Lesbók Morgunblaðsins - 27.06.1976, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 27.06.1976, Blaðsíða 10
glottandi fáviti með heslvaRna og fór með okkur að sögunarmyllu við slórl stöðuvatn fyrir auslan Kuskeala. skildi oftir slóra noslis- körfu hjá okkur og lói þess «elirt. um loið og hann lór, að vinur okkar myndi va'ntanlogur innan tiðar. Þessi dagur, som við állum i sögunarmyllunni, var hrein inar- tröð. Við földum okkur, þegar við sáum drong fara skanimt fiá okkur inoð nokkrar bcljur, cn annad lifandi sáum við ckki allan þann dag. Uin kl. 7 uð kvöidi hoyrðum víð vóiarskröil pg sáuin bát nálgast okkur fucgt — þclta var okkar inaður. ilann a'tlaði að flytja okkur yfir valnið uin nótlina að niynni ár, scm cr við landaimcrin, og reyna að koma okkur til „vina- legs" bóndahæjar cina ínilu handan við landama'i'in. Kg skýrði kvcnfólkinu í stuttu máli frá áa'tluninni, síðan borð- uðum við og htidum úr myllunni kl. 9 o.h. Bálurinn var 25 fota langur, traustlega byjjgQur, knú- inn diosolvcl, káotan var mjög lítil. cn hann var notaður í sam- bandi við timburflutninga á vatn- inu. Vatnið var spegilslétt, og furutrén á bökkunum spegluðust í þvi. Kvonfólkið tróð sér inn í káotuna, því að fromur svalt var úli. Við vorum vaiia meira on 500 melra frá bakkanum hinum megin, þegar við rákumst á klott undir yfirborði vatnsins og það var hcilmikið högg. Stýrimaður- inn bakkaði snarlcfía, en þá fest- ist báturinn á cinhvorju öð u. Vilho var þá nýbúinn að segja mér. að hann hefði seð oinhvcn: i rciðhjöli. scm hcldi i sömu árt óg við cftir gangstig, scm kegi með- fram hakkanum. Þarna í hálf- rökkrinu var rúss- neskur landa- mæravörður. Báturinn hafði ckki skemmzt ncitt að riiði og var orðinn laus aflur, þegar kallað var frá bakk- anum næ.st okkur. Þarna i hálfrökkrinu og skugganum var rús.sne.skur landamæravörð- ur með byssu um öxl og leiddi reiðhjólið. Hann kallaði eitt- hvað til okkar, lagði frá sér hjólið, tók af scr riffilinn og heindi hónuin að okkur. Slýri- maðurinn hcnti til hans kaðli, scm bundinn var við stcfnu báls- ins. Vörðurinn hólt á hyssunni i annarri hendi og bcindi henni að okkur, en togaði i kaðalinn með hinni, unz stefni bálsins nam við hakkann. Hann batl kaðalinn við tré og fikraði sig svo vaiiogu nið- ur i bátinn. Hann beindi okkur að káetudyr- unum og öskraði skipunir til þeirra, sem va'iu inni, að koma út. Kg Jiurfti okki að kunna rúss- ne'sku til að skilja það. Vilho kom úl. og éfí vissi, hvað hann hefði viljað geru á þvi uugnubliki. Og reyndar hefði ég viljað geru það með honum. Þarna vorum við þá þrír öðrum megin við káetu- dyrnar, og vörðurinnga'gðist nið- ur, þvi að hann hlýlur að hafa hcyrl sama snöktið og ég, og skip- aði fólkinu út. Kyrst kom Zhenya, votoyf!, hrasaði i cfstu tröprunni óg datt á milli Vilho og min. Þolta varð lil þcss, að óg hrasaði lítil- loga til vinstri rclt fyrir "aflan Kússann, sem var að gá að því, hverjir liciri kæmu út lír káet- unni. Kg luid, að hann hafi hald- ið, að éfí va'ii mcð cinhvorja til- burði. því að hann sncii scr snoKKloga við ofi rak byssuskeftið i ha'Mii iixl mína um leið. Ilann hafði na-r slcfíið mifi um koll ofí óf- var viss um, að hann ailaði að fíarifía af mér dauðum, cn á sama aufinahliki kom Vilho fciknahiiMKÍ á hann bak við ha'fíia cyrað, byssan fóll á þilfarið rétt hjá mér, éfí a'tlaði að ná í hana, on ýtli hcnni fyrir borð i slaðinn. Kússinn féll fram fyrir sif; ofj raksl á borðslokkinn í fallinu. Hann ætlaði að reyna að risa upp, blöðið fossaði úr ncfinu á honum, en áður en hann kæmist á hnén hafði Vilho tekið upp akkeri, sem lá fyrir aftan okkur og sendi það i hausinn á hpnum. Éf,- hjálpaði Vilho að menga hið fagra stöðu- vatn með því að lyfta honum fyrir borð. Stýrimaðurinn fór að athufja vólina, on éfí klifraði í land, náði i hjólið ofi við lctum það fara á eftir Kússanum. Kg leysti bátinn, og við lögðum upp aftur. Ég bað slýrimanninn að ha'gja ferðina og fara aðeins á hálfum hraða á möts við landama'iabrúna yfir skipa- skurðinn. sem við vorum n.ú skammt frá. ¥J eitthvað hefði hcyrzt í hinni mikfu kyrrð, sem v'el var huK.sanU'Kt, gálum við átt ,'on á virðulegri móttökunefnd lála'gt brúnni. Kn þess í stað stóðu tveir eða þrír menn á miðri brúnni, sennilcf;a landamæra- verðir, og horfðu á okkur, meðan litill flokkur varðmanna hcit af vefíinum að brúnni Kússlands mcfíin yfir á fíönfíuslífíinn þann hinn sama og vörðurinn okkar hafði farið. Þeir héldu i áttina að þeim slað, þar sem við hðfðum verið, eh fóru hægt. Ég þorði ekki að láta á. neinni bjartsýni bera, því að ég vissi, að ))að er einmitt þá. sem dutllunfíar örlaganna lcika mcnn oft verst. Kg h'cld þvcrt á móti að ég hafi haldið niðri i mér andanum síðustu mil- una. Stviimaðuiinn kom okkur i land á hcntugum stað, og við hröðuðum okkur i átt að hónda- bænum, sem hann hafði lýst fyrir okkur, cn hann sneri tafaiiausl burt. Vilho barði að bakdyrum hæjarins, á meðan kvenfólkið og ég fiildum okkur á bak við gamalt útihús. Það leið svo langur tími, þangað til Ijós .sásl, að mór var orðið óglatt, en loksins gaf Vilho okkur merki um að koma. Klukk- an var þó 2.15 að nöltu. Bóndinn. miðaldra maður, hil- uði handa okkur le, scm Xhenya blandaði þt'gar með vodka handa okkur (illum — þetta er einn af minum ofliiia'tisdrykkjum — og siðan eldaði hann handa okkur iimburmanna morgunverð með t'ggjum, pylsum, brauði, smjöri og ostum. Siðan fórum við að sofa. voru þó Finnar, en ekki Rússar, guði sé lof, en mjög strangir á svipinn og embættislegir. Kinn þeirra var að reyna að vekja Vilho og ég heyrði mikinn umgang og kvennaraddir uppi á lofli. Vilho htit líka að þelta væru Rússar og varð eins og ljósgræn vofa í fram- an, og ég gat ekki láð honum það. en hann bókstaíiega tryHtist af kæti, þegar hann uppgölvaði, að þetta væru landar hans. Þcir yfirhoyrðu okkur ræki- lcga, kvenfólkið á rússnesku i einu herbergi, cn okkur Vilho á finnsku i öðru og hann var túlkur. Kramkoma þeirra var svo form- föst, að mér var farið að detta I hug, að þeir væru gagnnjósnarar KCB, sem myndu fara moð okkur til baka yfir landamærin. Kg sá, að bjartsýni Vilhos fór hrað- minnkandi. Þegar þeir smiiluðu okkur öll- um saman fyrir aftan herflutn- ingabil, þá runnu á mig Ivær giímur, cn okkur var skipað upp i bilinn og af stað var haldið. Hið merkilega var. að kvenfólkið var orðið svo iirmagna og sljótt út af þessu iillu, að þær virtusl reiðu- búnar að taka hverju sem að hiindum ba'ii. Kn þcgar við höfðum ckið i hálftima, lélti mér verulega. Við vprum að minnsta kosti ekki á lciðinni til baka yfir landamærin. Og það reyndisl rélt. Knn var ekið i hálftima eða þar um bil, og.þá gleiðbrosandi. Hermaðurinn gekk til mín og sagði á ágætri ensku: „Meade, ofursti, mig langar til að kynna yður fyrir tveimur góðum vinum minum frá sendiráði ykk- ar, Jerry og Mac." Cuð minn göð- ur, þetla voru CIA-menn og hann var dús við þá. Hann het Usko Korsumaki og hafði haft sam- vinnu við þá um nokkurt skeið — framkoma hans gagnvart okkur á bóndabænum var aðeins i varúð- arskyni. Daginn eftir fórum við með lost til Htisingfors og þar næsta dag fór Vilho og Ulyanov — kvenfólk- ið flugleiðis lil Bandarikjanna. Kg dvaldisl um kyrrt nokkra daga til að ræða ítarlega við monn okkar og Kinnana um „leynigiing" okk- ar. Þegar ég kom aftur til Banda- ríkjanna fékk óg bréf frá Allen (Allcn Dullcs, sem þá var æðsti maður CIA), þar sem hann lauk miklu lofsyrði á mig, Miles Copc- land bauð mér í glas, samstarfs- menn brostu til min og svo þras- aði auðvitað gjaldkerinn eins og hans var vani út af útgjöldum mínum. Mörgum árum seinna var ég staddur í Vov\ Benning, þar sem ég ávarpaði nýliða. Ég var að borga fyrir morgunverðinn i klúbbnum, þegar foitlaginn, sköllóttur ofursti kom i áttina til min, og smám saman rarin það upp fyrir mér, að þetta var Vilho. Sakleysislegt i fljótu bragði, en kemur að góðu gagni fyrir njósnara. þegar þörf er skjótra aðgerða. Slgarettupakki frá KGB, sem á augabragði er hægt að breyta I byssu — og kúlurnar eru meira að segja eitraðar. Til hægri: CIA notar þetta: Hljóðlaus byssa og skotvopnin eru eitraðar örvar. Komin yfir Ianda- mærin — en Finn- arnir voru ekki sérlega vin- samlegir Aðeins þremur timum seinna var ég vakinn. fyrst af háværum riiddum siðan af einhverjum, sem hristi á mér öxlina, sem var sár- aum eftir höggið frá bys.suskefti rússneska varðmannsins. Kg sett- ist upp, Ijósi var beint að mér og ég sá, að herbergið var fullt af mönnum i einkennisbúníngum. Eg vonaði, að ég hefði fengið martröð en svo var ekki. Þetta var hægt á ferðinni vegna um- ferðar i borg eða ba' og síðan var numið staðar. Okkur var hleypt út úr bílnum, og við vorum stödd i stórum húsagaröi, on að honum á alla vcgu voru cinvörðungu skrif- stofubyggingar, að því er virtist. Alls staðar gaf að líta efnkennis- búninga. Okkur var fylgt inn i eitt húsið og þar inn í lítið herbergi. Brátt var komið með te. Eg vissi ckki, hvað skyldi halda, cn mér leið betur. Vilho sagði, að við vær- um i Joensuu. Kflir um það bil 20 mínútur voru dyrnar opnaðar og inn „gengu Iveir borgaralega klæddir menn og einn liðþjálfi — og allir Við settumst niður og tókum tal saman og hann bauð mt'i' til kvöldverðar þá um daginn. Og hvílíkt kvöid! Það hafói farið svo, að hann kvæntist Svetlönu ("Aldroi Svetlu"), sem hafði fitn- að stóiiega og ófrikkað með árun- um og hafði gert litið sem ekkert til að ba'ta enskukunnáttu sína eða framkomu yfiiieitt. Það voru þarna fleiri gestir, og ég varð að sitja þarna og hlusta á það, hvern- ig Vilho hefði bjargað konunum fjórum út úr Sovétrikjunum, en vissuloga með nokkurri aðstoð minni. Sveinn Ásgeirsson þýddi úr Óbserver. ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.