Lesbók Morgunblaðsins - 20.04.1975, Blaðsíða 14

Lesbók Morgunblaðsins - 20.04.1975, Blaðsíða 14
KARIN BOYE Leiörétting eftir Þörunni Elfu Magnúsdöttur Nafn K. Boye kom ekki rétt íram í Lesbók Morgun- blaðsins 1. des. Það leiðréttist hér með. K. B. (f. 1900, d. 1941). Við fráfall hennar orti Hjalmar Guld- berg hrífandi ljóð, sem Magnús Ásgeirsson þýddi. Dr. Nordal kom í sjúkravitjun til mfn í Landspítalann og við drukkum te saman, sem elskuleg starfsstúlka færði okkur, en þetta vai um siðdegiskaffiieytið. A vinnuborði mínu. hjólborði, lá bók um Karin Boye, minningar- greinar eftir vini hennar, sem kom út fljótlega eftir lát hennar. Nordal leit i gegnum bókina, en tilefni þess að ég hafði fengið hana að heiman var það, að K. Boye hafði nýlega verið getið í útvarpi f áróðursskyni, vegna verðlauna-skáldsögu hennar: Kallocain, hryllingsbókar um framtíð í heimi, þar sem ofstæki og ofbeldi riður húsum. Öneitan- lega hafði K. Boye orðið fyrir neikvæðum áhrifum i Rússlands- ferð og vildu margir meina að þau áhrif hefðu orðið kveikja sög- unnar. Við, sem viljum telja okkur til- finningalega heilbrigð hörmum hverskonar ofbeldi, skoðanakúg- un og áþján, hverju nafni, sem skaðræðisvaldið nefnist. Karin Boye, þessi mikli húmanisti (að sjálfsögðu) var ofur viðkvæm og felmtri slegin yfir því, sem fram fór um víða veröld. Henni fannst heimurinn vera að breytast í fangelsi, í marg- faldri merkingu og einstakiingn- um yrði æ þrengri stakkur skor- inn. Mér verður hugsað til líkra skoðana Stefan Zweigs, sem einnig leysti sjálfur sitt lífshelsi. Vel má einnig í þessu sambandi nefna landa hennar, Vilhelm Eke- lund, en um hann skrifaði danski bókmenntafræðingurinn Alf Henriquis, að hann hefði tæmt bikar lifsþjáninganna til síðustu dreggja! En Ekelund kappkostaði að herða sig upp i vitundinni um sameiginlegan sársauka allra höfuðsnillinga, þeirra, sem láta lifi sinu blæða i verk sín, og hann trúði áeigin verk: .....min s.jal ar sá saligt svállande tung som av suld óch tunp.a diamanter." Karin Boye fann einmana- leikann nista sig og leitaði ekki út fyrir eóli sitt að brynju. , Várpn (»ryr i vin'erns trakler dár jag frös. Jag vill möta livets makter vábenlös." K.B. I samtali okkar Nordals um Karin Boye og nýlega fluttan áróður um verk hennar, Kallo- cain, sagði Nordal: „Aumingja Karin, það var ekki einu sinni farið rétt með nafn hennar, hún var nefnd Boy." I anda dr. Sigurðar hef ég reynt að leiórétta villur í minnismolum mínum um hann. Mér hefur þótt miður aó geta ekki farið neitt að ráði út i viðtöl okkar, það hefði gefið greininni liflegri blæ. En þegar til birtingar kom hugsaði ég um að eyða ekki alltof miklu af rúmi vikublaðs, sem ég tel vist að berist mikið efni, auk þess, sem sérstaklega er um beðið og heima- fengið. Við hraðan yfirlestur sýnist mér ekki ástæðá til að elta ólar við f áar og meinlitlar villur, þó vil ég vikja að prentvillu f X. kafla, er Nordal kom heim til mín til að láta mig vita, að búið væri að velja nafnið Snorrabraut á hluta Hringbrautarinnar. Þarna hefur slæðst inn viílan „smágata ". Skiljanlega tók Nordal ekki þannig til orða, hluti af setningu, sem er tilfærð í grein minni, er þannig: „... við höfum verið að skýra götur, sem okkur fannst ekki hæfa nafninu." Voru ekki göturnar í suður- hluta Norðurmýrar þær síðustu, er báru heiti, sem endaði á gata? Ég hef ekki kynnt mér þetta, því spyr ég. Svo þakka ég skipti min við Lesbók og Morgunblað varðandi minnismola mína um dr. Sigurð Nordal. 2. des. Þórunn Elfa Magnúsdóttir. Björn Björnsson EFNIS- HEIMURINN ! efnisheiminum eiga sér stað fjórir unglingar einn párar á blað undir áhrifum af harrison þrjú sofa fast tvö vafin saman I Ijúfu algleymi ein i örmum burtf logins vinar dreymir um hann? — kannski kaff i, tóbak og tveir molar i nótt skal vakað og skrifað þrjú sofa tvö saman ein örugg I engum örmum LAUF tveir unglingar leiddust eftir álfaskeiði það voru ég og hún við skynjuðum óraunveruleikann þann óraunveruleika, sem býr i sálinni, sem fær hjartað til að hoppa af gleði, fær það til að þjást af sælublöndnum sársauka, fær það til að springa af harmi tveir unglingar leiddust eftir álfaskeiði það voru ég og hún við skynjuðum fegurð himinsins fegurð jarðarinnar fegurð óraunveruleikans þá fegurð sem felst í sorg og gleði tveir unglingar leiddust eftir álfaskeiði það voru ég og hún ég skynjaði hið óendanlega sem tekur þó enda að lokum ég skynjaði ástina sem unga stúlku sú ást var glaðvær sú ást vareinlæg það var ást mín í liki ungrar stúlku BREF TIL BJARTMARS Á SANDl frá Steinþóri P. Árdal Ég sá grein eftir þig I Lesbók Morgun- blaðsins 17. nóv. — Síðari hluti greinar þinnar, en því miður hefi ég ekki sóð fyrri hlutann. Tekst strax fram, að það sem ég segi frá hér siðar, held ég alls ekki fram að það sé það eina rétta, — en sannleikann vil ég gjarnan fá staðfestan. Þegar kommúnisminn var að byrja að festa rætur sínar á Akureyri, sem hann sem betur fer gerði þó aldrei að ráði, varð þessi visa til sem þú nefnir igrein þinni: Upp er skorðið, engu sáð, allt er í varga-ginum, þeir sem aldrei þekktu ráð þeir eiga að bjarga hinum. Þú segir þessa visu eftir frænda minn Egil Jónasson á Húsavik, og um leið eina af visum hans sem fyrst féllust fætur. Þegar bessi vlsa flaug um allan Akureyrarbæ sagði faðir minn sálugi, Páll J. Árdal skáld og kennari á Akureyri, að vísan væri eftir Sig- mund Sigurðsson úrsmið á Ak., en hann var prýðilega hagmæltur, — nágranni okkar og hefi ég haft þá trú að faðir minn hafi verið gætinn og orðvandur maður. Þegar Þor- steinn Gislason eigandi og ritstjóri Lögréttu, en faðir minn og hann voru góðir vinir, heyrði fyrrgreinda visu bg að hún væri upprunnin frá Akureyri setti Þorsteinn vfs- una i Lögréttu og gat þess um leið að hún mundi vera eftir Pái föður minn, en faðir minn leiðrétti næst þegar hann kom til Reykjavikur, og sagði í Lögréttu að hann hetöi gjarnan viljað eiga visuna, en þvl miður væri svo ekki, og gat um leið höfund- ar, Sigmundar Sigurðssonar úrsmiðs á Ak. Mér þykir þetta allt afar einkennilegt; — getur ekki verið með þetta eins og vísu sem þú segir frá í grein þinni um Sigurð Sigfús- son síðar Bjarklind, og eignuð var Indriða skáldi á Ytra-Fjalli, en reyndist síðar vera eftir vin minn Steingrím Baldursson i Nesi sem var prýðilega vel hagmæltur. Það sem ég óska eftir er bara að fá rétt faðerni að visunni; „Upp er skorið o.s.frv. Þar sem ég brá niður penna langar mig til að koma hér með visu sem vinur minn og skólabróðir Freymóður Jóhannesson fékk frá Þuru i Garði, sem svar við vísu sem Freymóður sendi Þuru, en þvi miður kann óg ekki vlsu Freymóðs, — en af svari Þuru getur maður getið sér til um efni Freymóðs vísu. — Svar Þuru: Hvað er að óttast? Komdu þá. Hvar eru lög sem banna? Ég get lifað alveg á ástum giftra manna. Freymóður sem er prýðilega hagorður hafði gaman af því meðan hann var á Akureyri að senda Þuru í Garði vísur, að ég held aðallega til að fá smellin svör f rá henni. Það eru margir sem hafa gert góðar tæki- færisvlsur, en þeirra aldrei verið getið, og ætla ég að leyfa mér að koma með 2 vísur eftir nágrannakonu minnar fjölskyldu á Ak- ureyri, Kristjönu Hallgrímsdóttur, konu Þor valds Helgasonar ökumanns. Séra Gook hafði það fyrir sið þegar hann tók nýja meðlimi inn i trúarflokk sinn að fara með þá i sjávarmálið fyrir framan hús Boga Daniels- sonar veitingamanns {þar lágu frárennsli til sjávar) og difa þeim i sjóinn (skíra). Nýjungin með fólkið flaug, að fölskum trúar ioga-. Það er skrítin skirnarlaug, skólprennan hjá Boga. Þegar ég var 18—19 ára heima á Akur- eyri sendi Kristjana mér þessa vlsu: , Ég þér mundi una hjá ífrístundum mínum, væran blund svo vildi ég fá vanga undir þínum. Ég á i fórum minum mikið af smellnum lausavísum eftir föður minn og ýmsa aðra snilldarhagyrðinga. Ég var ekki nema 4ra ára þegar ég varð móðurbróðir og þegar drengurinn óx upp fórum við að reyna að yrkja frammi I eldhúsi en gátum aldrei botnað. Faðir minn sem var 43ja barna kennari var i stofu að leiðrétta stila og fór ég inn til hans og bað hann botna. Hvað heldur þú að þið getið sagði hann, en láttu mig heyra. Brúkiðekki breiðan kjaft bezt er fátt að segja. — (botn föður míns kom strax) Engir hafa af því haft, illt að læra að þegja. Ég fann að gamli maðurinn hafði rétt fyrir sér, og hefi þagað síðan. Stúlka i Reykjadal hafði gaman af að skrifa föður mínum alltaf þegar hún fór á ball (dans) og hann sendi henni þá oft svar i visukorni. — Dansarinn fékk þetta: Þú ert frá af þessu striti að þeyta snótunum, nú áttu ekki neista af viti nema i fótunum. — Ég held á sælu himnaranns, hafi ég litlar mæiur, — ef að þar er enginn dans, og ekkert rall um nætur. Einkennilegt Bjartmar, að þú nefnir ekki bæinn eða jörðina sem Indriði skáld sat. — Ytra-Fjall og jörð Jóhannesar bróður hans, Syðra-Fjall, en svo voru þessar jarðir nefnd- ar þegar ég var i vegavinnu með föður mínum í Reykjadal 1910—1915. Ketill sonur Indriða var prýðilega hagorð- ur. Siggeir mágur föður mins var gamall mað- ur og lotinn í herðum. Hann var á leið milli bæja þeirra bræðra Indriða og Jóhannesar, — o&gekk með hliðinni frá bæ Indriða, Ytra-Fjalli, að bæ Jóhannesar, Syðra-Fjalli. Ketill sá til gamla mannsins og varð þá þessi vísa til: Þreytan manninn þjáirfrekt, — þarna dæmin skfna. — Eins og bæri hann syndasekt, — sina, mína, (og) þína. — Steinþór P. Árdal " ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.