Lesbók Morgunblaðsins - 16.04.1950, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 16.04.1950, Blaðsíða 2
206 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS lífsins sje altaf að færast norðar í álfunni. Endurfæðingin á bókment- um heimsins byrjaði á ítalíu og Spáni, settist að í Frakklandi, flutti sig þaðan til Englands. Var Iengi í Þýskalandi, síðan á Rússlandi, er nú í Noregi, en — hvert á miðdep- ill bókmentalífsins að flytja sig frá Noregi?" Hann cr ekki í neinum efa um svarið. Hjer á landi eru öll skil- yrði til þess áð miðdcpill bók- mentan'fsins flytjist hingað, ef vjer komum upp Þjóðleikhúsi. Hann talar um hvað ýmsum listum haí'i fleygt hjer fram, og aldrei hafi þær staðið hærra en þá. „Sje litið á þessar listir yfirleitt, þá finst hverjum sem athugar allan þennan nýgræðing, að gullöldin sje í nánd, og að hún muni innan skamms setjast að hjer í dölunum og við vogana til þcss að þrífast og blómg- ast hjer löng vetrarkvöld, meðan norðurljósin spegla sig í voginum. eða glæjum svellabreiðunum í dalnum". En leiklistin og leikhúsið er efsta hæðin í byggingu menn- ingarinnar. Hún verður að koma. Og hann tekur upp orð góðs ís- landsvinar erlendis til -þess að leggja áherslu á þetta: „Mjer er ómögulegt að bera virðingu fyrir mentaþjóð, sem brestur kapp eða þjóðarmetnað til þess að koma sjer upp lcikhúsi og halda því við". ÞEGAR Indiiði ritaði þessa grein voru íbúar Rcykjavíkur ekki nema 10.000. Ilann viourkendi að það væri veika.sli þálturinn í málinu hvað fólk væri hjer íátt. En það megi ekki miða við þessa tölu. Reykjavík muni vaxa mjög með hverju ári. Hann sjer fyrir fólk- strauminn hingað úr sveitunum, enda var þá mjög farið að bera á honum. Tala bæarbúa hafði tvö- fnldast scinustu 3 árin. Að hans doiui var því engimi eii á því að Reykjavík mundi brátt verða svo mannmörg, að hún gæti borið uppi íullkomið leikhús. En þegar um fullkomið leikhús var að ræða, þá þurfti að horfa fram í tímann. Það dugði ekki að tjalda til einnar nætur eða nokk- urra ára. Hann mintist þess, að ár- ið 1887 höfðu Tcmplarar reist hjer samkomuhús með leiksviði og þótt- ust þá hafa bygt leikhús er nægja mundi bænum í 10 ár. „Eftir 4 ár var það orðið of lítið, þá bygði Bi eiðfjörð sal með leiksviði, er menn hjeldu að mundi nægja i 20 ár. Þar var leikið í 5 ár, eftir það eiginlega ekki. Handiðnamenn bygðu (Iðnó) 1897 og vildu full- nægja öllum kröfum. Þar var leik- svið, sem þótti ákaflega rúmgott í byrjuninni, en í nokkur ár hefir verið kvartað þar um algjört rúm- leysi og áhorfendaplássið þykir nú og hefir þótt í nokkur ár svo óhæfi- lega útbúið, að margl fólk vill ekki koma þar". Þegar ráðist yrði í að byggja þjóðleikhús, þyrfti það að vera svo stórt að það nægði bænum í 100 ár að minsta kosti. Með tilliti til þess varð þvi að gera sjer grein fyrir því hvað fólki mundi í'jölga hjer á þessum tíma. Og það er næsta i'róðlegt að athuga áætlanir Indriða um það. Hann taldi óhugáandi að fólksfjölgunin mundi altaf verða jafn ör og hún hafði orðið sein- ustu árin, að íbúatalan tvöfaldaðist á 8 árum, því að þá ætti íbúar Reykjavíkur að vera 90.000 árið 1931. Væri aítur á móti tckið mcð- altal af fólksi'jölguninni síðustu öld, að ibúatalan tvöfaldaðist á 21 -ári, þá_ mundu íbúar Reykjavíkur verða um 50.000 nálægt 1960 og 80.000 árið 1970. Þriðja dæmið tók hann einnig, gerði ráð fyrir að 500 menn flyttust til bæarins að meðal- tah á ári og bærinn vaxi árlega um 10 af þúsundi fyrir það að i'leiri íæðisl en deyi. Með þeim útreiku- ingi mundi íbúatala Reykjavíkur vcrða þessi: 1907 .......,.......... 10.000 1923 .'..................20.000 1936 ..................30.000 1948 .................. 40.000 1959.................. 50.000 1968 .................. 60.000 1977 .................. 70.000 1985 .................. 80.000 2000..............um 100.000 Þessar tölur þykja honum lík- legastar, en getur þess þó að bær- inn vaxi of seint samkvæmt beim þegar h'ður á öldina, en líklega heldur fljótt framan af Margir hristu höfuð yfir þessum útreikningum og töldu þá ekki ná neinni átt. Annar eins ofvöxtur gæti aldrei hlaupið í Reykjavík. En reyhslan hefir orðið sú fram að miðri öld, að fólksfjölgun Reykja- víkur hefir orðið örari en Indriði gerði ráð fyrir. Hann hefði alls eigi þurft að slá þann varnagla, að framan af væri tölurnar líklega of háar lijá sjer. Eftir því ætti fólks- f jölgunin að verða miklu örari þeg- ar líöur á seinna hlut aldarinnar, og Reykjavík hafa náð 100.000 íbúa nokkru fyrir næstu aldamót*) Að öllu þessu athuguðu segir Indriði: „Leikhús, sem tæki 500 á- horfendur, ætti að nægja Reykja- vík í 100 ár, eða jafnvel lengur. — Þegar Reykvíkingar væri orðnir nálægt 50 þúsundum yrð'i Iíklega loikið hjer á hverju kvöldi allan velurfnn. Þcgar bærinn væri orð- inn of stór fyrir Icikhús, scm tæki 500 áhorl'endur, mætti vístbyggja ofan á áhorfendasalinn pall með liðugum 100 sætum, svo leikhúsið *)Til samanburðar jná geta þess a'ð ¦ 1930 voru hjer rúmlcga 28.000, 1935 niml. 34.000, 1940 rúml. 38.000, 1946 uj.li 49.000 ug 1950 rúiulega 53.000. V .

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.