Lesbók Morgunblaðsins - 04.09.1949, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 04.09.1949, Blaðsíða 4
384 LESBOK morgunbladsins MERKAR FORNMINJAR sem líkt er við Rosetta-steininn ÁRiÐ. 1812 uppgötvaði hinn frægi enski landkönnuður Burckhardt fyrstu myndleturs ristur Hetíta njá borginni Hannah i norðanvtrðu Sýrlandi. Letur þetta var birt 1822 og skömmu seinna komu í leitirn- ar fleiri sams konar leturristur. Og árið 1874 skar enski fræðimaðuiinn Wright upp úr með það að letur- gerð þessi væri frá Hetítuni kom- in, en þeirra er hvergi getið nema í biblíunni og í egyptskum heim- ildum. Þetta var aðeins tilgáta hjá Wright og gat hann ekki fært fullnægjandi rök fyrir henni. en tíminn hefur leitt í ljós að hann hafði rjett fyrir sjer. Árið 1908 fundu þeir Winckler og Macridy ríkisheimildasafn Het- íta í Bogazkov í Mið-Anatolíu Voru þar þúsundir af áletruðum leirtöfl- um, og voru áletranirnar á ýmpum málum. Heldu menn þá, að nú mundi takast að finna lykilinn að I>etta er talin einhver elsta mvnd, sem ííl er ai skipi. Myndin er ganginum við annað hliðið. myndletri Hetíta. — Sjerstaklega væntu menn þess, að samanburður á myndletri Hetíta og fleygletri þeirra — en bæði þau letur notuðu þeir — mundi leiða til þess, að hægt væri að ráða fram úr myndletrinu. En samanburðurinn leiddi ekki til neinnar lausnar, ekki fanst heldur lykillinn að táknmáli Hetíta við samanburð á töflum, sem ritaðar voru öðru letri og á öðrum máli.m. Á árunum 1920—1947 tókst fræðimönnum þó með nýrri aðferð að finna þýðingu hinna algengustu tákna í letri Hetíta. En þau nægði þó ekki til þess að hægt væri að lesa samfelt mál út úr táknunum. Vorið 1946 fundu fræðimenn frá háskólanum í Istanbul gamlar virk- isrústir í fjöllunum hjá Cihcia sljettunni. Þar rákust þeir á lík- neskju af konungi og var hún öll þakin fornu Fönikíu-letri, en á ýmsum leirbrotum þar um kring sáu þeir Fönikíu letur og Hetíta myndrúnir hvað innan um annað. Þótti þeim það að vonum merki- legt. Þeim var nú í mun að giafa upp þessar rústir og tyrkneska sögufjelagið veitti þeim styrk til þess. Uppgröftur hófst haustið 1947. Var svo haldið áfram að gra.fa í fyrravor og fyrrahaust, og enn verður uppgreftinum haldið áfram í haust. Virkjarústirnar eru tvær, sín á hvoru felli og rennur á milli þeirra og heitir Ceyhan (áður Pyramus). En fellin heita Domuztepe og Karatepe. Á rústunum á Domuz- tepe var lítið að græða, því að Rómverjar hafa tekið sjer þar ból- festu í fornöld og umturnað öllu. En Karatepe rústirnar voru þeim mun þýðingarmeiri. Þarna hafa verið öflugir virkis- veggir og er innanmál virkisins um 430 metra þar sem það er mest. Tvö hlið eru á virkinu, annað að sunnan, hitt að norðan. Að þeim liggja gangar og þeir hafa verið þaktir með leirtöflum áletruðum og .

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.