Lesbók Morgunblaðsins - 12.11.1950, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 12.11.1950, Blaðsíða 12
i 528 - LESBÓK MORGUNBLAÐSINS verðar æsingar með fundahöldum, til undirbúnings væntanlegum bæj -arstjórnarkosningum upp úr ára- mótunum. Aðallega var það Jón ritari, sem gekkst fyrir þessum fundahöldum og var pottur og panna í þeim áróðri, sem hjer átti sjer stað og miðaði að því að „hreinsa til í bæjarstjórn" og koma þar að „lýðhollari" mönnum en þeim, sem undanfarið höfðu ráðið lögum og lofum í stjórn bæjarmál- efnanna. Var þetta í fyrsta skifti, sem hjer höfðu átt sjer stað æs- ingar út af slíku, eða bæjarstjórn- arkosningar orðið hitamál bæjar- búa. Flugrit, eins og „Assessorarnir i öngum sínum" höfðu verið seld á götunum, prentaðar auglýsingar verið festar upp á götuhornum (en jafnótt verið rifnar niður af lög- regluþjónum) og sendlar farið hús úr húsi til þess að hafa áhrif á kjós- endur. Alt var þetta gert í því skyni að fá menn til að kjósa þá 5 lýðholla (demokratiska) borgara, sem Jón ritari vildi fá kosna í stað hins íhaldsama hluta bæjarstjórn- ar, sem hann vildi feigan." Þetta er sjálfsagt rjett, en getur þó vilt menn á þessum f lokkadrátta -tímum. Menn kynni að ætla, að hjer hefði verið um pólitíska kosn- ingu að ræða, þar sem „demokrat- ar" og „konservativir" hefði Jeitt saman hesta sína. En svo var ekki. Þessi kosningabarátta var einka- fyrirtæki Jóns ritara, ef svo mætti að orði komast. Hann var að Jauna Halldóri Kr. Frjðrikssyni og assess- orunum fyrir sig. Hitt er svo ann- að mál, að Iionum barst vopn upp í hendurnar i kosningahríðinni. Jón Steffensen verslunarstjóri hafði lát -ið sjer þau orð um munn fara, að það væri „intelligensen" í bænum, sem stæði að lista Halldórs Frið- \ rikssonar, en „pöbelinn" sem stæði að hinum listanum. Jón ritari var ekki lengí að henda þetta vopn a L lofti og beita því svo, að andstæð- ingarnir fengu stór sár af sínu eig- in skeyti. Jón tók að sjer málslað „pöbelins" eða „dónanna" gegn „intelligensinum" og það reið baggamuninn. FLUGRIT hans, það er dr. Jón Helgason nefnir, er til i Lands- bókasafni'og er titill þess: „Assessorarnir í öngum sínum, eða „Intelligentsin" gegn „Dónun- um". Píslarsaga í brjefum frá N. N. til vina sinna. — 3. útgáfa aukin og endurbætt (1. útgáfa uppseld á 3 klukkustundum)". Aftan við er svo þessi klausa: „Ritgjörð þessi er til sölu hjá Gísla í norsku versluninni og hjá Magnúsi í Bráðræði fyrir 10 aura exempl. Þegar keypt eru 20 exþl. fæst fimtungs afsláttur. Verði nokkuð afgangs prentunar- kostnaðinum, mun því varið til þess, að auglýsa á prenti og með uppslógum á götuhornum fundar- gerðir þær, er siðan kynni að fara fram í höfuðstað íslands, bæjarbú- um til leiðbeiningar, og óðrum sveitum landsins til fyrirmyndar og uppbyggingar." Brjefin eru 6 að tölu, dagsett 31. des. 1878, 1. jan., 2. jan. (3) og 3. janúar 1879. Fyrirsagnirnar benda Ijóst til þess að hverjum skeytun- um var stefnt. En í brjefunum er inn á milli sögð saga kosninganna. Hann getur þess, að ekki hafi sjer orðið að von sinni að áskoranirnar um að kjósa sinn lista hefði fengið að vera í friði á götuhornunum. Bæjarfógeti hafi þegar sent Ólaf f.krifara sinn og þá lögregluþjón- ana Jón og Þorstein til þess að rífa blöðin niður. Þá kvaðst hann hafa látið prenta áskoranirnar í svo mörgum eintökum, að altaf væri hægt að endurnýja þær jafnóðum og þær væri rifnar niður. Voru þessar prentuðu auglýsingar komn- ar á götuhorn á nýársdagsmorgun og fengu að vera í friði „líklega vegna helginnax". Síðan segir hann frá undirbún- ingsfundi, sem embættismenn, kaupmenn og iðnaðarmenn, eða „intelligentsin", hafi þá haldið á „háhelgum degi og á opinberum veitingastað með toddý og bjór- glös fyrir framan sig." Segist hann haía farið inn til þeirra og netnir þar fimm menn með nöinum, en að þeir hafi flúið í næstu stofu er þeir sau sig. Kvaðst hann hafa elt þá þangað, en þá hafi þeir ílúið fram í hina stofuna aftur. Seinast segist hann hafa verið rekinn út, en áður hefði hann heyrt þá tala um að ekki mætti kjósa aðr^ í bæjarstjórn en þa „sem hefðu sýnt íöðurlands- ást, greind og dugnað" og gerir hæfilegt gys að. Alla aðfaranótt kosníngadagsins segir hann að „intelligentsinn" hafi verið að smala fyrir Halldór, „en ekki fengið nema 14 búðarlokur til að greiða atkvæði með húsbænd- um sínum." Kosningin fór fram í þingstof- unni (hegningarhúsinu) og segir Jón nokkurn veginn berum orðuri að þá hafi andstæðingar sínir reynt að kaupa atkvæði, bæði með pen- ingum og áfengisveitingum í „Geysi", sem var þar beint á ínóti. Gefur hann í skyn að heitt hafi verið í mönnum á kjörstað, þvi að þar „voru margar samræður milli manna". Meðal annars hafi þá kom- íð upp, að talað hefði verið um að fleygja sjer út um glugga eða nið- ur stiga í veitingahúsinu daginn áður „svo að hann gæti komið heim með blóðugar nasir." En þetta hefði nú endað með því, að ritari bæjar- íógeta hefði hrapað kendur niður stigann hjá „Geysi" og verið leidd- ur heim með blóðugt andlit. Kosningarnar fóru svo, að Jón vann glæsilegan sigur, kom að öll- um sínum mönnum. Á fundinum höfðu mætt 172 kjóseiídiir, auk fjölda annara, og synir það hver áhugi hefur verið fyrir því, sem þar

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.