Lesbók Morgunblaðsins - 26.03.1972, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 26.03.1972, Blaðsíða 7
Jónas B. Jónsson, f ræðslust j óri Ásgeir Friðjónsson, fulltrúi lögreglustjóra. var að ljúka einum þætti viðleitni til samræmdra vinnubragSa og munu hér staddir flestir tæplega 30 manna, sem mestan hluta viku hafa setið á rökstól- um og notið tilsagnar varðandi f íknilyfj amál. Að frumkvæði tollgæzlustjóra hafa þarna komið til funda og fræðslu aðilar víða að af landinu, þeir sem vænta má að geti fengið til meðferðar mál úr þessum brota- flokki. Þá er yfirlýstur vilji lögreglustjóra í Reykjavík, að slík fræðsla nái mjög á næstunni til nemenda lög- regluskólans og sem fyrst til lögreglumanna almennt. Fyrir atbeina lögreglustjóra halda um næstu mánaða- mót utan til Bandaríkjanna tveir starfsmenn hans. Munu þeir hljóta rúmlega 70 klst. tilsögn um ýmsa þætti fíknilyfjavandamála, en auk þess afla gagna og gefa gaum hentugum tækjum til frumathugana lyfja og fíkniefna. Að mati lögregluyfirvalda er ekki einhlítt úrræði að beina auknum mannafla til þessara verkefna þótt þar séu innan vissra marka hæg heimatök ef þurfa þykir. í dag sinna tveir lögreglumenn eingöngu þess- um málum auk hins þriðja, sem fer með þjálfun og vörzlu leitarhunds. Sá liðsauki bættist okkur seint á sl. ári og hef ur hundurinn síðan óspart beitt Sfcnu næma nefi. til almennra og sérstakra leita. Ýmsir höfðu áður getið þess til að meginaðflutningsleið ólög- legra ávana- og fíkniefna hingað til lands lægi um bréfa- og póstsendingar. Hefur því verið lögð áherzla á reglulega Mt í hinum ýmsu póstflokkum og þar um verið hin ágætasta samvinna og fyrirgreiðsla af hálfu yfirstjórna póstmála og tollgaezlu. Það hefur orðið mönnum léttir og fagnaðarefni að við rúmlega 50 slikar kannanir og margar umfangs- miklar hefur sáralítið fundizt ólöglegra efna í bréfa- pósti eða bögglasendingum. Sá varnaður, sem fólginn er í eftirliti sem þessu verður seint metinn nákvæmlega, en hér er þó með vissu um veigamikinn þátt að ræða. Til þess að fyrir- byggja misskilning skal hér skýrt tekið fram, að eng- in ástæða er að draga i efa hæfni leitarhunds, enda er hann oft og reglulega látinn þreyta örðug hæfnis- próf. f þessu stutta yfirliti verður ekki vikið að vanda- ísömu fyrirkomulagi upplýsinga- ög fræðslustarfsemi skólaæsku og almennings, enda aðrir viðstaddra mér hæfari að opna þar umræður. Ég vil hins vegar vikja örfáum orðum að rannsókn- arhlið þessa málaflokks og sérstökum vandamálum, sem þar kunina aS vakna. Tekið skal fram, að rann- sókn ávana- og fíknilyfjaraála fer að almennum rétt- arfarsreglum, en verður í reynd oft örðugri en ým- issa annarra. Má þar fyrst neína óvenjuleg sönnunar- Framhald á bls. 14. Jákvæður frétta- flutningur eða neikvæður Góðir fundargestir. Upplýsingastreymi um fiknilyf greinist að því er mér virðist í tvo meginþætti. Annar þátturinn er fyrst og fremst fólginn í fræðilegri lýsingu á ávana- og fíknilyfjum, þ. e. gerð þeirra, áhrifum og eftirverk- unum. Slík fræðsla hlýtur eðli sínu saimkvæmt að stuðla að því að forða sem flestum frá því óláni að verða þessum lyfjum að bráð. Þetta er í fáum orð- um hinn jákvæði þáttur upplýsingastreymisins um þessi efni og mun nánar vikið að honum síðar. Tii hins þáttarins, sem ég álít neikvæðan, skaðleg- an, teljast þær fréttir eða upplýsingar, sem eiga til- verurétt sinn að þakka þvi æsigildi, sem í þeim felst. Með öðrum orðum, þær eru söluvara, háðar duttl- ungum markaðarins. Upplýsingar af sMku tagi geta orðið hvatning til ungmenna til að svala forvitni sinni varðandi þessi lyf, án þess að þau beri skyn á eða hafi raunhæfa þekkingu á þekn ógnum, sem að baki eiturlyfjum eru. 1 þessu sambandi vil ég minna á fréttir, sem birtast í fjölmiðlum um, hvernig hægt er að smygla fikniefnum til landsins, hvernig kunn- áttumenn um þá hluti geta falið þau á ólíkiegustu stöðum, hverjar leiðir eru líklegastar fram hjá vörð- um iögreglu og tolla. Einnig vil ég minnast á viðtöl, þar sem rætt er við ungmenni, sem vart eiga nægi- legan orðaforða til þess að lýsa þeirri litadýrð, sem neytandinn skynjar, eða þeirri vellíðan, sem hrislast út i hverja taug hans við neyzlu, án þess að minnzt sé á eftirverkanir. Grunur leikur á, þótt ekki sé um það að ræða hér á landi, að söluaðilar og dreifendur fiknilyf ja standi á bak við ýmsar þær frásagnir, sem virðast hafa það að marki að örva unglinga eða ungmenni til þess að reyna það, sem um er rætt. Enda er það vatn á þeirra myllu, að upplýsingar um fíknilyf veki æsing og eftir- löngun. Einnig má í þessu sambandi benda á það tjón, sem handahófskenndur, prökstuddur og jafnvel ósannur áróður f jölmiðla getur valdið þar sem hætt er við áð hann veki vantraust uhgmenna á öllu, sem frá þess- um aðilum kemur um þéssi efni. í>etta hefur átt sér stað erlendis en í litlum mæli hér á landi. Með þessu er ég ekki að hvetja til athafnaleysis eða linkindar, heldur skrifa og umræðna þar sem rök og staðreynd- ir eru hafðar að leiðarljósi, hvað svo sem þær kunna að leiða í ljós. Áhrif fréttauppiýsinga eru mikil, um það eru allir sammála. Því vaknar sú spurning, hvort ekki sé hugsaniegt að fjölmiðlar hefji samstarf sín á milli um samræmingu á fréttum á þann veg, að þser verði jafnan jákvæðar gagnvart þessu efni, en ekki nei- kvæðar. Náist slík samstaða ekki miui f jölmiðla, en það teldi ég hina æskilegustu lausn, er rétt að huga að, hvort stjórnvöld, sem a.m.k geta haft áhrif á afstöðu sjónvarps og hljóðvarps, sæju sér fært að beita áhrifum sinum að þessu marki. Ef við snúum okkur að hinum jákvæða þætti upp- lýsingastreymisins, ber að líta á tvennt. Það er frœSsluefnið sjálft og svo á hvern hátt því er bezt komið til skila, það er, hvaða fyrirkomulag er bezt til þess fallið að miðla því og af hvaða aðilum. Með fræðsluefni er átt við fræðslurit hvers konar, Jónas B. Jónsson, fræðslustjóri. glærur, kvikmyndir, skuggamyndir og annað því líkt efni. Undir þetta faha að, sjálfsögðu þættir i náms- bókum á skyldunámssitigi, koma þar til ýmsar grein- ar náttúrufræðinnar, svo sem efnafræði, Hfeðlis- fræði og fleira. Þetta efni væri öllum nemendum skylt að nema, og því fengju kennarar, sem þetta ættu að kenna, þar til sérstakan undirbúning og yrði að sjá til þess, að KennaraháskóJi Islands annaðist það atriði. En stjórnvöld þurfa, ef að þessu verður horfið aö setja á laggirnar starfshóp sérfróðra manna, sem hefðu það verkefni að undirbúa þetta kennsluefni allt, bæði það, sem ætti að vera í námsbókum og annað efni, sem minnzt var á hér að framan. Vert er þó að hafa i huga, að þótt hjá nágranna- þjóðum okkar hafi um árabil verið i kennslubókum lögS rík áherzla á fræðslu um skaðsemi tóbaks, áfengis og annarra fíknilyfja, hafa þær ekki haft erindi sem erflSi. Þessi f ræSsluþáttur er því ekki ein- hlítur og mér finnst þess vert að staldra við og at- huga, hvort aðrar leiðir séu tiltækilegar. Hér finnst mér rétt að benda á álitsgerð nefndar, sem skipuð var af norska félagsmálaráðuneytinu i fébrúar 1965 til þess að athuga, hvað hægt væri að gera til þess að stemma stigu við því, að Xólk byrji að reykja, og jafnframt hvetja reykingamenn til þess að hætta reykingum eða minnka þær a.m.k. Nefndin skilaði áliti i april 1967 og í ágúst 1969 var útdráttur úr þessari álitsgerð gefinn út í bókar- formi: Kan rðykevaner endres. Nefndin telur að upþlýsinga- og fræðslutæknin verði að hæfa þeim hópi, sem fræSa skal, hvort sem hann er stór eða smár. Fræðslan þurfi að vera hnitmiðuð og fá atriði tekin í einu, þá náist betur til emstaklingsins, heldur en ef fræðslan er viðfeðm og dreifð. Nefndin telur skóla eða félög eðlilegan vettvang þessarar fræðslu. Lögð er áherzla á, að fyrstu og var- anlegustu áhrifin séu á heimilunum, tengsl við for- eldra og systkini. Umhyggja heimilisfólksins og at- ferli þess og afstaða til tóbaks sé áhrifarík fyrir barnið. Síðan koma til leikfélagar, skólasystkini og kenn- arar. Sú stofnun, sem nærtækust virðist til áhrifa bæði á börn, ungmenni og foreldra er skólinn. Kennarar við barna- og unglingaskóla, hvers konar framhalds- skóla og háskóla virðast því sjálfkiörnir leiðsögu- menn í þessum efnum. Hér er ekki timi til að rekja nánar þessa fróðlegu álitsgerð, en svo virðist, sem margt í henni eigi við um öll ávana- og fiknilyf. Nú er almennt viðurkennt, að þar sem menn með áhuga á ákveðnu viðfangsefni vinna saman, næst betri árangur og meiri samstaða en þar, sem um ósamstæðan hóp er að ræða. t*ví mætti telja árangursríkt aS stofna til starfs- og umræðuhópa í hverjum skóla fyrij* þá nemend- ur, sem vildu sinna þessum málum, enda vœri um að ræða frjálst val hjá þeim. Þarna yrðu lesin sam- Framhald á bls. 14. 26. marz 1972 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 7

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.