Lesbók Morgunblaðsins - 22.03.1953, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 22.03.1953, Blaðsíða 12
[ 168 LESBÓK MOIIGUNBLAÐSINS , upinn- Inntökuskilyrði eru þau að nemandi haíi verið í lýðháskóla. — Höiuðnámsgreinar eru kristin- fræði, móðurmál, saga þjóðarinnar, saínaðarstarfsemi og sjúkrahjálp. En á stefnuskrá skólans er það efst að ala upp góða, kristna þjóðfélags- þegna. — í skólanum eru haldin kirkjuleg mót og fundir á þeim tíma, er skólinn ekki starfar. Gestir halda fyrirlestra við skólann. 70' l skólakostnaðar greiðir ríkið. Bóka- saín á skóhnn nú þegar furðu gott. Hver dagur byrjar og endar með guðræknistund. — Fullyrða má, að Lárkkulla er fögur bygging, í íögru umhverfi, með fögur mark- . mið. — Auk innlendra nemenda voru í Lárkkulla 2 Svíar, 1 Dani og I 1 Norðmaður- Sagði skólastjóri, að . gaman væri að íá einn íslending í L hópinn. ^ Skammt frá Lárkkulla stendur \ gamla kirkjan í Karis, helguð heilagri Katrínu frá Siena. — Er kirkjan frá miðri 15. öld, mjög ( vönduð grásteinskirkja með tígul- { öteinssúlum. Eru höfuðskip hennar j þrjú. — Fyrir neðan hana rennur Svartá og örskammt til hliðar er einkar fallegt stöðuvatn, er heitir Kirkjuvatnið. Kariskirkja er talin meðal hinna elztu og virðulegustu kirkna Finn- lands. Þar er margt fagurra vegg- mynda (freskó), er hafa nú nýlega verið kallaöar íram og þykja góð listaverk. — Skynsemistrúarmenn höfðu málað yfir þær. í kirkjunui er margt helgimynda úr tré írá katólskri tíð, og þykir ein þeirra, af Jóhannesi skirara, afburða vel gerð, og er geymd í skrúðhúsinu. Skjaldarmcrki gamalla aðalsætta 't hanga cnn á súlum. Á vcggjum sitt •, hvorum megin í hverju skipi cru L málaðar myndir af postula og spá- \ manni saman. Þá eru og málaðir rauöir hringar á veggi, og var L stökkt vigðu vatni á þá i katólsk- ^_ um sið. Veggir og hvelimgar segja sögu þessa gamla helgidóms, sem Finnar eru hreyknir af. í giuggum eru fögur glermálverk með tákn- rænum myndum og er efnið ýmist sótt i biblíuna eða fornar helgi- sagnir. Umhverfis hinn ævaforna graf- reit er garður, hlaðinn úr steini, og minnti hleðslan á forna grjót- garða heima á Fróni, en hann virt- ist mjög sokkinn í jörðu. -*- Á björtum haustdegi held cg frá Lárkkulla með járnbarutarlest til Ábo, og liggur leiðin yfir frjóar lendur, ein beztu landbúnaðarhér- uð Finnlands. í Ábo hafði ég dvalizt 3 daga ásamt konu minni 1938. Það er sá bær, sem flestir íslendingar, er til Finnlands fara, koma fyrst til, og sá iinnskra bæa er á lengsta og merkilegasta sögu. Höfuðstaður landsins fram á 19. öld. Háskóla- bærinn eini til svipaðs tíma, og að öllu leyti menningarsetur Finna öldum saman. í Ábo átti ég vinum og kunningjum að mæta, þar sem voru þeir Karl-Erik Forssell prest- ur við dómkirkjuna, Ottó próf. Andersson, Álendingur að ætt, er skrií'að hefur margt um rímur vor- ar og rímnalög, og er mjög lærður söngfræðingur og tónskáld, og Vainö Marjanen prófastur, er var hér á prcstastcínunni 1950 ásamt lleiri kirkjuíulltrúum frá NorðUr- löndum. Þá grciddi rithöf. Oic Tor- valds, er vcriö heíur licr á ísiandi og cr biaðamaóur við Ábo Under- rattclser, götu mina. — Einn ís- lcnding hitti ég í bænum, stúlku austan af Héraói, cr var þar við vefnaðarnám. Abo (á finnsku: Turku) stcndur. bcggja mcgin Aurailjóts, þar scm það icllur til sævar. Hún cr mikil verslunar- og iðnaðarborg. — Eru vetrarsiglingar þangað miklu auð- veldari en til Helsingfors, og höín- írmi lialdió opnuu ailan veturinn, sem stundum er því nær ógerlegt að því er viðkemur Helsingiors. Hún er í daglegu gufuskipasam- bandi við Stokkhólm allan ársins hring sem og flugsambandi. Iðnað- ur er þarna mjög mikill og bærinn vaxandi. Nú eru þar um 120 þús. íbúar og er hún næst stærsta borg landsins. Kepptu 3 borgir lengi vei um annað sætið: Ábo, Tammerfors og Viborg. Viborg misstu Finnar til Rússa ásamt Suður-Kyrjálahér- uðunum við stríðslok, og nú hefur Ábo náð nokkru forskoti í keppn- inni við Tammerfors. — Ábo var öidum saman miðstöð athaínalífs sem andlegs lífs í Finnlandi. Þar var háskóli frá 1640. Þar sat yfir- eða erkibiskup Finna, og er svo enn. Og þar eru tvær merkileg- ustu fornbyggingar landsins: dóm- kirkjan og slotið. Þar sem Ábo stendur var upp- haflega markaðsstaður, krossgötur milli Aurafljótsins og vegaslóða frá Nýlandi og Tavastlandi. Upp eftir ánni fluttu bátar útlenda vöru og fisk sem seld var í skiftum við grávöru, kjöt, korn og aðra mat- vöru. Smám saman settust þarna að nokkrir kaupmenn og iðnaðar- menn. Skipum af hafinu var gott að leita skjóls í skerjagarðinum. Kirkja er byggð og smáþorp mynd- ast. Á 13. öld var dómkirkja sú cr enn stendur byggð, og í kring um hana og i skjóli hcnnar risu klaust- ur, skóii og sjúkrahús. — Sænska rikisvaldið cildi bæinn sakir ágætr- ar lcgu hans, og tók að sér að vernda íbúana i'yrir hcrskáum og hciónum Tavöstum, cr sóttu suður til strandarinnar. Mcðal annars vegna þcss var slotið byggt í lok 13. aldar. Það var varnar- og árás- arvirki gcgn Tavöstum. Þar scttist sænski landstjórinn að og starfslíð hans. Ahrif Hansámanna urðu mikil í borginni á miðöldum sem viöa annars staðar um Norðurlönd, og geymir Abo enn í dag \mis 6r-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.