Lesbók Morgunblaðsins - 26.08.1973, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 26.08.1973, Blaðsíða 5
erlendar bækur # # # Heinrioh Böll. ENGIN bófca Heinriahs Böll, sem íékk bðkmennitaverðlaun ¦Nóbels á sJl. ári, hefur verið þýdd á íslenzku, svo lað anér sé ikunmugt. Það sýnir enn eliintu siininl sinnuleysi bókaút- gefenda og þó kannski aiveg sérstafclega lesenda við merk erltend skállidrit. Hér er í mesta lagi hægt að bjóða foóka þjóðimni upp á foasairsögur og læknareytfaTa. Aðrar þyddar bækur selijast varfa fyriir kostmaði og helzt ekki, ef það fréttist fyrinfram, að Iþajrna sé um aBviðamiikid venfc að ræða, sem útheimti örlitla hugsun og heilaforot við iest- luriinn. Dæmigert slíkt verk er sú bók, stem afiaði Böil Nóbels- verðla'unanna „GruppefoiJde mit einer Dame", sem er þó foreint ekki þung aíflesitrar, en húin vekur lesandanin óhjá- fcvæimiiiega fii umhu(gsunar um ýmls þau atriði, sem litla þýðingu hafa foaift og einkum og sér í lagi ætti bókin að höfða tdl yngri kynslóðarinin- ar sem þefckti ekfci heimsstyrj öldina sdðairi inieima af afspurn og hefur sjálfsaigt alidrei gert sér raumhæfa igrein íyrir af- leiöingurn þeim, sem sdlgltíu I kjöJfar hennar, mneðal anmars fyrir iÞjóðVerja sjáifa, sérstak lega (þá sem nú enu á imiðium aíidri. En llsiendingar eru svo siam ekki einir um að hafa láitið hópmynd af konu eftir heiarich böll sér lítt umhugað um BöHl. Ég ias í foókariti New York Tdmes fyrir skömmu, að enda 'þótt ýmsar foæteur Heimrichs Böl hefðu verið igefnar út í Bandardikjunium, hefði hamn aldrei öðflazt neinm verulegan sess þar S lamdi: Soizhenitsyn, Neruda og Beckett virttust hugstæðari 'bandarisfcum 3es- endum — eihn'lg áður en þeftr fengu (Nóbateverðjau'rán. Hins vegar er Böll virtur og vunsæll í sínu heimaiandi og í mörgum löndum, bæði Vestur og Austur-Evrópu. 1 Bandairíkjumuim, segir New York Times, er Giinter Grass hins vegar ednna (þefcktastur þýzkra hötfunda og atf öðrum þýzkusfcrifandi höfundum eru nefnd'ir þeir Jatoofo Liind, Uwe Johnson og Max Erisch. 1 GruppebiMe genir Hein- rich Böll eins konar útteikt á þýzfcu iþjóðfélagá Siðustu fimmtiu árin og foyggir bók- in iupp i (krinigum ikonuna „Leni" og yfiiíeitt eru það einhverjir sem hafa iþefckt hana, sem itaila og segja skoð- un sina á henni. Bölfl hefur éð ur Ifengið sérstafct fliof fyrdr hversu vel honum itekzit að lýsa ^kvenfólki í bófcum sínum og .hér bregzt honum heidur ekki Ibagal'istim. Söguþráðinn má einfalda á (þessa ðeið: Aðaiipersónain Leni Pfeiffer er 48 ama iþegar ibók- liin hefst. Við borð idggur að hún missi íbúð sftna d Köln. Hún íeigir úf herbergi, en gengur enfiðtega að láta enda mætast. Hún er ekkja, eiirika- sonur hennar er í íangelvi fyr ir þá sök að hafa ffalsað ávds- anir í iþeim 'tdlgangi að hjálpa móður sinni, og án itekna hans — hann er 'sorphrednsunar- maður — fer allt að siga á ó- gætfuWKðina. Þessu nýja iÞyzfcalandi\eft- irstrdðsáranna á Leni Pifeiffer effitt með að aðlaga sig. Hún iedigir herfoengin aða'Jlega er- lendum vertoamönimim ¦— og andrúmsioftið lí húsinu býður upp á að þar fari að iþfííast fcommúnism'j, segir húseigand inn. 'Það sfciptir engu að hún hefur búið hér aiia sina tíð, að hún hefur iþefcivt eigand- ainn í þriáUíu ár, að ibaraiabam hans var guðfaðir sonar henn ar, þegar hann var sfcirður í strdðinu. Tímarniir breytast og verðrnætamatið lika. Pening- ar eru aiflið — hugsjónir eru fyrir bí. Aðems flön og ein- •feldniinigar láta siig heiðar- leika, niáimgakærieika og ást einhverju sfcipta. Það er hvís'Iað ran að Leni sé lauslá't kvensa oig .tiJitekinn er einn tyrfcniesfcur leigjandi hennar. En enda þótt hún hasfi kanns'ki verið.öll aif viija gerð að 'ávinnia sér hyili fcarhnianna og beiniínis sé 'getf Jð í sfcyn, að hún hefði f úslega vi'ljað meiri ag tíðari sambönd, hefur hún aðeins haf t mök við if jóra 'kari menn öll þessi ár. Megin hlnti sögunnar snýst um þenn an þátt im'álsins. Fyrsti aðdáandi Leniis lézt, áður en harm fétok tækifæri tii að tjá henni ást sína. Eig- inmaður Leni fórst þrem dög- um eftir að þau giftust. „Hdn sanna ást" henniar var sovézk ur Cfangi, sem ifórst er hann álpaðist til að stiga á jarð- sprengju eftir að þau höfðu átt saman 18 Ijúfa mánuði — ef orða má svo ástarœvintýri á strdðstimum. Og svo er það tyrfcnesfci sorphreinsiunarmað- urfl,nn, sem hún er nú áfrísk eftir. Hún elLsfcar ihamn svo sem ekki nedltt að iraði en hef ur samúð með honum. Nú er aða'iánægja hennar í þvi fólgin að borða tvö rúnn- stykfci í morgunverð, leika sónötur eftir Schubert og vinna að annarl'egu visinda- máSverki til heiðurs nunnu einmi, sem hún þekkti', þegar hún var á heimavistarskóla upp úr 1930. 'Þessi nunna var Gyðinguir, ög lézt 5 strúðiinu og einhvern veginn setur Leni hama í samiband við Mariu guðsmóður og það er einndg bersýniiegrt að „Ladyin" í titl- iiiium, jþaa er Leni sj&ltf, sér sjál'fa slig sem einhvers .konar endurhoildgaða ©uðsimóður. Tii iþess að draga upp það „málverk" sem ifyrir höfundi va'kir af konunni Leni notar 'hann hinn svofcaliaða Au (stendur fyrir author) sem tengilið. Hann vfinnur d senn sem raninsófcnarmaður, frétta- sfeýrandi, og þjóðlfélaigsfræð- inlgur. 1 þessu gervi yflrheyr- ir hanri 60 aðila, sem þekktu Leni á hinum ýmsu skeiðum i ævi hennar. IÞað sem kemur út úr þessari rannsöfcn er einnig þjóðfélagsmynd af Köln og líbúum hennar frá 1920 og 'fram á iþennan dag. Vinnubrogð BöMs S þessari bófc minna á Breeht að ýmsra dómi. Hann satfnar sam'an efn inu tii að sýna, að meira að segja í iÞýzfcaiandi er Víí und- ir þvi yfiirborði, sem augað sér, þrátt tfyrir allít. Manngiddið og maunhæft verðmætamait á mawneskj- unni og umhverfinu virðast liggja Hetoich Böll þungt á hjarta og enda þött Gnuppe- biide Mit einer Dame sé ekki eins óhemju þUng og erf ið laflestrar og „iFyrsti hring- ¦urinn" eftir Solzhenitsyn og iþar af leiðandi ekki eins mik- ið listaverk, að dómi ýmissa aiviturira bólkmein'nitamiainina, né heldur jafn torskilin og mörg verk Becketts, þá er hún skrilfuð af listrœnum þofcka og beæ höf undi sinum ákafiega jáikvætt vlitni. fa ^ ^ 0,

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.