Lesbók Morgunblaðsins - 22.02.1976, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 22.02.1976, Blaðsíða 8
HP76 Halldór Pétursson hefur gert þessa teikningu eftir gamalli mynd, og getur þar að líta Verzlun Guðlaugs Pálssonar og aðrar byggingar á Eyrarbakka, ásamt með þeirri hestvagnaumferð, sem einkenndi Eyrarbakka á ákveðnu tfmabili. Þrettán verzlanir á Eyrarbakka 1917 Guðlaugur Pálsson kaupmaður Framhald af bls.7 var mikið framboð á gulrófum á Eyrarbakka og næsta nágrenhi, enda uppskera garðávaxta með langmesta móti. Kaupmaðurinn tók sig nú til og brá sér til Reykja- víkur með rúmlega tvö tonn af gulrófum og hugsaði sér að selja framleiðsluna fyrir viðskiptavini sína á almennum markaði þar. Þegar til átti að taka, þá var enginn markaður fyrir gulrófur um þetta leyti í Reykjavlk og offramboð á vörunni. Nú var ekki gott í efni og engin úrlausn sjáan- leg. Þá kom til skjalanna hinn kunni listunnandi og velgerðar- maður Ragnar í Smára, enda ættaður að „austan". Hann keypti gulrófurnar af Guðlaugi fyrir 5 krónur 100 kilóin eða tunnuna. Segi og skrifa fimm krónur tunn- una komna til Reykjavíkur eftir framlagðan flutningskostnað, um- búðir og fl. En til samanburðar er gaman að geta þess að í dag er verðlag á þessum garðávexti, eða nú eftir um 45 ár, sem næst kr. 10.000-, tíu þúsund krónur tunnan, — það er um 2000 sinnum hærra í krónu- tölu svo mikill er nú munurinn. Það er eflaust margt sem örvar hina góðu eiginleika Guðlaugs, þegar hann gerist sjálfur athafna- maður á Bakkanum. Frá upp- vaxtarárunum minnist ¦ hann hinnar miklu verslunarmið- stöðvar staðarins, er teygði við- skipti sín í ýmiss konar vöru- skiptum aðallega, allt frá Vík í Mýrdal að austan og til Grinda- víkur að vestan. A þessu svæði eru 5 sýslufélög sem þá var um 1/5 hluti allra landsmanna — og blómlegur búskapur flest ár um hin víðlendu héruð Suðurlands. Hann minnist þeirra daga, þegar skipin komu með hvít, þanin segl beint af úthafinu til og frá útlönd- um með allar hugsanlegar nauð- synjar til viðurværis og lífsaf- komu fólksins, til baka voru flutt- ar dýrmætar afurðir úr landi frá útvegs- og landbúnaðarbændum, oft fyrir „skammtað" verðlag. Fyrstu kaupskipin komu um miðj- an aprfl ár hvert og síðan allt til' ágústloka, segir Guðlaugur okkur. Stærð skipanna var almennt 90 til HOtonn. Á þessum uppvaxtarárum hans var ennfremur mikið félags- og menningarlíf á Eyrarbakka, sem hann tók virkan þátt í. Þá má ekki gleyma að sterk guðstrú og sögurnar hennar ömmu hafa ef- laust haft sitt að segja- í mótun góðs uppeldis. Sem dæmi um það má nefna að Guðlaugur minnist þess sérstaklega frá sinni æsku, að það var lengi í minnum haft að einum af skipstjórum kaupskip- anna tókst svo vel sigling milli Kaupmannahafnar og Eyrar- bakka eitt vorið, að áður en hann lagði af stað frá sinni heimahöfn síðla sunnudags var það hans síðasta verk að hlýða messu áður en haldið var á úthafið með kaup- farið og áhöfn, og næsta sunnu- dag gekk áhöfn sama skips til guðsþjónustu í Eyrarbakka- kirkju. 1917 eru hvorki meira né minna en 13 verslanir á Bakkanum, en það er um það leyti, er Guðlaugur Pálsson byrjar sína verslun þar, svo áræði mátti koma til. Arið 1920 er fólksfjöldi kauptúnsins um 1200. 1 dag eru aðeins 2 verslanir á Eyrarbakka en ibúa- tala varla helmingur sem var 1920. A þessum samanburði má sjá hvað „sveitaverslunin" hefur verið mikill þáttur í lífi fólksins þar til samgöngur breyttust á svo margvislegan hátt, sem raun ber vitni. Þegar nú litið er yfir farinn veg og þá vandasömu götu er Guð- laugur Pálsson, kaupmaður á Eyr- arbakka, hefur gengið á sinni lifs- braut, þá getum við samglaðst honum fyrir velheppnuð störf i þágu atvinnulífs og afkomu síns sveitarfélags. Hann hefur leitast við að haga seglum rétt ekki síður en skip- stjórinn danski er áður var minnst á. Kaupmaðurinn setti sig inn í þarfir fólksins og lífsafkomu þess, á hverjum tíma, eftir efnum og atvinnuháttum. Velgengni við- skiptavinanna var einnig hans og Framhald á bls. 14 Gunnlaugur Stef án Gfslason. REALISTI ÉR FIRÐINII Meðal fslenzkra myndlistar- manna hefur ekki verið margt um nákvæma ransæismálara, eða realista, sem gjarnan eru nefndir svo. Sumpart staf ar það ef til vill af þvf, að ekki er langt stðan frjálslyndi f myhdlist var nánast ekki til. En uppá sfðkastið hefur rétttrúnaðurinn, sem nú er orð- inn harla broslegur, vikið fyrir ýinsuni viðhorfum; sumir hafa unnið í anda popplistarinnar, en fáir smíið sér að realisma, sem blómstrar þó mjög víða erlendis. Einn örfárra, sem leggja stund á realisma er ungur Hafnfirðingur, Gunnlaugur Stefán Gfslason, fæddur þar f bæ 1944. Gunnlaugur Stefán stundaði nám við Myndlista- og handfðaskólann um tveggja vetra skeið, en lét það duga og var eftir það við nám f Iðnskóla Hat'narfjarðar. Hann hefur unnið hvað sem til féllst, kennt myndlist í Neskaupstað og f Vestmannaeyjum og unnið um tfma f Eyjum. lim þessar mundir mundar hann reglustikuna á teiknistofu verkfraeðínga. Gunnlaugur Stefán hefur tekið þátt f nokkrum samsýningum og vann lengst af f anda abstrakt- stefnunnar og sfðar voru verk hans mjög nærri popplistinni. Nú hefur hann hinsvegar alveg snúið sér að realisma og notar til þess vatnsliti. Viðfangsefnin eru ýmist úr rfki náttúrunnar eða hús og húshlutar. Eins og raunar má sjá, eru sterk áhrif frá amerfska realistanum Andrew Wieth, sem kynntur hefur verið f Lesbókinni, En Gunnlaugur Stefán kveðst leggja áherzlu á að handsama þá sérstöku birtu, sem einkennir Is- land.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.