Lesbók Morgunblaðsins - 15.06.1952, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 15.06.1952, Blaðsíða 7
LESBÓK MORGUNBLADSINS 313 Austurstræti 8 voru aukin, cn það nægði ekki. Á hálíri öld höíðu framfarirnar orðið svo stórstígar að þær voru vaxnar húsakynnunum yfir höfuð. Og svo var ráðist í það árið 1941 —42 að reisa hið mikla stórhýsi í Þingholtsstræti 5 og síðan hefir prentsmiðjan verið þar. En gamla húsið í Austurstræti er enn í dag- legu tali aldrei kallað annað en „ísafold". Það fékk þetta nafn um leið og Björn Jónsson fluttist í það fyrir 66 árum, og það verður eig- innaín þess meðan það stendur. 17. JUNI Eins og fyr segir er ísafoldar- prentsmiðja arftaki tveggja elstu prentsmiðja landsins, Hólaprent- smiðju og Hrappseyarprentsmiðju. Hólaprentsmiðja mun hafa verið sett á laggirnar árið 1526, svo að með nokkurum rétti má segja að prentsmiðjan gæti haldið hátíðlegt 426 ára afmæli sitt um þessar mundir. Prentlistin hér á landi hafði að miklu leyti staðið í stað frá því að Jón biskup Arason keypti fyrstu prentsmiðjuna og þangað til Björn Jónsson stofnaði ísafoldarprent- smiðju. Pressan var með sama hætti að öðru leyti en því, að nú var hún úr járni, en hafði upp- haflega verið úr tré. Helzta breyt- ingin var sú, að nú var komið lat- neskt letur í stað gotneska leturs- ins. Björn Jónsson varð fyrstur manna til þess að endurbæta prent- verk hér á landi með því aö fá hraðpressu. Og hann varð einnig fyrstur til þess að fá sér olíuhreyf- il til þess að snúa pressu. Þetta voru á þeim árum svo stórkostlegar framfarir, að menn eiga bágt með að skilja það nú, á þessari miklu vélaöld, þegar jafnvel einföldustu heimilisstörf eru unnin með vél- um. Prentsmiðja fyrir 75 árum og prentsmiðja nú eiga fátt sameigin- ^j-áíenzk œáfea í dag kallar ættjörðin á oss! Jú, — einnig mig og þig! Því að við erum hjartabörn hennar, sem hún vill að elski sig. í dag þráir hún að heyra hljómkviðu' uin æskunnar völl: „Þótt ættum vér hundrað' hundruð líf, vér helguðum þér þau öll!" í dag kallar ættjörðin á oss, því okkar hefir hún þörf um landið allt — víða vegu að vinna hin þúsund störf, sem enn bíða hraðvirkra handa og huga, sem gleðst við strit! — Þá verður hver dagur oss dýrðar-ljóð um drcngskap, miuindáð og vit! Hve sælt er að svitna og vinna og sannþreyta viljans stáf og finnc, hve ættjörðin á oss í algleymi, — líkam og sal! — - j Þá íyrst vér lærum að lifa,- og lif vort fær tiigang og þor, er helgum vér al!t vorri a?t$arjprð: vort ail, hverja hugsun, hvert spor! •¦ ¦ Þá rætist fyrir okkar augUim rrt9í . :u,; hið aldna Guðs fyrirheit:nff fijy naíauj Þjóð, sem lánsæl mun lifa,, . r/] BÍzfiiw. og lengi í ástvígðum reit. , ef foreldra heldur í heiðri'" og hlustar á skyldunnar mSl! Þá cignast loksins vor ættarjörð sína arfbornu þjóðarsál! []; ¦ J,,. IIELGI VALTÝSSON 1 legt nema nafnið, ef svipast er um í húsakynnum þeirra. Nú eru hér pressur, sem eru 20 sinnum hrað- virkari heldur en fyrstu pressurnar voru. Nú getur ein setjaravél af- kastað verki 7 handsetjara. Letur og frágangur hefir tekið framför- um að sama skapi. Og mér er nær að halda að hinn mikli framfara- maður, Björn Jónsson, yrði undr- andi á svipinn ef hann mætti líta inn í ísafoldarprentsmiðju eins og hún er nú, sjá hinar réttnefndu hraðpressur og allar setjaravélarn- ar hamast og snúast fyrir afli frá ósýnilegri uppsprettu. En brátt mundi birta yfir svip hans, því að hann mundi skilja að þetta er eðli- leg framþróun, bygð á þeim grund- velli er hann lagði sjálfur, og kon- an hans bað guð að blessa um öll ókomin ár. Á. Ó. • • • • ¦ f >" "¦ 1 Ofujriítil hagfræði í VOR luku 43 stúdentar kandidats- prófi við Háskólann, og þegar litið er yfir nöfn þeirra, er það athyglisvert að 33 heita góðum og gildum norrænum nöfnum, 9 bera ú+Jend nöfn (Jon 4, Eggert 2, Theodór, Tómas, Georg) og einn ber samsett nafn (Sigurjón). Hin nöfnin eru: Agnar, Ármann, Baldur, Björn (2), Bjarni, Einar (3), Fjalar. Garðar, Grímur, Guðmundur (2), Hall- grímur, Haukur (2), ívar, Karl, Leifur, Ólafur (3), Rögnvaldur, Sigvaldi, Sig- urður, Skúli, Snorri, Sváfnir, Svein- björn, Valtýr, Víkingur, Þorsteinn. Alls eru þá þarna 26 ramíslenzk nöfn gegn 5 útlendum. Af þessu mætti ef til vill draga þá ályktun, að hin gömlu og góðu íslenzku nöfn sé að ryðja sér til rúms að nýu, og væri betur að rétt reyndist. Að vísu er Jóns-nafnið enn býsna þaulsætið hér í landi. En lík- legt má telja að flestir foreldrar hafi lagt niður þann óvana, að velia börn- um sínum þau nöfn, sem þeim er raun að bera, er aldur íærist yfir þau.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.