboðið var hrossum blótað, og þau etin hjer á landi, eins og í fleirum Iöndum, er eigi höfðu tekið við krislni, og þóttu hrossin þá eigi lítið búsílag. Egill á Borg brá Hermundi á Gilsbakka um það: að þar hefðu dáið 30 hross úr hor um veturinn. og hefðu öll ctin vcrið. Fleiri dæmi má finna, er sýna hungiir og skort í landinu á hintim fyrri tímum, þótt hrossakjöt hafi ei verið lítill viðauki annara matvæla vorra gömlu landsmanna. Kalmukar og Tartarar eta hestakjöt ennú á vor- um dögum og álíta það fyrir hina bestu fæðu, hvorki kræsa þeir það né krydda, heldur eta ósoðið á þann liátt: að þá þeir eiga ferð fyrir höndum, leggja þeir stykki af hráu hestakjöti undir hnakk sinn, ríða síðan langa vegu, og eta smásaman af þesu hráa og hálfvolgu nesti. Jafnvle sjálfir Kínabúar eta nú hrossakjöt, sem hafa ung og feit folöld í stórveislur sínar. Kaplamjólk drekka þeir í stað víns, þeir gera af henni ost, en brenna brennivín úr mysunni. I Atistur-lönd- um eða kóngar hestakjöt, drekka kaplamjólk, og bjóða stórhcrrnim til gesta uppá hvort tveggja. Þessi og þvílík heiðingjanna dæmi, vilja nokkrir á vorum tíðtim láta rjettlæta hrossakjötsát á fslandi, en engi þanki er viðbjóðslegri en þessi, að ekki tali um verkið sjálft. Skyldu mann þá og svo eta orma og pöddur, af því að þaer eru fæða þeirra er búa í Ameríku? í hverju áliti mundu land- ar vorir vera, ef þeir einir af öllum kristnum í norðurálfunni leggðust í hrossakjötsát. Það á því hjer eftir, sem hingað til, að vera harðlega bann að sem viðurstyggð, nema þá óum- flýjanlegt lífstjón liggur við.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.